Fundamental linguistic axiom

Fundamental linguistic axiom

I have formulated this linguistic axiom:

Not a single language can justify its existence with its own lexical roots! Neither Hebrew, nor Latin, or Ancient Greek. The lexicon and the lexical treasure of every single language has in its word content lexical roots such as Albanian yll, Egyptian Ra, English sun, star, Latin stella, the series of the verb to do (Alb. bëj, Fr. faire, Heb. bara, It. fare, Skrt. bhar, etc.), the series of verb to come (Alb. vij, Fr. vient, It. viene, Lat. venio, etc.), and morphemes such Alb. them, thërras. These roots belong accidentally to certain languages. That is finally true, because a language cannot rely on two or three words to build itself!

This means that all the languages known by the man have not existed earlier than the 16th century, when Vatican and Protestant Church have written the Bibles in all the languages known today.

Of what kind has been the language / or have been the languages before the 16th century? Whatever they might have been, in essence, they did not change a bit from what the languages are today.

Pa i njohur gjuhët e kësaj bote

Pa i njohur gjuhët e kësaj bote

“He who does not know any foreign languages does not know his own.”

Goethe, (1749-1832)

Gëtja ka patur të drejtë. Por, edhe Gëtja nuk u tha njerëzve ndonjë gjë më shumë. Pa i njohur gjuhët e kësaj bote, askush nuk duhet të pretendojë se mund të bëjë diçka në fushën e etimologjisë, dhe jo më të pretendojë se mund të gjejë ligje e antiligje, rregulla logjike e çrregullime të qëllimshme në të.

Këtë në këtë planet, zyrtarisht, nuk ka arritur ta bëjë askush para meje.

**** **** ****

Mjafton njohja e rrënjëve të Gjuhëve

Ai, Yll, Ra, jam, bëj, vjen, them / thërras si dhe vargjet e tyre për të nxjerrë nga simboli i Yllit, Diellit dhe i Hënës (shq. yll, angl. star, angl. sun, it. stella) dhe vetitë e këtyre objekteve qiellore

etimologjinë e çdo fjale në të gjitha gjuhët, që njeh sot njeriu! Pas çdo fjale janë ndërtuar 6000 anagrama / rishkrime në 6000 gjuhë!

Dhe këto rrënjë nuk i takojnë asnjë populli. Ato janë rrënjët me të cilat klerikët e të gjitha feve nën drejtimin e Vatikanit dhe Kishës Angleze kanë krijuar dhe pasuruar të gjitha gjuhët.

**** **** ****

Friday, September 30, 2011

Mashtrime leksikore

30 shtator 2011

Mashtrime leksikore në shkallë ndërkombëtare

angl. stand - gr. θέτω

pro- + stand - pro- + θέτω
gr. προστατεύω - angl. protect
gr. προστασία - angl. protection

Kjo gjëra nuk mund t'i mendojë e krijojë populli, d.m.th. punëtoria dhe fshatarësia, as intelektualë, qofshin të rëndomtë, qofshin të zgjuar. Gjëra të tilla i kanë krijuar djaj të vërtetë, Iluministët e Evropës dhe nxënësit e tyre.

Po përpiqen të më ndalojnë ...

30 shtator 2011

Po përpiqen të më ndalojnë ...

Meqë gjërat që them unë janë të thjeshta, një thjeshtësi që i tremb shumë njerëzit e Elizabethës në Evropë dhe në Shqipëri, ata me teknologjinë e tyre ia arrijnë edhe sot në mëngjes që veshkat e mia të shtypen si me dorë, që veshët e mia të bllokohen, që mendja të më vijë rrotull e të më merren mendtë para ekranit të kompjuterit.

Ndërkohë që debilëve të Akademisë u japin një bibliotekë të tërë në dispozicion, dhjetë bukuroshe ndihmëse, paga të majme dhe vende të para në çdo tribunë, mua më detyrojnë të mbaj çallmë leshi në kokë dhe shalle leshi në trup kur punoj. Kjo është Evropa dhe ky është regjimi i saj në Shqipëri. Ky regjim nuk ia ka arritur dot me ‘mjete të skajshme ligjore’, d.m.th. me mjete e mënyra që të mos lënë gjurmë, të më vrasë. Punë për ta. Për mua tashmë në etimologji nuk ndryshon më dot kurrgjë. Etimologjia evropiane është e diskredituar më shumë se kurrë. Ky ka qenë një nga objektivat që i kisha vënë vetes në vitin 2002 kur jetoja në Bruksel.



dhe ftesat e çuditshme këto ditë në një website shëndeti të një Sasha Tepelena, i cili ka mbi një vit që nuk duket, nuk më shkruan:



Shëndeti im




Thursday, September 29, 2011

Marrëzi leksikore greke

29 shtator 2011

Marrëzi leksikore greke

Gr. στέλνω don të thotë ‘dërgoj’, kur kjo folje rrjedh nga ger. stellen ‘vendos’. Por marrëzi të tilla nuk konsiderohen marrëzi nga filologjia botërore. As nga ajo shqiptare. Siç ua kanë mësuar marrëzitë profesorëve, ashtu profesorët dhe doktorët i përsëritin në artikujt, librat dhe fjalorët e tyre.

Nga στέλνω rrjedh gr. διαστέλλω ‘bymej; shtrij’.

Si mundet që nga një folje me kuptimin ‘dërgoj’ të rrjedhë një folje tjetër me kuptimin hem ‘bymej’ dhe hem ‘shtrij’?

Këto janë marrëzi, që i përsëritin nga brezi në brez si papagallë njerëz të çuditshëm me profesionin gjuhëtarë. Gjuhëtarë, një kope e pamend, dhe një grusht prej tyre në majë e pafytyrë, që dinë se për çfarë bëhet fjalë.

Nga greqishtja διαστέλλω duke i parashtesuar parashtesën αντι- rrjedh greqishtja

αντιδιαστέλλω me kuptimin ‘bëj dallim, diferencoj’.

Gjëra të tilla me të cilat është ndërtuar gjuhësia janë një çorbë që vetëm Honoris Causa = Kafshë Gomari apo barre mund t’i marrin vesh e t’i duartrokasin!

Mutësira leksikore

29 shtator 2011

Mutësira leksikore anglisht - greqisht

angl. outrage = gr. εξοργίζω. Krhs. angl. raid, eradicate.
out-, εξ- + rage, οργί- = angl. orgy, shq. orgji festat e egra bakanale, Bakanalet, festat për nder të Bakut.

Why has Google cache option disappeared - Web Search Help

Why has Google cache option disappeared - Web Search Help: "Why has Google cache option disappeared"

'via Blog this'

Lulja dhe etimologjia

29 shtator 2011

Lulja dhe etimologjia
Google image tallet me njerëzit
Mashtrimi

Në qoftë se ti kërkon informacion për një lule te Google Image si ajo që ke në ballkonin tënd, Google Image të paraqet gjithçka tjetër, por vetëm lule jo, qoftë edhe të ndryshme nga ajo që kërkon! Me shembuj të tillë ju mund të kuptoni përse Evropa lufton etimologjitë e mia. A nuk kanë lidhje mashtrimet e Google me mashtrimet e etimologjisë evropiane dhe asaj amerikane?

Po përpiqen të më ndalojnë ...

29 shtator 2011

Po përpiqen të më ndalojnë ...

Meqë gjërat që them unë janë të thjeshta, si p.sh. lidhja etimologjike mes lat. anulus, vargjeve heli-, cycl- dhe circ-, orb-, rhomb-, kjo thjeshtësi i tremb kaq shumë njerëzit e Elizabethës në Evropë dhe në Shqipëri saqë me teknologjinë e tyre ata ia arrijnë që tani në mëngjes mendja ime të vijë rrotull e të më merren mendtë para ekranit të kompjuterit. Kanë frikë! Dhe sa herë që më sulmojnë, më vjen hem për të qeshur e hem më mbulon një trishtim.

Si e realizojnë këta mjeshtër të Terrorit këtë mendjevërdallosje? Këto gjëra s’mund t’i kuptojnë ata që ditën e mbushin me ato që shohin në televizionet shqiptare dhe harrojnë shumë shpejt të gjitha krimet, që ka kryer regjimi si vrasjet e Remzi Hoxhës, Emin Spahisë, Gramoz Pashkos, mjekut nga Hasi, Kosta Trebickës, Fatmir Xhindit, prindit në Vlorë dhe gjyqtarit Skardiljadi, si dhe shumë viktimave të tjera, që pakkush i ka kuptuar e i kanë bërë përshtypje. Ky popull vegjeton, nuk rron. Ky popull nuk din të rrojë në komunitet, s’e ka idenë se ç’është komuniteti. Derimëtani shqiptari ka qenë e ka mbetur individualist. Kështu e don edhe Evropa.

* * *

29 shtator 2011

Etimologji - lojra leksikore në gjuhën latine dhe ato neolatine 80

Gjuhësia shqiptare, në të gjitha periudhat e historisë shqiptare, ka injoruar në shekuj fakte si këto më poshtë dhe është marrë me diskutime pa bukë kur vjen fjala për historinë e gjuhës shqipe dhe historinë e gjuhëve të fqinjëve. Ajo ka anashkaluar dhe vazhdon të anashkalojë me ndërgjegje në institucionet e saja këto të vërteta.


* * *

Origjina e rrënjëve, parashtesave, brendashtesave dhe prapashtesave në gjuhët latine dhe ato neolatine

a- Parash. latine. Shq. ‘ai është’ > angl. out, out-, holl. uit, uit-, ger. aus, aus-, gr. apo, ap-, apo-, ec-, ecto-, ek-, eks-, ekso, ekso-, ekto-, lat. a-, ab-, abs-, e-, ef-, ex-, nor. av, av-, ut, ute, shq. jashtë, jashtë-, sued. av, ut, rus. od-, ot-, vi-.

ab- Lat. ab- < rrënja shqipe ai. Shih vargun e shqipes ai te Kodi i Gjuhës Shqipe.

ab-, abs- Parash. latine. Shq. ‘ai është’ > angl. out, out-, holl. uit, uit-, ger. aus, aus-, gr. apo, ap-, apo-, ec-, ecto-, ek-, eks-, ekso, ekso-, ekto-, lat. a-, ab-, abs-, e-, ef-, ex-, nor. av, av-, ut, ute, shq. jashtë, jashtë-, sued. av, ut, rus. od-, ot-, vi-.

....

Bllokimi i internetit sot

Wednesday, September 28, 2011

Etimologji - lojra fjalësh

28 shtator 2011

Etimologji - lojra fjalësh

E shoh se shumë trutharë, megjithëse kam shtatë vjet që shkruaj për ta në shtyp dhe në internet, e kanë të vështirë të kuptojnë atë që unë shkruaj. Ndonjë që i kupton, nxiton t'i kopjojë dhe hiqet në shtyp apo në internet sikur i ka zbërthyer vetë. I tillë është njeriu i rëndomtë, i pavlerë. Unë vazhdoj të punoj për ata që s'më kuptojnë ende. Ata që më kopjojnë dhe dalin në shtyp apo internet me shënimet e mia por me emrin e tyre, nuk e kuptojnë se ç’bëjnë. Duke më vjedhur punën dhe frutin e mendjes ata me botimet e tyre në të vërtetë bëjnë punën time. Pra, me paturpësinë e tyre kopjacët mua më bëjnë një nder të madh në kushtet kur regjimi përpiqet të më shkurtojë jetën. Dhe ky është një nder që nuk i qëllon në jetë çdo krijuesi.

Le të vijmë te etimologjia e fjalës. Çfarë thonë fjalorët për anglishten spin? Në një fjalor online ne lexojmë këto përcaktime:

spin
1. to make (yarn) by drawing out, twisting, and winding fibers: Pioneer women spun yarn on spinning wheels.
2. to form (the fibers of any material) into thread or yarn: The machine spins nylon thread.
3. (of spiders, silkworms, etc.) to produce (a thread, cobweb, gossamer, silk, etc.) by extruding from the body a long, slender filament of a natural viscous matter that hardens in the air.
4. to cause to turn around rapidly, as on an axis; twirl; whirl: to spin a coin on a table.
… etj.

Jepet ideja sikur angl. spin’ përmban në vetvete si kuptim të parë atë të ‘ardhjes rrotull’. Angl. spin = it. spingere. Shkojmë te një fjalor tjetër dhe gjejmë këto përcaktime për italishten spingere:

spingere
1 to push, (premere) to press, push
2 vi, (aus avere) to push
3 spingersi (fig) to go too far

Siç e shohim, italishtja spingere merr kuptimin ‘shtyj’. A mund të pajtohet kuptimi ‘rrotulloj’ me kuptimin ‘shtyj’? Shumë mendje të çmendura do të nxitojnë, me siguri, të më thonë se këtu s’ka asnjë gjë të keqe. Unë nuk kam folur e as nuk kam shkruar ndonjëherë për të çmendur të tillë. Unë vazhdoj të flas e të shkruaj vetëm për ata që s’më kanë kuptuar ende, por që duan të kuptojnë.

Etimologjia e anglishtes spin dhe ajo e italishtes spingere mund të kuptohen vetëm kur ato i shoqërojmë me ndajfoljet angl. around dhe it. avanti, të cilat u japin kuptime të ndryshme angl. spin dhe it. spingere.

Elementi fjalëformues -pin, -pin- < shq. vjen. Prandaj dhe

angl. spin around = shq. vjen rrotull
it. spingere avanti = vjen para duke marrë kuptimin shtyj para, përpara.

E njëjta gjë ka ndodhur edhe me angl. wind, që merr kuptime të ngjashme me angl. spin:

a. To go along (a curving or twisting course): wind a path through the mountains.
b. To proceed on (one's way) with a curving or twisting course.
4. To introduce in a disguised or devious manner; insinuate: He wound a plea for money into his letter.
5. To turn (a crank, for example) in a series of circular motions.
6. a. To coil the spring of (a mechanism) by turning a stem or cord, for example: wind a watch.
b. To coil (thread, for example), as onto a spool or into a ball.

Pin-, -pin- te angl. spin, it. spingere = win te angl. wind < shq. vjen. Edhe angl. wind kuptimet e ‘gjarpërimit, ‘kurdisjes’ dhe ‘mbështjelljes’ ia jep ndajfolja angl. around.

Etimologji - lojra leksikore në gjuhët gjermanike 34

28 shtator 2011

Etimologji - lojra leksikore në gjuhët gjermanike 34

Gjuhësia shqiptare, në të gjitha periudhat e historisë shqiptare, ka injoruar në shekuj fakte si këto më poshtë dhe është marrë me diskutime pa bukë kur vjen fjala për historinë e gjuhës shqipe dhe historinë e gjuhëve të fqinjëve. Ajo ka anashkaluar dhe vazhdon të anashkalojë me ndërgjegje në institucionet e saja këto të vërteta.


* * *
Origjina e rrënjëve, parashtesave, brendashtesave dhe prapashtesave në gjuhët gjermanike

-ar, -er, -eur, -ier, -or, -ur – prapash. me të cilat formohen në anglisht emra vepruesi. Për prejardhjen e tyre do të shkruajmë më pas.

-ate prapash. angleze –ate < it. -are, njëlloj si –bate < it. bare, –cate < it. –care, -feit < it. –fare, -gate < it. gare, -pate < it. pare, -vate < it. -vare, ku –are, -bare, -care, -pare, -vare < shq. bërë, heb. bara, it. fare, fr. faire. Shih –vate te Etimologji - lojra leksikore në gjuhët gjermanike, –vat’ (-вать), –vat’sja (-ваться) te Etimologji - lojra leksikore në gjuhët sllave, -vatis te Etimologji - lojra leksikore në gjuhën greke.

-ation prapash. me të cilën formohen në anglisht emra, që shprehin veprim. Shih –tion.

aus- Parash. gjermane. Shq. ‘ai është’ > angl. out, out-, holl. uit, uit-, ger. aus, aus-, gr. apo, ap-, apo-, ec-, ecto-, ek-, eks-, ekso, ekso-, ekto-, lat. a-, ab-, abs-, e-, ef-, ex-, nor. av, av-, ut, ute, shq. jashtë, jashtë-, sued. av, ut, rus. od-, ot-, vi-.

auto- Shih auto- te Etimologji – Lojra leksikore në gjuhën greke.

ball shq. yll > angl. ball. Angl. ball > angl. bale, balloon, blob, block, boil, bulge, bulk, bullet, bullet, clod, clot, clump, dollop, dumpling, globe, globe, hulk, loop, lump, pellet, pill, pool, swallow, swell, swelling, ger. Balg, Ball, Ball, Ballen, Ballon, Beule, Block, Geschwulst, Globus, Klecks, Klotz, Klumpen, Knolle, Knäuel, Kugel, Pille, Schleife, schlucken, schwellen, Schwellung, holl. baal, bal, boel, buil, gezwel, klomp, klont, kluit, knobbel, lomperd, sued. bal, boll, glob, kula. Fr. boule > angl. boil, fr. bouillir, bouillonner, it. bollire. Angl. boil > angl. turmoil (M = W). Shih angl. deploy, fold, employ, ply, unfold, unveil, veil, fr. plier, déplier, it. piegare, svelare > angl. develop, development, it. sviluppare, sviluppo. Shih vargun bal, bel, bil, bol, bul, bla, ble, bli, blo, blu, fal, fel, fil, fol, ful, fla, fle, fli, flo, flu, lop, pal, pel, pil, pol, pul, pla, ple, pli, plo, plu, val, vel, vil, vol, vul, vla, vle, vli, vlo, vlu, wal, wel, wil, wol, wul, wla, wle, wli, wlo, wlu te Kodi i Gjuhës Shqipe.

-bei- = shq. bëj. ger. Arbeiter = angl. worker. ger. Arbeiter > ger. Arbeit, arbeiten. ger. arbeiten = rus. работать, ger. Arbeit = rus. работа, rus. разрабатывать = ger. ausarbeiten.

-ben-, bie-, bie- < shq. vjen > si te ger. biegen, umgieben, Giebung. ger. umbiegen = rus. pjerjegibat’ (перегибать). Përse? Sepse ger. sich ergeben, sich hingeben > ger. sich biegen (rishkrime), gibat’ te rus. перегибать. ger. sich hingeben = shq. jepem. ger. sich hingeben = rus. отдаваться > rus. даваться, shq. dhe, dha, gr. dhoro, it. dono, angl. donation, etj. > предаваться, сдаваться. Shih –vate te Etimologji - lojra leksikore në gjuhët gjermanike, –vat’ (-вать), –vat’sja (ваться) te Etimologji - lojra leksikore në gjuhët sllave, -vatis te Etimologji - lojra leksikore në gjuhën greke.

-bra, bre-, -bri-, -bro-, -bru-, -bry- :
ab, av + bre, … > abbre te abbrechen, afbre te holl. holl. afbreken, afbreking, avbro, avbry te sued. avbryta, avbrott > angl. break, broke, broken, ger. brach, brechen, bricht, gebrochen, Bruch, holl. breken, breuk, jidish brechn, broch, sued. bräcka, bråka, bryta, brytas, brista, brytning. ger. brechen > slovakisht prekonat’. Shih pre- te Etimologji - lojra leksikore në gjuhët sllave. Shih –chen te Etimologji - lojra leksikore në gjuhët gjermanike, -kon- te Etimologji - lojra leksikore në gjuhët sllave. Shih –pere te lojra leksikore në gjuhën latine dhe ato neolatine.
aus, out, uit, ut + bre > angl. break out, ger. ausbrechen, holl. uitbreken, sued. utbrytning
ein, in + bre, … > angl. break in, ger. einbrechen, jidish einbrechn
inter, onder, unter + bre > angl. interrupt, ger. unterbrechen, holl. onderbreking. Shih këtë folje te gjuha latine dhe ato neolatine: lat. interrumpo, interrupi, interruptum.
s + bre, … > angl. spring, ger. springen, Sprung, sued. spräcka, spränga, spricka.
ver + bre, … > holl. verbreking
zer + bre, … > ger. zerbrechen, jidish zebrechn

carry < shq. bërë. Shih vargun e shq. bërë te Kodi i Gjuhës shqipe. Njëlloj edhe angl. cargo, charge, fr. cargaison, charge, it. carico, caricare.

-cate Shih prapash. –ate.

-chen, -k, -ke, -ken: ger. abbre + -chen, shq. qenë > ger. abbrechen > angl. break.

co-, con-, con- Parash. latine. Shq. ai = shq. yll. Shq. yll > shq. yjësi, gjithësi > angl. all > angl. ally, alliance, etj. Shq. ai > co- > cog-, col-, com-, con-, cor-. Krhs. in: ig-, il-, im-, in-, ir- . Shih co-, con-, con- te Etimologji – lojra leksikore në gjuhën latine dhe ato neolatine.
1. Co- + in > coin- > angl. join > angl. adjoin, adjunct, adjuvant, coin, conjecture, conjunction, conjuncture, connect, disconnect, disjoint, disjunction, disjuncture, enjoin, koine, yoke (unyoke), ger. Konjunktion.
2. Co + -in > coin- = soci- > angl. associate, association, social, socialist, socialism, society, dissociate, dissociation.
3. Co- + is, us > rus. союз, союзник, союзница, союзный
4. Co-, com-, kom- + men, mon, mun, pan...ven > angl. ...common, ... commune, ...communion, ... company, companion, ger. .... kommen, ...

-dehn- ger. dehnen < angl. stand, tend. Fjalë të prejardhura: ger. ausdehnen, Ausdehnung. Shih vargun -stain-, -stin, -tain-, -tend-, -tens-, -stand, -stend.

drag, draw Këto elemente fjalëformues rrjedhin nga –tract- te angl. extract, lat. extraho < lat. extra < lat. ex- < lat. e- < shq. ai. Fjalë të prejardhura: dragging, drawing, Shih traho te Etimologji – Lojra leksikore në gjuhën latine dhe ato neolatine. Shih vargun drag, dräng-, draw, dring-, druck-, -druck-, druk-, -druk-, tract, -tract-, -tract, trag-, -trag-, trek, truck te Etimologji – Lojra Leksikore në gjuhët gjermanike.

dräng ger. drängen – ger. drücken. ger. drängen – ger. drücken. Modele fjalëformimi: ger. durchdrängen – ger. unterdrücken, ger. niederdrücken – ger. unterdrücken, ger. drängen – ger. drängeln, ger. durchdrängen – ger. durchdrängeln. Shih vargun drag, dräng-, draw, dring-, druck-, -druck-, druk-, -druk-, tract, -tract-, -tract, trag-, -trag-, trek, truck te Etimologji – Lojra Leksikore në gjuhët gjermanike.

dring- Holl. dringen < ger. drücken < ger. ausdrücken < angl. extract. Shih vargun drag, dräng-, draw, dring-, druck-, -druck-, druk-, -druk-, tract, -tract-, -tract, trag-, -trag-, trek, truck te Etimologji – Lojra Leksikore në gjuhët gjermanike.
op + holl. dringen > holl. opdringen
terug- + holl. dringen > holl. terugdringen
ver- + holl. dringen > holl. verdringen
voor- + holl. dringen > holl. voordringen

druck-, -druck-, druk Shq. ‘ai është’ > lat. ex-, extra, ger. aus, aus-, angl. out, out-, rus. od-, ot, ot-shq. jashtë etj. Lat. extra = ausdrü- te ger. ausdrücken, -cken < shq. me qenë. Një nga shprehjet e njohura e ndërtuar me ndihmën e fjalës ‘shprehje’ është “shprehja e fytyrës”, që është shprehje e gjendjes së brendshme shpirtërore jashtë vetes duke e bërë të njohur edhe tek të tjerët përmes gëzimit apo dëshpërimit, lumturisë apo mjerimit, et. Duke mbajtur në mendje çiftin ger. drücken – angl. press, le të shohim sesi ndërtohen kuptime të tjera në këto dy gjuhë: ger. beeindrucken (Eindruck machen) – angl. impress, it. impressionare, fare impressione; ger. Eindruck – angl. impression; ger. Ausdruck – angl. expression; ger. ausdrücken – angl. express, it. esprimere; ger. Druck – angl. pressure, it. presione; ger. drucken – angl. press, it. pressare. Shih vargun drag, dräng-, draw, dring-, druck-, -druck-, druk-, -druk-, tract, -tract-, -tract, trag-, -trag-, trek, truck te Etimologji – Lojra Leksikore në gjuhët gjermanike.
af- + -druk- + -ken > holl. afdrukken
be- + -druk- + -ken > holl. bedrukken
onder- + -druk- + -ken > holl. onderdrukken
uit- + -druk- + -ken > holl. uitdrukken

durch, durch- Lat. inter > angl. through, -through, ger. durch, durch-, gr. διερ-, lat. trans-, it. tras-, tra-. Shih dhjer- te Etimologji – Lojra Leksikore në gjuhën greke, inter, inter-, intero-, intra, trans-, tras-, tra- te Etimologji – Lojra Leksikore në gjuhën latine dhe ato neolatine, antár te Etimologji – Lojra Leksikore në gjuhën sanskrite.

-ess – prapash. me të cilën formohen në anglisht emra në gj. fem. : angl. lioness, poetess

-fuhr- te ger. ausführen = port te angl. export. Njëlloj edhe
angl. export - ger. ausführen
angl. import - ger. einführen
angl. report - ger. berichten
angl. transport – ger. überführen.
Shih -por-, por- te Lojra leksikore në gjuhën latine dhe ato neolatine.

-gate prapash. Shih prapash. –ate.

–gest-, -gest Brendashtesa dhe prapashtesa. Shembuj: angl. congest, congestion, digest, digestion, ingest, ingestion. Shih -ges- te Etimologji – Lojra leksikore nw gjuhën latine dhe ato neolatine.

göra si –gare te foljet e gjuhëve neolatine: sued. göra avbrott

-ian – prapash. me të cilën formohen në anglisht emra, që tregojnë përkatësi ndaj një profesioni, etj. : angl. comedian, librarian.

-ic < -ique < -que < shq. qe (jam).

-icism < -ic + -ism si te angl. mysticism. Shih –ic, -ism.

-ism prapash. emërore me të cilën formohen emra abstraktë. –ism < is, ist + ma, mo si te it. altruista > altruismo, angl. altruist > altruism. Shih prapash. fr. –isme, it. ismo, lat. & ger. –ismus, gr. vj. –isma (-ισμα), –ismos (-ισμός).

-ist – prapash. me të cilën formohen në anglisht emra vepruesi: angl. & shq. artist. –ist = shq. është. Njëlloj serb. zam, shq. –zëm. Kjo prapashtesë te gr. vj. -istis (-ιστής) zgjerohet me një prapashtesë të dytë –is

-istic < -ist + -ic si te angl. artistic. Shih –ic, -ist.

fin-, -fin-, -vi-, vin-, -vin- Rus. развить, развивать ‘shvilloj’ = ger. herausfinden ‘zbuloj’ < ger. heraus- + -fin- = shq. vjen ‘del’! + den. ger. herausfinden > ger. erfinden, Erfinder, Erfindung > ger. finden, angl. find, finding.

-m si te –ism. Shih prapash. -ism.

-men < shq. vjen, it. viene (inf. venire) > angl. come, ger. kommen. Shih -chomai (inf. érchomai έρχομαι) te Etimologji – Lojra Leksikore në gjuhën greke.
ab- + -kom- + -men > ger. abkommen > ger. Abkommen
an- + -kom- + -men > ger. ankommen
auf- + -kom- + -men > ger. aufkommen > ger. Aufkommen
aus- + -kom- + -men > ger. auskommen > ger. Auskommen
be- + -kom- + -men > ger. bekommen
durch- + kom + men > ger. durchkommen
ein- + -kom- + -men > ger. Einkommen
ent- + -kom- + -men > ger. entkommen > ger. Entkommen
fort- + -kom- + -men > ger. fortkommen > ger. Fortkommen
ge- + -kom- + -men > ger. gekommen
heim- + -kom- + -men > ger. heimkommen
heran- + -kom- + -men > ger. herankommen
her- + -kom- + -men > ger. herkommen
hinzu- + -kom- + -men > ger. hinzukommen
kom- + -me > ger. kommen
mit- + -kom- + -men > ger. mitkommen
nach- + -kom- + -men > ger. nachkommen > ger. Nachkommen
über- + -kom- + -men > ger. überkommen
um- + -kom- + -men > ger. umkommen
ver- + -kom- + -men > ger. verkommen
vor- + -kom- + -men > ger. vorkommen > ger. Vorkommen
weg- + -kom- + -men > ger. wegkommen
zu- + -kom- + -men > ger. zukommen
zurück- + -kom- + -men > ger. zurückkommen > ger. Zurückkommen
zusammen- + -kom- + -men > ger. zusammenkommen

-men- ger. ausatmen = gr. αποπνέω, aus, abs = apo, men = pn, pne < shq. vjen. Shih vargun e shqipes vjen te Kodi i Shqipes. ger. atmen = angl. breath, at, ath – men, bre.
at, angl. out + men > ger. atmen
aus + at + men > ger. ausatmen, ku at = aus. Ger. aus(at)men) > ger. atmen, njëlloj si gr. εκπνέω. Gr. εκπνέω = angl. expire (pne – pir). Krhs. angl. breath – ger. atmen. Skrt. atma ‘frymë’ = ger. Atem ‘frymë’. Krhs. shq. atme.
auf + atmen > ger. aufatmen
ein + at + men > ger. einatmen
durch- + at + men > ger. durchatmen
Fjalë të prejardhura: ger. Atem, atemlos, Atemzug, Atempause, Atmung. Shih–pn-, -pne- te Etimomologji - Lojra leksikore në gjuhën greke, anima- te Etimologji – lojra leksikore në gjuhën latine dhe ato neolatine.

-min- Angl. diminish < … > ger. vermindern, sich vermindern, Verminderung, holl. vermindering, verminderen, sued. minskning, minska, minskas. Shih ant. angl. many.

-nahme-, -nehm- < angl. diminish < … > ger. Abnahme, abnehmen, holl. afneming, afname, afnemen. Shih –me- te Lojra leksikore në gjuhën greke, –min-, te Lojra leksikore në gjuhët gjermanike dhe –men-, -min- te Lojra leksikore në gjuhët latine dhe neolatine, -manj-, men-, -mni- te Lojra leksikore në gjuhët sllave.

neu-, -neu- Parash. dhe element fjalëformues në gjermanisht. Fjalë të prejardhura: ger. erneuern, neu, neuartig, Neubau, Neuerung, Neugier, neugierig, Neuheit, Neuigkeit, neumodisch, neulich, holl, neun, neunzig, Nichte. Shih nov-, novo-, novi- te Lojra leksikore në gjuhët latine dhe neolatine.

new- Parash. në anglisht te fjalë si newborn, newcomer, news, etj. Shih nov-, novo-, novi- te Lojra leksikore në gjuhët latine dhe neolatine.

nieuw Shih nov-, novo-, novi- te Lojra leksikore në gjuhët latine dhe neolatine. Fjalë të prejardhura: holl. nieuw, nieuweling.

-nov-, nov- Shih nov-, novo-, novi- te Lojra leksikore në gjuhët latine dhe neolatine. Fjalë të prejardhura: angl. innovation, innovate, innovator, nephew, nepotism, new, niece, renew, nine, ninety, nuptial, renewal, renovation, renovate.

ny- Shih nov-, novo-, novi- te Lojra leksikore në gjuhët latine dhe neolatine. Fjalë të prejardhura: sued.

out- Parash. angleze. Shq. ‘ai është’ > angl. out, out-, holl. uit, uit-, ger. aus, aus-, gr. apo, ap-, apo-, ec-, ecto-, ek-, eks-, ekso, ekso-, ekto-, lat. a-, ab-, abs-, e-, ef-, ex-, nor. av, av-, ut, ute, shq. jashtë, jashtë-, sued. av, ut, rus. od-, ot-, vi-.

-pan, -wei- < shq. vendoset < shq. vjen.
aus- + wei + ten > ger. ausweiten > angl. wide, width, ger. erweitern, Erweiterung, weit, Weite. Krhs. ger. weit – ger. breit (we – bre). Njëlloj angl. broad, breadth, ger. Breite.
ex- + pan > angl. expand, expansion, ger. spannen, Spannung.

-pate Shih prapash. –ate.

plant Angl. plant < it. piantare < shq. vendos, vë < shq. vjen, njëlloj si it. compiere > angl. complete, it. completare. (ndërrime pl – pi) Fjalë të prejardhura: angl. implant, plantation.

-pel-, -ple-, -ply Shq. yll > … > angl. all > angl. full > angl. fill > angl. fulfill. it. compiere > angl. complete, it. completare. (ndërrime pl – pi), njëlloj si Angl. plant < it. piantare < shq. vendos, vë < shq. vjen. Angl. complete > angl. comply > angl. compel > angl. repel > angl. expel > angl. appeal. Shih –pel- te Lojra leksikore në gjuhën greke, –ple- te Lojra leksikore në gjuhën latine dhe ato neolatine. Shih vargun bol-, ful-, fil-, -fil-, –pel-, -pl-, -pla-, -ple-, pli-, -plo-, plu-, pol-, viel, viel-, vol-.

-ple Angl. simple < lat. similis < sim = il + is > gr. ἁπλᾶ. Angl. simple > -ple > angl. complex > -plex > angl. complicate, complication, complicit, complicity, imply, implication, perplex, perplexity, it. complicare, complicazione, complice, complicità, perplessità, perplesso. Shih angl. deploy, fold, employ, ply, unfold, unveil, veil, fr. plier, déplier, it. piegare, svelare. Njëlloj si shq. yll > ball > fr. emballer > fr. déballer. Shih ball.

pose < shq. vendos, vë > angl. possess, possessed, possession, posit, position, preposition, propose, proposition. Shih edhe vargun sass-, seat, -sent-, -sess-, set-, sid-, sit- te Lojra leksikore në gjuhët gjermanike, -pon-, -pos- te Lojra leksikore në gjuhët latine dhe neolatine.

-poun-, -pos-, -pose- Angl. pose, lat. pono, shq. vendos < shq. vjen.
es-, ex- + angl. pose > angl. expose, expound, fr. exposer, it. esposto, lat. expositum,
ex- + pono, poun > angl. expound, lat. expono. Njëlloj si -pon-, -pos- te gjuha latine dhe ato neolatine.

-por-, -port- < shq. bërë. It. portare, lat. portare = shq. bart, mbart < barrë < shq. bërë, heb. bara, it. fare, fr. faire, -führen te ger. ausführen Shih -por-, por- te Lojra leksikore në gjuhë latine dhe ato neolatine.
lat. apporto = angl. bring, brought, ger. bringen, brachte, gebracht. ger. Fracht = shq. barrë. Shih vargun e shqipes bërë te Kodi i Shqipes.
lat. deporto = angl. deport
lat. exporto = angl. export
lat. importo = angl. import
lat. reporto = angl. report
lat. supporto = angl. support
lat. transporto = angl. transport

-pre-, -press- < shq. bërë, heb. bara, fr. faire, it. fare.
ex- + -press > angl. express. Shih –fraz- te Lojra leksikore në gjuhën greke, -por-, pre-, -pri- te Lojra leksikore në gjuhën latine dhe ato neolatine, –raz- te Lojra leksikore në gjuhët sllave.
lat. comprimo – angl. compress
it. decomprimere – angl. decompress
lat. deprimo – angl. depress
lat. exprimo – angl. express
lat. opprimo – angl. oppress
lat. premo – angl. press
lat. reprimo – angl. repress

-pt si te angl. interrupt. Shih -pta, -ptae, … te Etimologji - lojra leksikore në gjuhën latine dhe ato neolatine) dhe –pto te Etimologji - lojra leksikore në gjuhën greke.

-ption < -pere + -tion. Shih –per në gjuhët gjermanike, -pere në gjuhët neolatine, -pere-, -pjerje- në gjuhët sllave. Shih –tio në latinisht, –tion në gjuhë gjermanike dhe neolatine, -cion, -zione në gjuhët neolatine.

re- si te angl. reclaim, report, restitute, etj. Shih vargun ra-, re-, ri-, rück-, -rück-. Shih angl. road, lat. rota. Shih ra-, re-, retro-, ri- te Etimologji – Lojra Leksikore në gjuhën latine dhe ato neolatine, re-, rück-, -rück-, zurück- te Etimologji – Lojra Leksikore në gjuhët gjermanike.

rück-, -rück-, zurück- ger. Rück – shq. kurriz (Anagrama, rishkrime). Shih angl. crest, crust, it. cresta, crosta, lat. crista. Shih arqhi – origin. Shih dhe ridge, rind. Holl. terug – ger. zurück. Holl. terug- = lat. retro-. ger. zurück > ger. Rückzug > -zug > ger. ziehen. Zie-, zu = angl. to, holl. toe. ger. ziehen = lat. duco, ger. –ziehend = it. -ducente. Krhs. ger. abziehen – it. deduco (dedurre). Fjalë të ndërtuara me ger. Zug, ziehen: ger. abziehen, Abzug, anziehen, Anzug, aufziehen, Aufzug, ausziehen, Auszug, beziehen, Bezug, durchziehen, Durchzug, einziehen, Einzug, nachziehen, umziehen, Umzug, unterziehen, verziehen, Verzug, vorziehen, Vorzug, zusammenziehen, zuziehen, Zuzug. Fjalë të tjera të prejardhura: Fernzug, Schnellzug, Sonderzug, zügig. ger. Rücktritt = angl. retreat = it. ritiro, ritorno, angl. return > angl. turn. . Shih ra-, re-, retro-, ri- te Etimologji – Lojra Leksikore në gjuhën latine dhe ato neolatine, re-, rück-, -rück-, zurück- te Etimologji – Lojra Leksikore në gjuhët gjermanike. Shih angl. road, lat. rota.

sass-, seat, -sent-, -sess-, set-, sid-, sit- Elemente fjalëformues që rrjedh nga shqipja jam. Nga shqipja jam dhe togfjalëshi q’jam rrjedh vargu angl. seat, side, site, ger. Seite, Sitz, it. sede, sito, lat. situs < angl. is, fr. est, ger. ist, lat. est, shq. është < vargu i shq. jam + vargu i shq. them. Fjalë të prejardhura: angl. seat, set, setting, side, sit, site, sitting, setzen, sitzen > angl. assess, assessable, assessing, assessment, assessorial, assiduities, assiduity, assiduous, assiduously, assiduousness, assize, dispossess, dispossession, dissidence, dissident, insidious, insidiously, insidiousness, obsess, obsessed, obsession, obsessive, overassess, possess, possession, possessive, possessively, prepossess, prepossessing, prepossession, presence, present, preside, presidency, president, presidential, repossess, repossession, represent, representation, reside, residence, residency, resident, residential, residual, residuary, residue, seance, sedan, sedate, sedately, sedative, sedentary, sediment, sedimentary, sedimentation, sedimentological, sedimentology, sedulity, sedulous, sedulously, sessile, session, siege, size, subside, subsidence, subsidiary, subsidize, subsidy, supersede, superseding, supersession, ger. besessen, Besitz, Seite, Sitz, sitzen, setzen, Vorsitz, Vorsitzende, Vorsitzung. Shih pose te Lojra leksikore në gjuhët gjermanike, -pon-, -pos- te Lojra leksikore në gjuhët latine dhe neolatine.

sim- lat. similis < sim = il + is. Shih vargun e shqipes ai te Kodi i Gjuhës Shqipe.

-stain-, -stin, -tain-, -tend-, -tens-, -stand, -stend < angl. stand < vargu star, stat, stay, stel < rrënjët e Kodit të gjuhës shqipe. Shih te stand: di- + stand > angl. distance > angl. distend, distension > angl. tense, tension > angl. dense, density. Shih -stasi, -stasis, tein-, -tein- në gjuhën greke, -stendo-, -stens-, tendo, -tendo, -ten-, -tent-, -tin- te Lojra leksikore në gjuhët latine dhe neolatine, -tahn-, -tjag-, -tjazh- -tjan-, -tas-, -tjashç te Lojra leksikore në gjuhët sllave. Shih vargun star, stat, stay, stel dhe nënvargun stat (-sist-, -sista, -sistan-, -siste, -sisti, -sisto, sta, sta-, -stacy, stad-, stagn-, stain, -stan, stan-, stand, stas-, στάσ-, -stasi, -stasia, -stasis, -staso, -stat-, στατ-, static, -static, stath, σταθ-, ste-, -ste, stead-, sted, -sten-, stet-, -sti-, -stin, -stit-, --stitute, -stitution). Shih theto te Lojra leksikore në gjuhën greke.
ab-, abs- + stain, tain > angl. abstain
at- + tend > angl. attend
con- + tin + -ue > angl. continue > angl. continuous
de- + tain > angl. detain > angl. con + tain > angl. contain, ob-, at-, ot- + tain > angl. obtain, re- + tain > angl. retain, sub- + stain > angl. sustain. Angl. contain, obtain, retain, sustain > angl. fr. tenir, it. tenere, lat. teneo.
di-, dis- + stend, tend > angl. distend
di-, dis- + stin, tin > angl. distinct, distinction, distinguish
e-, ek-, ex- + stend, tend > angl. extend
e-, ek-, ex- + stin, tin > angl. extinct, extinguish
in- + tend > angl. intend
under- + stand > angl. understand

stand < vargu star, stat, stay, stel < rrënjët e Kodit të gjuhës shqipe > ger. stehen, stand, gestanden.
ab- + angl. stand > ger. Abstand
di- + stand > angl. distance > angl. distend, distension > angl. tense, tension > angl. dense, density.
ab- + angl. stand > ger. abstehen.
an- + angl. stand > ger. anstehen.
auf- + angl. stand > ger. aufstehen.
aus- + angl. stand > ger. ausstehen.
be- + angl. stand > ger. bestehen.
bei- + angl. stand > ger. beistehen.
da- + angl. stand > ger. dastehen.
darüber- + angl. stand > ger. darüberstehen.
darunter- + angl. stand > ger. darunterstehen.
durch- + angl. stand > ger. durchstehen.
ein- + angl. stand > ger. einstehen.
ent- + angl. stand > ger. entstehen.
er- + angl. stand > ger. erstehen.
fest- + angl. stand > ger. feststehen.
ge- + angl. stand > ger. gestehen.
über- + angl. stand > ger. überstehen.
unter- + angl. stand > ger. unterstehen.
ver- + angl. stand > ger. verstehen.
vor- + angl. stand > ger. vorstehen.
wider- + angl. stand > ger. widerstehen.
zu + angl. stand > ger. zustehen.

-stal, stel-, -stel-, -stil-, stul- Këto elemente fjalëformues janë pjesë e vargut më të plotë të Kodit të Gjuhës Shqipe star (star, ster, stir, stor, stur, stra, stre, stri, stro, stru), stay (stab, staj, stap, stay, step, stop, stup, stav, styv), stat (-sist-, -sista, -sistan-, -siste, -sisti, -sisto, sta, sta-, -stacy, stad-, stagn-, stain, -stan, stan-, stand, stas-, στάσ-, -stasi, -stasia, -stasis, -staso, -stat-, στατ-, static, -static, stath, σταθ-, ste-, -ste, stead-, sted, -sten-, stet-, -sti-, -stin, -stit-, --stitute, -stitution), stel (stal, stel, stil, stol, stul). Shih stare, sto te Etimologji – lojra leksikore në gjuhën latine dhe ato neolatine.
ab- + -stel- + -l- brendashtesë + en > ger. abstellen
an- + -stel- + -l- brendashtesë + en > ger. anstellen
auf- + -stel- + -l- brendashtesë + en > ger. aufstellen
aus- + -stel- + -l- brendashtesë + en > ger. ausstellen
be- + -stel- + -l- brendashtesë + en > ger. bestellen
dar- + -stel- + -l- brendashtesë + en > ger. darstellen
ein- + -stel- + -l- brendashtesë + en > ger. einstellen
fest- + -stel- + -l- brendashtesë + en > ger. feststellen
her- + -stel- + -l- brendashtesë + en > ger. herstellen, shih it. restauro, restaurare (star – stel)
hin- + -stel- + -l- brendashtesë + en > ger. hinstellen
vor- + -stel- + -l- brendashtesë + en > ger. vorstellen
zu- + -stel- + -l- brendashtesë + en > ger. zustellen
zusammen- + -stel- + -l- brendashtesë + en > ger. zusammenstellen
Fjalë të prejardhura: angl. distil, distillation, still, stillness, style, ger. sicherstellen, Stellung stellen, Stillleben, Stuhl, holl. gesteldheid, stellen (aanstellen, bijstellen, blootstellen, herstellen, instellen, opstel, opstellen, samenstellen, stellende, teleurstellen, terechtstellen, terugstellen, uitstellen, vaststellen, veronderstellen, vorstellen, vrijgesteld, welgesteld). Shih stal-, stil-, stol- te Etimologji – lojra leksikore në gjuhën greke, stal-, -stil-, -stol-, stul te Etimologji – lojra leksikore në gjuhët latine.

through, -through Lat. inter > angl. through, -through, ger. durch, durch-, gr. διερ-, lat. trans-, it. tras-, tra-. Shih dhjer- te Etimologji – Lojra Leksikore në gjuhën greke, inter, inter-, intero-, intra, trans-, tras-, tra- te Etimologji – Lojra Leksikore në gjuhën latine dhe ato neolatine.

–tion prapash. emërore. –tion < ti (vargu i shq. them) + on (vargu i shq. jam). Shih –ptio, -ption.

tract, -tract-, -tract Shq. ‘ai është’ > lat. ex-, extra, ger. aus, aus-, angl. out, out-, rus. od-, ot, ot-shq. jashtë etj. Lat. extra = ausdrü- te ger. ausdrücken, -cken < shq. me qenë. Lat. extra > angl. extract > angl. –tract, tract. Fjalë të prejardhura: angl. abstract, abstraction, attract, attraction, contract, contraction, protract, protraction, retract, retraction, subtract, subtraction, track, truck. Shih vargun drag, dräng-, draw, dring-, druck-, -druck-, druk-, -druk-, tract, -tract-, -tract, trag-, -trag-, trek, truck te Etimologji – Lojra Leksikore në gjuhët gjermanike.
abs- + -tract > angl. abstract
at- + -tract > angl. attract
con- + -tract > angl. contract
de- + -tract > angl. detract
dis- + -tract > angl. distract
pro- + -tract > angl. protract
re- + -tract > angl. retract
sub- + -tract > angl. subtract

trag-, -trag- ger. tragen < ger. austragen < angl. extract, lat. extraho. Shih vargun drag, dräng-, draw, dring-, druck-, -druck-, druk-, -druk-, tract, -tract-, -tract, trag-, -trag-, trek, truck te Etimologji – Lojra Leksikore në gjuhët gjermanike. Shih traho te Etimologji – Lojra leksikore në gjuhën latine dhe ato neolatine.

-treat, treten, -tritt Shih ger. Rücktritt (-rücktreten) te -rück- te Etimologji – Lojra Leksikore në gjuhët gjermanike. ger. Rücktritt = angl. treat.

trek Ky element fjalëformues rrjedh nga –tract- te angl. extract, lat. extraho < lat. extra < lat. ex- < lat. e- < shq. ai. Fjalë të prejardhura:
Fjalë të prejardhura:
aan- -trek- + -ken > holl. aantrekken
af- -trek- + -ken > holl. aftrekken
binnen- -trek- + -ken > holl. binnentrekken
in- -trek- + -ken > holl. intrekken
ont- -trek- + -ken > holl. onttrekken
op- -trek- + -ken > holl. optrekken
samen- -trek- + -ken > holl. samentrekken
trek- + ken > holl. holl. trekken.
vol- -trek- + -ken > holl. voltrekken
uit- + holl. trekken > holl. uittrekken, angl. drag out, dan. trække ud, isl. draga út, nor. trekke ut, sued. dra ut. Krhs. angl. take out, ger. ausziehen.
Fjalë të ndërtuara me ndihmën e elementit fjalëformues trek: holl. lijsttrekker, omtrek, trekhaak, trekker, trekvogel.
Shih vargun drag, dräng-, draw, dring-, druck-, -druck-, druk-, -druk-, tract, -tract-, -tract, trag-, -trag-, trek, truck te Etimologji – Lojra Leksikore në gjuhët gjermanike. Shih traho te Etimologji – Lojra leksikore në gjuhën latine dhe ato neolatine.

uit- Parash. hollandeze. Shq. ‘ai është’ > angl. out, out-, holl. uit, uit-, ger. aus, aus-, gr. apo, ap-, apo-, ec-, ecto-, ek-, eks-, ekso, ekso-, ekto-, lat. a-, ab-, abs-, e-, ef-, ex-, nor. av, av-, ut, ute, shq. jashtë, jashtë-, sued. av, ut, rus. od-, ot-, vi-.

-vate 1. –vate < -vare < shq. bërë, heb. bara, it. fare, fr. faire. Shih –vat’ (-вать), –vat’sja (ваться) te Etimologji - lojra leksikore në gjuhët sllave, -vatis te Etimologji - lojra leksikore në gjuhën greke. Shih prapash. –ate te Etimologji - lojra leksikore në gjuhët gjermanike. Shih –ate.
-vate 2. –vate < shq. vjen, it. viene (venire). Shih –vat’ (-вать), –vat’sja (ваться) te Etimologji - lojra leksikore në gjuhët sllave, -vatis te Etimologji - lojra leksikore në gjuhën greke.

ver- Parash. gjermane < shq. bëj, bërë. Shih vargun e shqipes bërë te Kodi i Gjuhës Shqipe, apo e thënë ndryshe, Kodi i Gjuhës Universale. Shembuj:
ver + größer > ger. vergrößern
ver + höher = verhöhern
ver- + klein > verkleinen
ver + kleiner > ger. verkleinern = ger. zerkleinern
ver- + kürzer > ger. verkürzen
ver + länger = verlängern
Fjalë të ndërtuara me parashtesën ver-: ger. verachten, verallgemeinern, verändern, verbrechen, verbreiten, verdienen, vereinigen, verführen, vergeben, verheiraten, verkaufen, verlassen, verlaufen, verlieben, verlieren, vermitteln, vermuten, verraten, verschwenden, verschwinden, versehen, versichern, versprechen, verstehen, vertreiben, verwandeln, holl. verbieden, verbinden, verblijven, verbouwen, verdelen, verdenken, verdringen, verduisteren, vereenvoudigen, vereeuwigen, vereren, vergaan, vergemakkelijken, vergezellen, vergissen, vergroten, verheffen, verhogen, verhongeren, verhoren, verhuizen, verjagen, verkennen, verkiezen, verkleinen, verlagen, verleiden, verlopen, vermelden, vermogen, vernederen, veronderstellen, verongelukken, veroordelen, verouderen, verplaatsen, verplegen, verraden, verrijken, verslaan, verslechteren, versmallen, versmelten, versnellen, verstoten, vertegenwoordigen, vertonen, vertrouwen, vervallen, vervalsen, vervangen, vervoegen, vervoeren, vervolgen, vervuilen, verwachten, verwarren, verwekken, verwerpen, verwijzen, verwonden, verzegelen, verzekeren, verzoenen, verzorgen, verzwakken.

-vert- Shq. bërë, heb. bara, it. fare, fr. faire > fr. refaire, it. rifare > angl. revert > lat. vertere, verto.
a- + vert > angl. avert.
con- + -vert > angl. convert
di- + vert > angl. divert.
in- + vert > angl. invert.
ob- + vert > angl. obvert.
per- + vert > angl. pervert.
re- + vert > angl. revert.
sub- - + vert > angl. subvert.
Njëlloj edhe lat. adverto, averto, converto, deverto, diverto, everto, interverto, inverto, obverto, perverto, reverto, revertor, subverto, transverto, versio, versus. Angl. divert = angl. deviate (alternime bërë – vjen). Shih -vert-, vert- te Etimologji – Lojra në gjuhën latine dhe ato neolatine, –vrt- te Etimologji – Lojra në sanskritisht, vargun -br-, brat-, -vjer-, -vor-, -vr-, -vrash-, -vrat-, -vrt- te Etimologji - lojra leksikore në gjuhët sllave.

we- Angl. awake, wake < ger. wecken < it. svegliare < angl. eve, it. veglia < lat. vigilia < shq. vjen gjallë > it. evangelo, shq. ungjill. Fjalë të prejardhura: angl. wake up, watch, watching, ger. aufwecken, Wacht, sued. vakt.

Shih we- te Etimologji – Lojra në gjuhët gjermanike, –πνώ te Etimologji – Lojra leksikore në gjuhën greke, uyan- te Etimologji – Lojra leksikore në gjuhët altaike.

-we- we- -we- te angl. weight, ger. Gewicht = pe- te it. pesa, peso, shq. peshë = ve – rus. vjes. Shih pe- te Etimologji - lojra leksikore në gjuhën latine dhe ato neolatine, -vjes-, vjes te Etimologji - lojra leksikore në gjuhët sllave.

zer- Parash. gjermane < shq. bëj, bërë. Shih vargun e shqipes bërë te Kodi i Gjuhës Shqipe, apo e thënë ndryshe, Kodi i Gjuhës Universale. Kuptimin ‘bëj copa – copa zer- e ka marrë nga ger. verkleinern > ger. zerkleinern. Shembuj fjalësh të krijuara me parash. zer-: zerarbeiten, zerbeißen, zerbersten, zerbomben, zerbrechen, zerbröckeln, zerbröseln, zerdrücken, zerfahren, zerfallen, zerfasern, zerfetzen, zerfleddern, zerfleischen, zerfließen, zerfressen, zergehen, zergliedern, zerhacken, zerhauen, zerkauen, zerkleinern, zerknautschen, zerknittern, zerknüllen, zerkratzen, zerkrümeln, zerlassen, zerlegen, zermahlen, zermalmen, zermanschen, zermatern, zermatschen, zermürben, zerpflücken, zerplatzen, zerquetschen, zerreiben, zerreißen, zerrütten, zerschellen, zerschlagen, zerschmelzen, zerschmettern, zerschneiden, zerschrammen, zersetzen, zerspalten, zersplittern, zersprengen, zerspringen, zerstampfen, zerstäuben, zerstören, zersägen, zerteilen, zertrampeln, zertrennen, zertreten, zertrümmern, zerwühlen, zerzausen.

zieh-, -zieh-, -zug -rück- Holl. terug – ger. zurück. ger. zurück > ger. Rückzug > -zug > ger. ziehen. Zie-, zu = angl. to, holl. toe. ger. ziehen = lat. duco, ger. –ziehend = it. -ducente. Krhs. ger. abziehen – it. deduco (dedurre). Fjalë të ndërtuara me ger. Zug, ziehen: ger. abziehen, Abzug, anziehen, Anzug, aufziehen, Aufzug, ausziehen, Auszug, beziehen, Bezug, durchziehen, Durchzug, einziehen, Einzug, nachziehen, umziehen, Umzug, unterziehen, verziehen, Verzug, vorziehen, Vorzug, zusammenziehen, zuziehen, Zuzug. Fjalë të tjera të prejardhura: Fernzug, Schnellzug, Sonderzug, zügig.

. . .

Nuk ka qenë nevoja të krijoheshin më kot gjithë këto gjuhë, kur fjalët e të gjitha gjuhëve janë krijuar duke u nisur nga të njëjtat rrënjë.

Ata që janë marrë me gjëra të tilla, që kanë krijuar fjalë të reja në çdo gjuhë të kësaj bote, kanë qenë njerëz të pafytyrë, njerëz çmendur! Njerëz të tillë, të çmendur e të pafytyrë, kanë mashtruar bashkëkombësit e tyre këto pesë shekujt e fundit duke mos u treguar kurrgjë se çfarë kanë bërë me gjuhën e çdo populli, duke u shtirur sikur kanë krijuar fjalë me brumin e gjuhëve amtare. Këta të pafytyrë e të çmendur mbarë njerëzia i nderojnë në çdo vend të botës!

Merreni me mend se kush janë Monarkitë e Evropës, porosidhënësit dhe kërkuesit e zbatimit të Ndyrësive të tilla gjuhësore!

Rroftë e rrnoftë për jetë të jetëve Marrëzia Popullore!


vazhdon

Tuesday, September 27, 2011

Etimologji - lojra leksikore në gjuhët sllave 34

27 shtator 2011

Etimologji - lojra leksikore në gjuhët sllave 34

Gjuhësia shqiptare, në të gjitha periudhat e historisë shqiptare, ka injoruar në shekuj fakte si këto më poshtë dhe është marrë me diskutime pa bukë kur vjen fjala për historinë e gjuhës shqipe dhe historinë e gjuhëve të fqinjëve. Ajo ka anashkaluar dhe vazhdon të anashkalojë me ndërgjegje në institucionet e saja këto të vërteta.


* * *

Origjina e rrënjëve, parashtesave dhe prapashtesave në gjuhët sllave

bal Sllav. bal < angl. ball < shq. yll, trupi më sferik në natyrë. Fjalë të prejardhura në gjuhët sllave: bulg. бал, бала, гюлле, кълбо, çek. balíkovat, boule, chuchvalec, koule, klubko, balón, palec, pol. bałwan, bryła, bryłka, gruzeł, bal, gałka, kula, kulka, kłębek, piłka, piguła, pigułka, rus. бал, болван, глыба, кипа, клубок, пальца, пул, serb. bal, bala, gromuljica, grumuljica, lopta, slovak. bál, klát, guľa, guľka, klbko, lopta, loptička. Shih ball te Etimologji – lojra leksiokore në gjuhët gjermanike.

-bje-, vjen, -vin- < shq. vjen > çek. oběh, ohyb, ovinutí, věnovat se, rus. изгиб, огибать

-bol- I. < angl. full, ger. voll, shq. plot < … > rus. больше, большевик, больший, большинство, большой, более, большой. Vargu rus. –bol-, –cjell-, -bol-, vjel-, -vlje-, –poll-.

–bol- II. < angl. ill, shq. i ligur < ... > rus. болевой, болезненный, болезнь, болельщик, болельщица, больница, больничный, больно, больной, болячка.

-bjer- < angl. protect, support < … > rus. беречься, оберегать, уберегать. Shih vargu --bjer-, bor-, –bra-, bran-, -gra-, -gran-, -hra-, -hran-, -por-, -sbjer-.

–bor- < angl. protect, support < … > rus. si rus. оборонять, обороняться. Shih vargu –bjer-, -bor-, –bra-, bran-, -gra-, -gran-, -hra-, -hran-, -por-, -sbjer-.

-борщ- < shq. bërë > rus. переборщить

-br-, brat-, -vjer-, -vor-, -vr-, -vrash-, -vrat-, -vrt- < angl. revert, it. vertere, lat. verto < … > bullg. връщане, въртя (се), въртене, завъртам (се), обръщам, обръщам се, обрат, обръщане, обърната, поврат, повъртявам, превръщам (се), çek. obrat, obracet, obrátit, odvrátit, vrátit, pol. obracać, obracać się, obrócić, obrót, warzyć, zwarzyć, zwracać, zwrot, zwrócić, rus. вертеть, вертеться, возвращаться, ворочать, вращать, вращаться, выворачивать, оборот, обратно, отвращение, переворачивать, переворачиваться, повернуть, повертывать, повертываться, поворачивать, поворачиваться, поворот, поворотный, поворот поворотный, подвернуть, превращать, превращаться, свернуть, serb. navršiti, obrnuti, obrt, osvrnuti se , osvrt, vrteti, slovak. obracať, obracať sa, obrat, obrátiť, závrat.

–bra-, bran- < angl. protect, support < … > serb. braniti, odbrana. Shih vargun -bjer-, -bor-, –bra-, bran-, -gra-, -gran-, -hra-, -hran-, -por-, -sbjer-.

bu-, -bu- Pol. pobudzić: pobu_dzić < ger. aufwe(cken) < ger. wecken < it. svegliare < angl. eve, it. veglia < lat. vigilia < shq. vjen gjallë > it. evangelo, shq. ungjill. Forma të pobu- janë të gjitha sllavishtet e tjera: çek. probudit se, pol. budzić się, slovak prebudiť sa, sloven. zbuditi se, slovak zobudiť sa, sloven. prebuditi, rus. пробуждать, slovak vzbudiť, sloven. vzbuditi, çek. vzbudit se, rus. будить, slovak zobudiť sa, sloven. zbuditi. Shih we- te Etimologji – Lojra në gjuhët gjermanike, ve-, -ve-, vi- te Etimologji – Lojra në gjuhën latine dhe ato neolatine, -pn-, -pno te Etimologji – Lojra leksikore në gjuhën greke, uyan- te Etimologji – Lojra leksikore në gjuhët altaike.

v, vo Parafj. ruse = parafj. ruse y < ndajf. fr. où < ndajf. & lidh. shq. ku < …. Me të njëjtën etimologji edhe fr. au, rus. в, во. Parafj. angl. at = nyjen angl. the, parafj. fr. au = nyjen fr. le, parafj. it. al = nyjen it. il, dhe jo à + la > fr. au, siç pretendohet.

-vad- çek. vadnout, vädnúť < angl. faint. Shih –vjan-, -vje-.

–vall- 1. < holl. vallen, angl. fall, ger. fallen < … > rus. обваливаться.
-vall- 2. < vol te it. volvere, lat. volvo < … > bullg. развалям се,

- var-, -vr-, -vjer-, -vor- < shq. bërë, heb. bara, it. fare, fr. faire:
za-, so-, us- + vjer > bulg. усъвършенствувам, rus. завершать, завершение, serb. затворити. Njëlloj edhe rus. закрывать, закрываться. Shih kri, vor te vargu i shqipes bërë.
iz-, so- + vr > bulg. извършват = angl. bring out, ger. ausführen. Rus. совершенный Krhs. angl. complete , conclude dhe it. compiere. - ant. serb. отворити, отварати, rus. растворяться. Krhs. ger. ausführen, it. compiere.
ot + var, vor + en > serb. otvoren (otvarati, otvoriti) = it. aperto, shq. hapur, skrt. Njëlloj edhe rus. открыть, открывать, открываться. Shih kri, vor te vargu i shqipes bërë.
ras- + vor > rus. растворяться. Njëlloj janë formuar edhe rus. раскрываться, раскрывать. Shih kri, vor te vargu i shqipes bërë.

vi- 1. Parash. sllave. Shq. ‘ai është’ > angl. out, out-, holl. uit, uit-, ger. aus, aus-, gr. apo, ap-, apo-, ec-, ecto-, ek-, eks-, ekso, ekso-, ekto-, lat. a-, ab-, abs-, e-, ef-, ex-, nor. av, av-, ut, ute, shq. jashtë, jashtë-, sued. av, ut, rus. od-, ot-, vi-.
-vi- 2. -Vi- si te rus. развить, развивать ‘zhvilloj’ = ger. herausfinden ‘zbuloj’ < ger. heraus- + -fin- = shq. vjen ‘del’! + den. Ger. herausfinden > ger. erfinden, Erfinder, Erfindung > ger. finden, angl. find, finding. Shih fin-, -fin-, -vi-, vin-, -vin- te Lojra Leksikore në gjuhët sllave.
-vi-, -vje- 1. -Vi-, -vje- < shq. vjen. Sh. vjen (del) jashtë (një kufiri, territori) > angl. expand > bulg. извеждам, çek. rozvést, rozvíjet, rozvinout, rozvinout se, vyvíjet se, rus. развивать, развитие, slovak. vyvinúť, rozvinúť, rozvíjať, vyvíjať, pol. rozwijać, rozwinąć, bullg. развивам, rus. развивать, развиваться, serb. razvijati, razviti. Shih –vill-.

vid-, -vid < rus. видеть < it. vedere < …. Fjalë të prejardhura: предвидеть.

-vill-, -vjel, -vol- 1. < it. volere < … > rus. добровольность, добровольный, произвольный, добровольческий

-vill-, -vjel, -vol- 2. < angl. will, ger. Willen, shq. vullnet < … > rus. велеть, воля

-vill- 3. rus. развил = ger. bildete aus (ausbilden) < angl. develop, reveal < … Krhs. me çek. vypracovat, vyvolat, rozvířit, rozvířit se, rozpracovat, tvořit se, sued. utveckla, utarbeta, utbilda, arbeta upp, exploatera, bygga ut, utvecklas, utveckla. Shih –vi-.

vis-, vish-, - vish- < gr. epi, shq. mbi < … > rus. возвышенный, высокий, высоко, высший

-vjan-, vje-, < it. svenire < s- + viene, shq. vjen > sloven. veniti, serb.- kr. vènuti, bulg. вехна, pol. więdnąć, rus. вянуть, ukr. в'янути. Shih –vad-.
so- + vjen > rus. совещание = angl. convention, shq. kuvend

-vjed-, -vjez-, -vjes-, -vod-, -voz- < it. conducente < … > rus. ведение, поведение, вести, водить, вывезти, выводить, вывозить, перевод, развозить, руководство, приводить, проводить, развозить, возить, сопровождать. Rus. везти, вести – rus. водить si rus. нести – rus. носить.
развезти и развезть, развазживать что, возить по разным местам (как

-vjez- shih -vjed-, -vjez-, -vjes-, -vod-, -voz-.

–vjel- < angl. full, ger. voll, shq. plot < … > bulg. увеличавам (се), rus. великий, великодушный, великолепный, величественный, увеличение.

-vjerh- < rus. повер- (te rus. поверхность) < angl. over < lat. super < angl. supreme < it. primo < shq. i parë < shq. bërë. Fjalë të prejardhura: rus. верхний, поверхность. shih –vjer-.

-vjes- 1. shih -vjed-, -vjez-, -vjes-, -vod-, -voz-.
vjes 2. –vjes-, -vjesh- < angl. weight, ger. Gewicht < … > rus. вес, весовой, подвешивать

-vlje- < angl. full, ger. voll, shq. plot < … > rus. удовлетворять. Vargu rus. –bol-, –cjell-, -bol-, vjel-, -vlje-, –poll-.

–vljen, –pjen-, pljen- < shq. vjen > -влен- te rus. омертвление; -пен- si te rus. оцепенение, оцепить; -плен- te rus. оцепление.

vnutr- < angl. interior < … > rus. внутренний > rus. внутренность, внутренние дела, внутренний мир, внутренняя сторона, внутренние районы страны

vod-, -vod- < angl. water < lat. conduco = rus. водить < it. conducente = angl. leader = serb. вођа, водитељ = ar. hodja, shq. hoxhë < … > rus. вода, водный, водяной, производить, производство, разводнять. Shih vjed. Rus. везти, вести – rus. водить si rus. нести – rus. носить. Shih vargun -vjed-, -vjez-, -vjes-, -vod-, -voz-.
-voz-. Shih duco te te Etimologji – Lojra leksikore në gjuhën latine dhe ato neolatine, hodja te Etimologji – Lojra leksikore në gjuhët semitike,

–vrjem- < rus. современный < angl. contemporary < … ) rus. время, времена

vs- вс- te rus вскрывать dhe s- te rus. скрывать njëlloj si aus- te ger. auschliessen dhe sch- te ger. schliessen.

vstrjet- rus. встретить < rus. видеть < it. vedere < …

glla- < rus. & ukr. голова, bjel. галава, pol. głowa, çek. & slovak. hlava, sloven. & serb. – kroat. & maq. & bullg. glava, latv. & lit. galva, gr. κεφάλι, dan. hoved, holl. hoofd, kop, ger. Haupt-, Kopf, it. capo < angl. cover < angl. over < lat. super < angl. supreme < it. primo < shq. i parë < shq. bërë. Krhs. ndërrimet fonetike 1. glava – holl. hoved, 2. al – au – o te it. altro – fr. autre – angl. other, 3. it. caldo – fr. chaud – angl. hot. Fjalë të prejardhura: rus. возглавлять, озаглавливать.

–gllas- < gr. glóssa (γλώσσα) < lat. lingua < … > rus. глас, голос

gor- I, -zhar- < it. carbone < … > rus. горячий, жаркий, жарко
–gor- II. < sllav. –gra-, -gran-, njëlloj si rus. -hra-, -hran- < slav. –bra-, bran- < angl. protect < … > rus. загораживать

–gra-, -gran- njëlloj si rus. -hra-, -hran- < slav. –bra-, bran- < angl. protect < … > rus. граница, граничить, пограничный. Shih vargun -bjer-, -bor-, –bra-, bran-, -gra-, -gran-, -hra-, -hran-, -por-, -sbjer-.

-gruz- < angl. cargo, fr. charge, it. carico < … > rus. angl. cargo – rus. gruz груз, нагрузка, нагружать

davat- Shih Etimologji - lojra leksikore në gjuhët gjermanike: -ben-, bie-, bie- < shq. vjen > si te ger. biegen, umbiegen, Biegung. Ger. umbiegen = rus. pjerjegibat’ (перегибать). Përse? Sepse ger. sich ergeben, sich hingeben > ger. sich biegen (rishkrime), gibat’ te rus. перегибать. Ger. sich hingeben = shq. jepem. Ger. sich hingeben = rus. отдаваться > rus. даваться, shq. dhe, dha, gr. dhoro, it. dono, angl. donation, etj. > предаваться, сдаваться. Shih –vate te Etimologji - lojra leksikore në gjuhët gjermanike, –vat’ (-вать), –vat’sja (ваться) te Etimologji - lojra leksikore në gjuhët sllave, -vatis te Etimologji - lojra leksikore në gjuhën greke.
Fjalë të prejardhura në gjuhët sllave: bullg. давам, поддавам, подарявам, предавам, pol. dawać, dać, nadawać, nadać, podarować, podawać, podać, poddać się , zadawać, zadać, rus. выдать, давать, дарить, дать, одаривать, одарять, отдавам, отдавать, передавать, подаваться, подарявам, податливость, подать, поддавам, предавам, придавать, придать, serb. dati, davati, zadati.

-djell- < ger. teilen < … > rus. отдел, отделение, отдельный, отделять, отделяться, разделение, дележ, раздел, разделять, разделяться, распределение, удалять

–djer-. Angl. content > soder- te rus. содержание > rus. держать, держать в тюрьме, держаться, задерживать, задерживаться, выдерживать, содержать, содержаться, сдерживаться, сдерживать, удерживание, задерживать, поддерживать, придерживать, придерживаться мнения, выдерживать, продержать, сдерживать

dlin- < rus. удалять < ger. teilen < … > rus. вдаль, далее, далекий, далеко, дальнейший, дальний, дальше, отдаленный, удаление, удаляться, удлинение, удлиненный

–dvig-, -dvizh- < ger. kommen < shq. vjen > rus. двигать, двигаться, движение, передвигаться, передвигать, передвинуть, подвигаться, пододвигаться, подвинуть

–zhjell < angl. zeal, shq. zili < … > rus. желание, желать, пожелание. Shih сила воли.

–zna- < vargu –cogen-, gno, kno, njoh < … > rus. знак, знать, назначать, обозначать, сознавать, узнавать, знакомство, знание, знания, известие, наука, познания, признание.

zva-, -zva-, -zvu-, zvin-, zvon-, zvuk Shih svi-, vi-, -vi-, -von-, zva-, -zva-, -zvu-, zvin-, zvon-, zvuk.

–klju- < angl. conclude, exclude, include < … > rus. включать, выключать, заключать, заключение, заключительный, отключать > rus. кончал, кончил> рус. кончать> заканчивать, заканчиваться, кончаться, оканчивать, оканчиваться, приканчивать, скончаться

-kin- vargu -hno-, -kin-, -kno-, -kon- njëlloj si angl. -ken, ger. –chen < shq. qenë. Shembuj: kroat. prekinuti, slovak. prekonať < ger. brechen. kroat. prekinuti, slovak. prekonať > çek. přetrhnout > çek. propuknout.


-kno- vargu -hno-, -kin-, -kno-, -kon- njëlloj si angl. -ken, ger. –chen < shq. qenë. Shembuj: kroat. prekinuti, slovak. prekonať < ger. brechen. kroat. prekinuti, slovak. prekonať > çek. přetrhnout > çek. propuknout.


-kon- vargu -hno-, -kin-, -kno-, -kon- njëlloj si angl. -ken, ger. –chen < shq. qenë. Shembuj: kroat. prekinuti, slovak. prekonať < ger. brechen. kroat. prekinuti, slovak. prekonať > çek. přetrhnout > çek. propuknout.

–kra-, -krash-, -krat- < fr. court, it. corto, shq. shkurt < … > kroat. skratiti, rus. кратчайший, коротко, кроить, покрой, прекращение, прекращать, сокращать, сокращение,

-kre-, -kren-, -kret-, -krut- Shih vargu i shq. bërë te Përmbledhja e Kodit të shqipes në këtë blog. Serb. okrenuti, okretanje, okretati, prekretnica, skrenuti, skretanje, zaokret, slovak. zákruta, . Shih –brat-.

-kri- Shih vargu i shq. bërë te Përmbledhja e Kodit të shqipes në këtë blog. Rus. закрывать, закрываться – ant. rus. открыть, открывать, открываться. Krhs. вскрывать, раскрываться, раскрывать. Shih –vjer-.

krug-, –krug- < it. circo < … > rus. круглый, круговой, круговорот, кругом, кругом, кругосветный, крюк, округлять, окружности

–krup- < angl. brob < … > rus. укрупнение

–liçn – < ger. ähnlich < … > rus. личный, личность

–llag-, -ljezh-, -ljeç-, -llozh- < ger. legen < … > rus. лечь, предложение, местоположение, отложение, положить, положение, предлагать, противоположное, расположение,

lish- < angl. let, lose, it. lasciare, shq. lëshoj < … > rus. лишать

llu-, -llu- rus. лучший < rus. отличный < angl. excellent < angl. excel, shq. shkëlqej < shq. ish si yll (cilësi). Fjalë të prejardhura: bulg. отличен, rus. лучше, улучшать, улучшаться, serb. bullg. odličan.

-manj-, men-, -mni- < shq. vjen.
z + men > çek. zmenšení, zmenšovat, pol. pomniejszyć, pomniejszać, zmniejszyć, zmniejszać, zmniejszać, rus. уменьшение , уменьшать, уменьшаться, уменьшить, serb. smanjenje smanjiti, umanjiti, slovak. zmenšenie, zmenšiť, zmenšiť sa < angl. diminish < … . Shih –me- te Lojra leksikore në gjuhën greke, –min-, -nahme, -nehm- te Lojra leksikore në gjuhët gjermanike dhe –men-, -min- te Lojra leksikore në gjuhët latine dhe neolatine.
–men-, -mjen- 1. < gr. méno < … > rus. выменивать, выменять, замена, заменитель, заменить, заменять, измена, изменение, изменить, измениться, изменчивость, изменчивый, изменять, изменяться, мена, менять, меняться, обмен, обменивать, обмениваться, обменять, обменяться, отмена, перемена, переменить, перемениться, переменять, переменяться, подмена, подменивать, подменить, променивать, променять, размен, разменивать, размениваться, разменный, разменять, разменяться, смена, сменить, смениться, сменять, сменяться, slovak. výmena, vymeniť, zmena.

-mi-, -min-, mjen-, –mjet-, -mnje- < angl. mind, ger. meinen, Meinung, it. mente, shq. mendje, mendoj < … > rus. вспоминать, помнить, умение, уметь > rus. думать (rishkrim i shq. mendoj), обдумывать, подумывать, придумывать.

–mjeshç- < ger. mischen < … > вмещать

–mjer-, –mir- < it. morto < … > rus. омертвление, умирать, смертная казнь, смертный, смертельный.

-mjest-, -mjesh-, -mjet- < it. mettere, lat. metto < … > rus. место, местечко, метание, метать, перемещать, помещать, помещаться, размещать, смещать.

–nje-. Gjymtyrë e vargut të pjesëzave mohuese: a-, an-, in- (ig-, il-, im-, ir-), jo-, nada, ne-, nje (не), njet (нет), neg-, net-, ni-, nicht, nji (ни), niet, njet, njiçto (ничто), no, non-, nol- (ноль), nul-, null-, nuk, un. Fjalë të prejardhura: rus. не + > rus. неаккуратный, неаппетитный, небезопасный, небезосновательный, небезразличный, небезуспешный, небезызвестный, небезынтересный, … небытие, … некоторый, …немного, …непригодный, неприемлемый, непризнанный, неприкосновенность, неприкосновенный, неприличный, неприметный, непримиримый, непринуждённый, непристойность, непристойный, неприступный, неприхотливый, непричастный, неприятель, неприятность, неприятный, непродолжительный, непродуманный, непрозрачный, непроизвольный, непромокаемый, непроницаемый, непростительный, непроходимый, непрочный, неработоспособный, нерабочий, неравенство, неравнодушный, неравномерный, неравный, нерадивый, неразборчивый, неразговорчивый, неразличимый, неразлучный, неразрешимый, неразумный, нерасторопный, нереальный, нередко, нерезидент, нерентабельный, нерест, нерешительность, нерешительный, нержавеющий, неровный, нерпа, несведущий, несвежий, несвоевременный, несгибаемый, несговорчивый, несдержанный несерьёзный, нескладный, несклоняемый, несколько, нескромный, нескрываемый, несложный, неслыханный, неслышный, несмолкаемый, несмотря, несовершеннолетний, несовершенный, несовместимый, несогласие, несоизмеримый, несокрушимый, несомненно, несомненный, несостоятельный, неспелый, неспешный, неспокойный, неспособность, неспособный, несправедливость, несправедливый, неспроста, несравненно, несравненный, нестабильность, нестабильный, нестерпимый, несуразный, несущественный, несчастный, несчастье, несъедобный, нетактичный, нетвёрдо, нетерпеливый, нетерпение, нетерпимость, нетерпимый, неторопливый, неточность, неточный, нетрадиционный, …

–njes-, -nos- < rus. понести < angl. pain, fr. peine, gr. vj. ποινή, gr. πόνος, it. pena, lat. poena, rus. пеня, shq. punë < … > rus. выносить, доноситься, нести, носить, носиться, переносить, перенос, переноска, приносить, проноситься, разносить.

–nji-, -njiç-, -njizh- Shih –nje-. Fjalë të prejardhura: rus. ни + > никакой, никому, никто, нисколько, ничего, ничто, ничтожество, понижать, понижение, снижение, сколько-нибудь, уничтожать, что-нибудь,

-njim- < ger. nehmen < rus. занимать < vargu. cogen, gno, kno, njoh < … > rus. воспринимать, занимать, отнимать, понимать, снимать. Krhs. lat. capere – lat. capire.

–nov- < fr. rénover < … > rus. новый. Shih nov-, novo-, novi- te Lojra leksikore në gjuhët latine dhe neolatine. Rus. новый > rus. внове, вновь, заново, новатор, новаторский, новейший, новенький, новизна, новинка, ново, новомодный, новоприбретённый, новорождённый, новостийный, новостной, новость, новоявленный, новь, новый, новьё, новёхонький, обнова, обновить, обновиться, обновка, обновление, обновленный, обновлять, обновляться, обновлённый, по-новому, подновить, подновиться, подновлять, подновляться, снова, сызнова. Rus. новость > rus. весть > rus. известие, известно, известность, извещать.

–nos- shih –njes-.

objaz- < angl. oblige < fr. lier, it. legare < ... > çek. vázat, svázat, rus. вязать, быть связанным, обязывать, перевязывать, связанный, связь, связывать, serb. веза, везати, обвезница, повезати, привезати, увезати.

oko- < ger. Auge- < … > rus. очевидец, очевидно, очевидный.

okolo < angl. cycle, it. ciclo < … > bulg. обиколка, rus. около, окольный.

ocje < çek. & serb. & slovak. okolo < angl. cycle < … > rus. 1. оцепенение 2. оцепить, оцепление, оцеплять.

od- Parash. sllave. Shq. ‘ai është’ > angl. out, out-, holl. uit, uit-, ger. aus, aus-, gr. apo, ap-, apo-, ec-, ecto-, ek-, eks-, ekso, ekso-, ekto-, lat. a-, ab-, abs-, e-, ef-, ex-, nor. av, av-, ut, ute, shq. jashtë, jashtë-, sued. av, ut, rus. od-, ot-, vi-.

ot- 1. < shq. at. Fjalë të prejardhura: rus. отечество, отчизна
ot- 2. Parash. sllave. Shq. ‘ai është’ > angl. out, out-, holl. uit, uit-, ger. aus, aus-, gr. apo, ap-, apo-, ec-, ecto-, ek-, eks-, ekso, ekso-, ekto-, lat. a-, ab-, abs-, e-, ef-, ex-, nor. av, av-, ut, ute, shq. jashtë, jashtë-, sued. av, ut, rus. od-, ot-, vi-.

–pad-, -past-, -pod- < angl. pose < lat. pono < shq. vendos < shq. vjen > rus. водопад, впадать, впадение, выпадение, падение, падать, падающий, пасть, перепад, под-, подвеска, подчинять, пьедестал.

-pin- çek. rozpínat se < angl. expand < …

pjerje 1. parash. rus. пере- < angl. over, ger. über < … > rus. перегружать, переместить, переносить
pjerje 2. parash. rus. пере- me kuptimin e parash. re-: rus. переиграть, перекры́ть

–pjeçat- = angl. type, typical, tipo- < … > rus. напечатать, печатать, отпечатать, типичный. Me të njëjtën etimologji me rus. отмечать, примечание, размечать.

–plja- < rus. pljen < rus. pjen < shq. vjen > rus. оцепить > rus. оцеплять

plla-, -pllo-, -plli- < angl. float, flow, fly < … > rus. всплывать, плавание, плавать, плавающий, плавательный, плавучая, плыть по небу, поплавок, плот, сплавить, сплавлять.

pllosh- < angl. place < … > rus. площадь.

–poll- < angl. full, fr. plein, ger. viel, voll, rus. полный < angl. all < … > rus. дополнить, заполнять, заполненный, исполненный, наполненный, полный. Vargu rus. –bol-, –cjell-, -bol-, vjel-, -vlje-, –poll-. Shih –pel- te Lojra leksikore në gjuhët gjermanike, -pel- te Lojra leksikore në gjuhën greke, -ple- te Lojra leksikore në gjuhën latine dhe ato neolatine. Shih vargun bol-, ful-, fil-, -fil-, –pel-, -pl-, -pla-, -ple-, pli-, -plo-, plu-, pol-, viel, viel-, vol-.

-por- < angl. protect, support < … > si rus. опора, подпорка. Shih vargun -bjer-, -bor-, –bra-, bran-, -gra-, -gran-, -hra-, -hran-, -por-, -sbjer-.

-prav- < it. prova < … > rus. вправду, вправе, вправить, вправо, выправить, выправка, заправила, заправить, заправиться, заправка, заправлять, заправляться, заправочный, заправский, исправительно, исправительный, исправить, исправиться, исправление, исправлять, исправляться, исправно, исправность, исправный, испробовать, направить, направиться, направление, направленность, направлять, направляться, направо, неисправимый, неисправность, неисправный, неоправданный, непоправимый, неправда, неправдоподобный, неправедный, неправильный, неправый, несправедливость, несправедливый, неуправляемый, неуравновешенный, оправа, оправдание, оправдательный, оправдать, оправдаться, оправдывать, оправдываться, оправить, оправиться, оправка, оправлять, оправляться, отправитель, отправить, отправиться, отправка, отправление, отправлять, отправляться, переправа, переправить, переправлять, подправить, подправлять, поправимый, поправить, поправиться, поправка, поправлять, поправляться, правда, правдивость, правдивый, правдоподобие, правдоподобный, праведник, праведность, праведный, правило, правильно, правильность, правильный, правитель, правительственный, правительство, править, правка, правление, правнук, право, правоверный, правовой, правозащитник, правозащитный, правомерный, правонарушение, правоохранительный, правопорядок, православие, православный, правосудие, правота, правый, правый, правящий, приправа, приправить, равноправие, равноправный, расправа, расправить, расправиться, расправлять, расправляться, самоуправление, самоуправство, справа, справедливо, справедливость, справедливый, справить, справиться, справка, справлять, справляться, справный, справочка, справочник, справочный, управа, управдом, управитель, управиться, управление, управленческий, управляемый, управлять, управляться, управляющий, управляющий.

-pre- si te kroat. prekinuti, slovak. prekonať < ger. brechen. kroat. prekinuti, slovak. prekonať > çek. přetrhnout > çek. propuknout. Shih –bre- te Etimologji - lojra leksikore në gjuhët gjermanike. Shih –kin-, –kon- te lojra leksikore në gjuhët sllave.

-prjesh- < rus. запрещать < angl. suppress < ....

pro- Parash. slave pro-, njëlloj si parash. latine pro- < shq. bëj, bërë
про- + rus. долгий > rus. продлить = angl. prolong, verlängern.

protiv- < pol. odwro- < angl reverse < angl. revert < … > pol. odwrotność > rus. противоположное.

raz- Parash. sllave < ger. heraus-. Shembull: rus. разрабатывать = ger. ausarbeiten.

-raz- bulg. израз, serb. izraz < angl. express (ra – pre). Fjalë të ndërtuara me –raz-: bulg. изразител, rus. выражать, выражение, выраженный. Shih –fraz- te Lojra leksikore në gjuhën greke, -por-, pre-, -pri- te Lojra leksikore në gjuhën latine dhe ato neolatine.

ras-, -rash- < angl. arise, rise < … > rus. возрастание, возрастать, возрасти, вырастать, нарастание, нарастать, нарасти, наращивание, наращивать, приращение, прирост, расти, рост.

–rjed- 1. < angl. order, fr. ordre, ger. Ordnung, it. ordine, lat. ordo < … > rus. отряд, порядок, распорядок.
–rjed- 2. < it. rotare, lat. roto < … > rus. чередование, чередовать, чередоваться

-rjesh- 1.. < rjeshill (решил) < resol- te angl. resolve < … > rus. решать, решить
-rjesh- 2. rus. решать > rus. разрешать.

-rod-, -rozh-, -roxh- < angl. origin < … > pol. jednorodny, rus. однородный. Fjalë të tjera të prejardhura: rus. всенародный, народ, родина, народность, народный, родившийся, рожденный, рождать, прирожденный, уродить

s- Shih vs-.

sad-, sash-, -sazh-, sed-, -sed-, -siad-, -sizh-, -sied- Elemente fjalëformues që rrjedh nga shqipja jam. Nga shqipja jam dhe togfjalëshi q’jam rrjedh vargu angl. seat, side, site, ger. Seite, Sitz, it. sede, sito, lat. situs < angl. is, fr. est, ger. ist, lat. est, shq. është < vargu i shq. jam + vargu i shq. them. Fjalë të tjera të prejardhura: bulg. седя, сядам, заседавам, çek. sedět, zasedat, pol. siedzieć, obsiąść, obsiadać, posiedzieć, odsiadywać, posiadywać, przesiadywać, przysiadać, rus. заседание, заседать, заседать, насажать, просиживать, просиживать, сажать, сажать, сидеть, усаживать, усаживать, serb. sedati, sedeti, slovak. sedenie, sedieť, sadnúť si, zasadať, posadiť sa, posadiť, usadiť, sadnúť. Shih sass-, seat, -sent-, -sess-, set-, sid-, sit- te Lojra leksikore në gjuhët gjermanike, sed-, sedat-, sent-, -sid, sit-, -sess te Etimologji – Lojra leksikore në gjuhën latine dhe ato neolatine, sid- te Etimologji – Lojra leksikore në gjuhën sanskrite. Shih -pon-, -pos- te Lojra leksikore në gjuhët latine dhe neolatine.

–sbjer- < fr. sauver, it. salvare < ... > rus. сбережения, сберегать, сберечь. Shih vargun -bor-, –bra-, bran-, -gra-, -gran-, -hra-, -hran-, -por-, -sbjer-.

–sjerd- < angl. heart, ger. Herz < … > rus. бессердечный, сердце, сердцевина, сердечник.

–spokoj- < angl. peace, it. pace, shq. paqe < … > rus. успокаивать, успокаиваться, успокоить, успокоиться.

–sposob- < angl. possible < … > rus. способность > способствовать.

–stav- < vargu star-, stat, stay, stel < … > rus. оставаться, оставить, отставлять, подставка.

–stan- < vargu star-, stat, stay, stel < … > rus. останавливать, останавливаться, остановиться, остановка.

–step, –stup < angl. step < vargu star-, stat, stay, stel < … > rusвступать, вступаться, вступаться, вступить, вступить, вступление, выступ, выступ, выступающий, выступление, заступ, степень, ступать, ступень, ступить, уступить

–stjel- < ger. stellen < … > rus. стелить.

–stoj- < vargu star-, stat, stay, stel < … > rus. расстояние, стоянка, стоять.

-stra-, stro- < vargu star-, stat, stay, stel < … > rus. отсрочка, устранять.

strog- < angl. strong, ger. streng < … > rus. строгий

–sut- < fr. est, ger. ist, shq. është > angl. exist > angl. existence > angl. absence, essence, presence, rus. отсутствие, отсутствовать, присутствие, присутствующий.

svi-, vi-, -vi-, -von-, zva-, -zva-, -zvu-, zvin-, zvon-, zvuk < lat. expono < ex- + lat. pono > rus. озвончать, njëlloj si angl. express < ex- + pre-. Lat. expono > bulg. вик, викам, вучност, звънец, звън, звук, звукозапис, звуча, звучене, звън, звънец, озвучавам, повик, повиквам, повикване, позвъняване, позив, призвание, прозвучавам, свиквам, çek. zvon, zvonek, zvoneček, zvonění, zvonek, považovat, pozvat, vábení, výzva, zvon, zvonek, zvonek, zvoneček, zvonění, pol. dzwon , dzwonek, dźwięczna wzywać, nazwać, odwiedziny, przywołanie, przywołać, przywoływać, udźwięczniać, udźwięcznić, wabienie, wezwanie, wezwać, wołać, zawijać, zawołanie, zwać, rus. звонко, звонок, звук, озвончать, позывной, призвание, звать, называть, назвать, прозвать, обзывать, обозвать, созывать, зазывать, вызывать, призывать, звонить, вызов, serb. dozvati, nazvati, poziv, pozvati, prizvati, sazvati, vabljenje, viknuti, zov, zvati, zvonce, zvono, zvučnik, slovak. zvon, zvonček, zvonec, zazvoniť Krhs. rum. boncăluit, boncălui, angl. bell, rus. бубенчик, slovak. spiežovec.

-tahn-, -tjag-, -tjazh- -tjan-, -tas-, -tjashç < angl tend < angl. extend < … > bulg. разтягам (се), çek. roztáhnout se, rus. вытяжение, вытягивание, вытаскивать, затягивать, перетащить, протяжение, протяженность, растягивать, растяжение, тянуть, тащить . Shih -stasi, -stasis, tein-, -tein- në gjuhën greke, -stain-, -stin, -tain-, -tend-, -tens-, -stand, -stend te Lojra leksikore në gjuhët gjermanike, -stendo-, -stens-, tendo, -tendo, -ten-, -tent-, -tin- te Lojra leksikore në gjuhët latine dhe neolatine. Shih vargun star, stat, stay, stel dhe nënvargun stat (-sist-, -sista, -sistan-, -siste, -sisti, -sisto, sta, sta-, -stacy, stad-, stagn-, stain, -stan, stan-, stand, stas-, στάσ-, -stasi, -stasia, -stasis, -staso, -stat-, στατ-, static, -static, stath, σταθ-, ste-, -ste, stead-, sted, -sten-, stet-, -sti-, -stin, -stit-, --stitute, -stitution).

у- Parash. ruse.
rus. y- – ger. ver-
rus. уменьшить - holl. verminderen
rus. y- – lat. di-
rus. уменьшить - angl. diminish. Njëlloj, y- + великий > rus. увеличить > rus. великодушный, etj.
y Parafj. ruse. < ndajf. fr. où < ndajf. & lidh. shq. ku < …. Me të njëjtën etimologji edhe fr. au, rus. в, во. Parafj. angl. at = nyjen angl. the, parafj. fr. au = nyjen fr. le, parafj. it. al = nyjen it. il, dhe jo à + la > fr. au, siç pretendohet.

-hno- vargu -hno-, -kin-, -kno-, -kon- njëlloj si angl. -ken, ger. –chen < shq. qenë. Shembuj: kroat. prekinuti, slovak. prekonať < ger. brechen. kroat. prekinuti, slovak. prekonať > çek. přetrhnout > çek. propuknout.

–hot- < angl. hunt, gr. κυνηγώ > rus. охота, охотиться, охотник, охотничий, охотно.

-hra-, -hran- Slav. –bra-, bran- < angl. protect < … > rus. охрана, охранять, сохранять, хранить. Shih vargun -bjer-, -bor-, –bra-, bran-, -gra-, -gran-, -hra-, -hran-, -por-, -sbjer-.

cjell- 1. < angl. all < … > rus. целиком, целое, целомудренный, целомудрие, целостный, целый, цельный.

cjell- 2. < ger. Ziel < … > rus. цель.

çisllo < ger. Zahl < … > rus. числиться, priçisllit’ причислить, считать, пересчитывать, причислять, причислить, зачислять, рассчитываться, учитывать. Këtej rrjedhin edhe rus. чтение . Krhs. ger. zählen – ger. erzählen, rus. числить - rus. читать,

çjer-, –çjerk- < it. circo; lat. circum < … > rus. очерк, через, чертеж, черчение, очертание.

zaje-, soje- < lat. coin-, join, lat. soci- < … > rus. соединение, соединенныи, соединить, соединиться, соединять, сочетать, социал-, социализм, социалист, социалистический, социалистка, социальный, социолог, социологический, социология, сочетание, сочетать, сочетаться, сочинение, сочинить, сочинять, > rus. единый, единственный, единица, одиночка, один, одинаковый, serb. jedan (један), jedinjica (јединица).

jasan, jasnij serb. jasan < rus. ясно < rus. невероятно < serb. neverovatno < ne + it. vero + vatno < … > bulg. обяснявам, rus. выяснять, выясняться, прояснять, рассеивать, проясняться, ясный

...

Nuk ka qenë nevoja të krijoheshin më kot gjithë këto gjuhë, kur fjalët e të gjitha gjuhëve janë krijuar duke u nisur nga të njëjtat rrënjë.

Ata që janë marrë me gjëra të tilla, që kanë krijuar fjalë të reja në çdo gjuhë të kësaj bote, kanë qenë njerëz të pafytyrë, njerëz çmendur! Njerëz të tillë, të çmendur e të pafytyrë, kanë mashtruar bashkëkombësit e tyre këto pesë shekujt e fundit duke mos u treguar kurrgjë se çfarë kanë bërë me gjuhën e çdo populli, duke u shtirur sikur kanë krijuar fjalë me brumin e gjuhëve amtare. Këta të pafytyrë e të çmendur mbarë njerëzia i nderojnë në çdo vend të botës!

Merreni me mend se kush janë Monarkitë e Evropës, porosidhënësit dhe kërkuesit e zbatimit të Ndyrësive të tilla gjuhësore!

Rroftë e rrnoftë për jetë të jetëve Marrëzia Popullore!

vazhdon

Përmbledhje e Kodit të Gjuhës Shqipe

28 maj 2011

Përmbledhje e Kodit të Gjuhës Shqipe
(Azhornim i Kodit të shqipes të datës 04 dhjetor 2005[i])

Dhjetë Rrënjët e Kodit të Gjuhës Shqipe:
AI, AR, AT, UNË, YLL, JAM, BËRË, VJEN, THEM, THËRRAS

1. Vargu i shqipes yll: al, el, il, ol, ul, yl, la, le, li, lo, lu, ly; bl, fl, ef, ep, ev, eu, ey, pf, pl, vl, wl

Nga shqipja yll rrjedh vargu:
fr. il, elle, les, it. egli, lui, lei, (loro) ‘ai/ ajo/ata, ato’ > fr. ça, çela, celui, celle, celles, celui-ci, celui-là, celle-ci, celle-là, ceux-là, celles-ci, celles-là, celui qui, celui que, celle qui, celle que, celles que, celles, lequel, laquelle, lesquels, lesquelles, quel, quels, quelle, quelles, it. colui, colei, quale, quello, quella, quelle, quelli, shq. cili, cila, cilët, cilat, i cili, e cila, të cilët, të cilat.

2. Vargu i shqipes ar : ar, er, ir, or, ur, yr, ra, re, ri, ro, ru, ry

Nga shqipja ar rrjedhin vargjet:
1. ac-, acer, acri-, acro-, acu-, ager, agro-, ak, akro, ax-, cru-, egër (i), ox,
2. chor, cor, kor, cra, cre, cri, cro, cru, gra, gru, kor, kro, scar, schri, scri, shkri, shkre, shkro, shkru

3. Vargu i shqipes ai: ab, ae, ai, af, an, ap, au, av, aw, ba, bo, che, chi, e, ei, eye, en, fa, fo, ge, he, hy, I, ia, Ich, ja, ky, ma, mo, o, ob, of, on, op, ou, ov, ow, pa, po, që, que, qui, es, ua, ui, ub, up, va, (vi), vo, wa, who, which, wo si dhe shkurtimet e tyre e, i, j, o, p, f, u, v, w, y.

Nga shqipja ai rrjedhin vargjet:

a) it. altro, gr. auto, fr. autre, angl. other (si dhe rus. drugij, shq. jetër, tjetër).
b) fr. en, on, ger. es, lat. eius, is, rus. on, ona, ono, oni
c) angl. out, out-, holl. uit, uit-, ger. aus, aus-, gr. apo, ap-, apo-, ec-, ecto-, ek-, eks-, ekso, ekso-, ekto-, lat. a-, ab-, abs-, e-, ef-, ex-, nor. av, av-, ut, ute, shq. jashtë, jashtë-, sued. av, ut, rus. od-, ot-, vi-.
d) angl. what, who, which, whose, whom, fr. ce, ceci, ce que, ce qui, cet, cette, ceux, ceux-ci, ceux que, ceux qui, ici, que, qui, quoi, gr. εκεί, εκείνη, εκείνος, it. che, chi, qui, qua, lat. qui (cuius, cui, quem, quo), quae (cuius, cui, quam, qua), quod (cuius, cui, quod, quo), …, PIE *kʷis, *kʷih₂, *kʷid, shq. ky, kjo, këta, këto, këtu, këndej, që, q’, rus. rus. kto.

4. Vargu i shqipes at: ad, adh, at, ath, od, ot, ud, ut

5. Nga shqipet yll, ai dhe ar dhe togfjalëshi q’jam kanë rrjedhur vargjet :
a) chan, cham, chen, chin, chun
b) co-, col-, com-, con-, cor-, cum-, kom-
c) sam, san, schein, scin, schon, schoen, sem, sen, sim, sin, sis, so, som, son, soz, sum, sun, sus, sus, syl, syn, sys, sham, shan, shem, shen, shim, shin, shom, shon, shum, shun, zhon.

6. Nga shqipet ai, ar dhe yll rrjedhin blloqet ndërtuese -cogn-, -gni, -gno-, -erken-, -kne-, -kno-, njoh, -segn-, -sign-, -techno, -zna-

7. Vargu i shqipes jam: am, an, em, en, im, in, om, on, um, un, ma, na, me, ne, mi, ni, mo, no, mu, nu ; as, es, is, os, us, sa, se, si, so, su ; ash, esh, ish, osh, ush, sha, she, shi, sho, shu; az, ez, iz, oz, uz, za, ze, zi, zo, zu, azh, ezh, izh, ozh, uzh, zha, zhe, zhi, zho, zhu

Nga shqipja jam dhe togfjalëshi q’jam rrjedhin vargjet:
a) angl. coast, hand, ger. Kante, Küste, gr. gonia (γωνία), konda (κοντά), it. canto, accanto, costa, shq. anë, kënd, këndor, kind (fustani), qoshe
b) angl. seat, side, site, ger. Seite, Sitz, it. sede, lat. situs < angl. is, fr. est, ger. ist, lat. est, shq. është < vargu i shq. jam + vargu i shq. them.
3) angl. case, cause, question, sake, fr. cas, chose, enquête, question, ger. Sache, it. caso, cosa, questione, lat. causa, shq. çështje

Vargu i togfjalëshit q’ jam, që merr trajta të shumta sipas formulës x * (j)am ku x = c, ç, ch, ck, h, j, g, gh, gi, gj, k, q, qu, s, sh, y, z, zz, x

Zhvillim i vargut të shqipes jam me ndihmën e lidhëzes që ‘i cili, e cila, të cilët’, që shërbejnë si parashtesa, ndërshtesa, rrënjë dhe prapashtesa në mjaft gjuhë: -acchione, -age, -ain, -aine, -ais, -aise, -an, -ane, -ant, -ante, -asse, -ast, -c, -can, -çan, -cano, -cchino, -ce, -cea, -cean, -cen, -çen, -chan, -chen, -chin, -chun, -ci, -çi, -ci-, -cian, cin, -cin, -cino, -cist, -coen-, -coin-, -con-, -cu, -çu, -cü, -çü, cun, -een, -eene, -en, -es, -escent, -escent, -ese, -esque, -esse, -ez, -gan, –gan-, -gang, -ge, ge-, -gen, gen-, ger.–in, gi, -gian, -giano, gin-, -gin-, -gjen, -gji, -gjia, -gjian, -gjin, -gon-, -gun-, -gung, -gy, -han, –han, -hang, -hen, -ic, -ich, -ichon, -ichonne, -ien, -ienne, -ig, -ik, -in, -ine, -ing, -ino, -ion, -iq, -ique, -is, -ise, -ist, -iste, -ium, join-, -jun-, -ka, -kan, -kane, -kanë, -kë, -ken, -kin, -kish, -kon-, -kun-, -ois, -oise, -on, -os, -ose, -qe, -qen, -que, -quin, -san, -sian, -sis, -tian, -um, -ung, -xhan, -xhi, -zan, -zi, -zoa, -zoan, –zoon.

Prania dhe mungesa e vargut c, ç, ch, ck, h, j, g, gh, gi, gj, k, q, qu, s, sh, y, z, zh, zz, x, xh, që i përgjigjen lidhëzes shqipes “që”, shërben për të dalluar artificialisht të njëjtën fjalë (dhe bashkë me fjalën vetë gjuhën) nga një gjuhë në tjetrën si te:

angl. frail = it. fragile
gr. φράουλα [fraula] = it. fragola
rum. limbă – it. lingua

8. Vargu i shqipes bërë: ar, are, arg-, bar, bear, ber, bir, bor, bour, br, bur, bra, bre, bri, bro, bru, car, care, char, cra, cre, cri, cro, cur, er, ere, erg, erga, erge, ergi, ergji, ergo, ir, ire, far, faehr, fahr, fair, fare, fer, fero, ferre, fir, for, fr, fuhr, fur, fra, fre, fri, fro, fru, fry, gar, ger, gjuar, gir, gra, gre, guar, guer, guir, gur, her, hir, hor, hur, juar, kar, ker, kir, kr, kur, kra, kr, kre, kri, kry, kuar, kur, mar, -mare, mer, -mere, miar, -miare, mir, mor, mr, mur, mra, mre, mri, mro, mru, oir, par, pair, per, pir, poir, por, pour, pr, pur, pra, pre, pri, pro, pru, quer, quir, qur, re, rë, schre, schri, uar, uer, uir, uor, ur , urg, urge, urgi, urgji, urgia, urgo, urgy, var, ver, vir, viar, viare, vor, voor, vr, vur, vra, vre, vri, vro, vru, war, wear, wer, wir, wor, wr, wur, wra, wre, wri, wro, wru, yer, xuar, zar, zuar, zzare.

9. Vargu i shqipes vjen janë: ban, be, ben, bi, bin, bn, bon, bu, bun; fan, fe, fen, fi, fin, fn, fon, fu, fun; man, main, me, men, med, mes, met, mez, mi, mid, min, mis, mit, mn, mon, mos, mot, mu, mun, mus, mut; pan, pe, pen, pi, pin, pit, pn, poen, poin, pon, pu, put, pun; uan, ue, uen, ui, uin, uon; van, ve, ven, vi, vin, vn, von, vu, vun; wan, we, wen, wi, win, wn, won, wu, wun

10. Vargu bal, bel, bil, bol, bul, bla, ble, bli, blo, blu, fal, fel, fil, fol, ful, fla, fle, fli, flo, flu, lop, pal, pel, pil, pol, pul, pla, ple, pli, plo, plu, val, vel, vil, vol, vul, vla, vle, vli, vlo, vlu, wal, wel, wil, wol, wul, wla, wle, wli, wlo, wlu rrjedh nga

togfjalëshi ‘vjen (si) yll’
alternimi bërë / vjen (si) yll

11. Vargu i shqipes them:
da, de, di, do, du, ad, ed, id, od, ud, ta, te, ti, to, tu, at, et, it, ot, ut,
dha, dhe, dhi, dho, dhu, tha, the, thi, tho, thu
tam, tan, tem, ten, tim, tin, tom, ton, tum, tun, mat, nat, met, net, mit, nit, mot, not, mut, nut; tas, tes, tis, tos, tus, sat, set, sit, sot, sut
dam, dan, dem, den, dim, din, dom, don, dum, dun, mad, nad, med, ned, mid, nid, mod, nod, mud, nud; das, des, dis, dos, dus, sad, sed, sid, sod, sud; tham, than, them, then, thim, thin, thom, thon, thum, thun, math, nath, meth, neth, mith, nith, moth, noth, muth, nuth; thas, thes, this, thos, thus, sath, seth, sith, soth, suth ; tha, the, thi, tho, thu, ath, eth, ith, oth, uth ; dham, dhan, dhem, dhen, dhim, dhin, dhom, dhon, dhum, dhun, madh, nadh, medh, nedh, midh, nidh, modh, nodh, mudh, nudh; dhas, dhes, dhis, dhos, dhus, sadh, sedh, sidh, sodh, sudh ; dha, dhe, dhi, dho, dhu, adh, edh, idh, odh, udh

12. Vargu i shqipes thërras: tar, ter, tir, tor, tur, rat, ret, rit, rot, rut; tra, tre, tri, tro, tru; dar, der, dir, dor, dur, rad, red, rid, rod, rud; dra, dre, dri, dro, dru; thar, ther, thir, thor, thur, rath, reth, rith, roth, ruth; thra, thre, thri, thro, thru; dhar, dher, dhir, dhor, dhur, radh, redh, ridh, rodh, rudh; dhra, dhre, dhri, dhro, dhru

14. Barazime etimologjike

ai = yll
bëj, bën = vjen
jam = vjen
thërras = them + ar + jam

15. Shndërrime kryesore
b – t, bt – tt
c, ch, j, k, q – ng; c [k] – shk
ct, cht, ght, kt - ft - pt – tt
ct – ng
d, dh, t, th - b, f, p, u, v, w
d – nt; nd – t
fi greke - theta greke; f - t, th
g – nk;
l – j
m, n = b, f, p, u, v, w
mb – p; mp – b
c – shk: it. caricare – shq. shkarkuar
s, sh - t, th - z
scien - shken: angl. science – shq. shkencë
sen - shqi: angl. sense – shq. shqisë
sh – shk; sch [sh] – t

16. Alternime (Përkëmbime) kryesore
Midis rrënjëve të Kodit të Gjuhës Shqipe AI, AR, AT, YLL
Midis rrënjëve të Kodit të Gjuhës Shqipe: BËRË dhe VJEN, JAM dhe THEM, JAM dhe VJEN, THEM dhe THËRRAS.

17. Nga rrënjët e Kodit të Gjuhës Shqipe ai, ar, at dhe yll rrjedhin vargjet:

a) astar, aster, astir, astor, astur, astra, astre, astri*, astro, astru*, sidero, star, ster, stir, stor, stur, stra, stre, stri, stro, stru.
b) star (star, ster, stir, stor, stur, stra, stre, stri, stro, stru), stay (stab, staj, stap, stay, step, stop, stup, stav, styv), stat (-sist-, -sista, -sistan-, -siste, -sisti, -sisto, sta, sta-, -stacy, stad-, stagn-, stain, -stan, stan-, stand, stas-, στάσ-, -stasi, -stasia, -stasis, -staso, -stat-, στατ-, static, -static, stath, σταθ-, ste-, -ste, stead-, sted, -sten-, stet-, -sti-, -stin, -stit-, -stitute, -stitution), stel (stal, stel, stil, stol, stul).

-----

[i] A) Kodi i shqipes - Shkrim i botuar te gazeta Ballkan më 4 dhjetor 2005 nën titullin redaksional: "Çelsi i gjuhës shqipe zbërthen çdo fjalë të botës"
url: http://clirimxhunga4.blogspot.com/2008/05/kodi-i-shqipes.html
Dhjetë Rrënjët e Kodit të Shqipes

B) Shkrimi i yni i botuar në gazetën Republika më datat 14, 15, 16 dhe 17 shtator të vitit 2006 me titullin redaksional: “Gjuha shqipe, baza nga rrjedhin të gjitha gjuhët e botës".
url: http://clirimxhunga4.blogspot.com/2008/06/dhjet-rrnjt-e-kodit-t-shqipes.html

Hem prostitutë, hem psikopate

27 shtator 2011

Hem prostitutë, hem psikopate

Prostitutës së Anglisë i pëlqen të luajë. Sportin, të cilin njerëzimi e ka krijuar për t'u zbavitur, ajo e ka shndërruar në metodë sundimi.

Kur jetonim në Bruksel, Prostituta zgjidhte atë çast kur ne ndodheshim sa më larg telefonit kur zilja jonë binte. Ose, kur merrnim në telefon Shqipërinë, ajo devijonte thirrjen dhe ne na dilnin në receptorin tjetër njerëz që na prisnin duke u zgërdhirë. Sot asaj i është kujtuar se mund të luajë me ne me anë të telefonit siç bënte në Bruksel. Telefoni im, një Panasonik i vjetër i viteve 90', telefon + faks, i bie herë pas here numrave vet, por nuk mund të marrë kënd sepse receptorin s'e luan dot kush pa praninë e një njeriu.

Prostitutës hajdute, kriminele, psikopate, çuditërisht hokatare (?!), i pëlqen të luajë me ne çdo ditë. E përse të mos luajë me njerëzit kur njerëzit harrojnë menjëherë gjithçka? Përndryshe, si do të qe e mundur që 300 veta të sundojnë mbi 7, 000, 000, 000 njerëz?

Enciklopedia e parë

Enciklopedia e parë

Cyclopaedia, or, A Universal Dictionary of Arts and Sciences, London, 1728

Monday, September 26, 2011

Lexo, lexo Prostitutë

26 shtator 2011

Lexo, lexo, moj Prostitutë e Anglisë, Lojrat Leksikore në gjuhët e krijuara nga jezuitët e Vatikanit, pasi shumë gjëra edhe ti nuk i din!

Frika jote, Elizabethë e fëlliqur

Frika e Elizabethës

A e din kur e kuptoj unë frikën tënde, Elizabethë e Fëlliqur? Këtë frikë, që unë ta kam njohur mirë që në vitin 2002, tani e ndesh në çdo pengesë që ti moj Kurvë më nxjerr përpara, qoftë edhe në dhjetra ndërprerjet e dritës, internetit çdo ditë.

Plagjiatura të tjera të njëfarë Giulio22

26 shtator 2011

Plagjiatura të tjera të njëfarë Giulio22 nga Lezha

Mua më ka interesuar, më intereson dhe do të më interesojë gjithmonë çdo gjë që ti Elizabethë, moj Prostitutë e Anglisë, bën kundër meje!

Shkrime të mia dhe plagjiaturat e zvaranikëve të fëlliqur shqiptarë si Giulio22 nga Lezha e Skënderbeut me emailet e tij bombastikë si

brightmorningstar22@gmail.com
skanderbeg_1405@hotmail.it

100613 - Etimologji – shq. bërë, barrë, bir, burrë, ger. Bürger, it. borghese

dhe plagjiatura e Giulio22:



100622 - Etimologji – shq. grua, ger. Frau
100503 - Etymological scribbles, 03 maj 2010
090807 - Etimologji - angl. sake, ger. Sache, shq. çështje, q' është
100606 - Etimologji – shq. çështje, it. questione, fr. enquête
100422 - Etymological scribbles II, 22 prill 2010
100203 - Etimologji - angl. extend = angl. stretch out = angl. draw out
5 shtator 2010
Etimologji – zhvendosje kuptimi
Azhornim i shënimit tonë të datës 07 shtator 2010

etj.

dhe plagjiatura e njëfarë Giulio22





Etimologji – Lojtarët e gjuhësisë evropiane, 16 – gusht 2010


dhe plagjiatura e Giulio22

Reklamë interneti

26 shtator 2011

Reklamë interneti

Sipas meje kjo i drejtohet njeriut të vdekur dhe jo internetistit. Vrasja është në rendin e ditës së axhendës të 300-ve që kontrollojnë 7 miliard njerëz qorra.

Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary -- a

Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary -- a:

'via Blog this'

Sunday, September 25, 2011

Intermezzo

Etimologji - shkarravina gjuhësore

25 shtator 2011

Etimologji - shkarravina gjuhësore

divide, division водораздел, отдел - Abteilung, department, дележ, делить, делиться, оделять – austeilen, отделать, отделаться, отделение, отделить, отделиться, отделкаотделять, отделяться, подразделять, раздел, разделение, разделять, разделяться, распределять,

далее, далекий – lontano, angl. long, fr. loin, lointain, it. lontano, gr. vj. τῆλε, rus. далеко, дальний, дальше, дальше всего, отдаленный, отдалённый, , удаленный,

делать affairs, confect, contract, create, do, doings, fabricate, make, manufacture, occasions, produce, pull, set about, shape, traffic, verb, work

деление autotomy, degree, division, graduation, segmentation, sharing,

определение adjunct, appointment, appreciation, ascertainment, assessment, attribute, attributive, computation, decision, decree, definition, delineation, designation, determination, estimation, evaluation, finding, identification, interpretation, modifier, noun, qualification, quantification, reckoning, ruling, specification,

отделение abruption, affiliate, amotio, arm, branch, branch business, branch office, breaking away, cabinet, cell, chapter, compartment, department, desk, detachment, disseverance, dissociation, disuniting, division, divorce, insulation, isolation, noun, office, outlet, parting, partition, seceding, secession, segregating, segregation, separation, severance, spin-off, squad, strip, subbranch, subsidiary

late последний
last последний, прошлый; длиться, продолжаться, продлиться
prolong продлить, продлевать, продолжать, продлевать, удлинять