Zbatime të Kodit të gjuhës shqipe, alias, të Kodit të Gjuhës Universale

Zbatime të kodit të gjuhës shqipe, alias, të kodit të gjuhës universale

Shq. yll > gr. vj. ἥλιος, gr. e re ήλιος, Ήλιος > it. sole > fr. soleil, port. sol, rus. солнце, spanj. sol

* * *

Yll > angl. cycle, wheel, fr. cycle, it. ciclo

Ra > fr. roue, lat. rota, shq. rrotë > fr. roulette

* * *

Shq. yll > fr. vj. esteile, fr. étoile, it. stella, lat. asterula, sterula, stella, port. estrella, spanj. estrella > gr. αστέρι, άστρο, αστήρ, σιδηρ-, angl. star > egjipt. Ra, ar. Al Shira, lat. Sirius, gr. vj. Σείριος

* * *

Shq. yll > shq. Hyll (diell) > fr. dieu > gr. Διός, θεός, lat. deus > gr. vj. Ζεύς, lat. Zeus, shq. Zeus > fr. déesse, gr. vj. θεά (θεή), θεύς, θιός, σιός, it. dio, lat. dea

Shq. yll > shq. Hyll (diell) > ar. Allah, (aramaike biblike) Alaha, (aramaike) Elaha, heb. Elohim

* * *

Shq. yll > angl. heal, health, ger. heilen, Heilung

Angl. sun > it. sano > angl. sound, ger. gesund, Gesundheit, it. sanare > gr. υγιεινή

* * *

Shq. yll : ‘vjen si yll (rikthehet në tokë)’ > angl. fool, it. folle

Angl. sun > angl. insane, ger. Wahnsinn

* * *

Shq. yll > angl. all, ger. all- > shq. lidh

Angl. sun > gr. syn- > gr. συνδώ, συνδέομαι, συνθέτω

Egjipt. Ra > ra- > it. radunare, radunarsi, raduno

Njëlloj si

Shq. yll > … > angl. low, lower, shq. ul, ulët (i, e), ulje, ulur

Angl. sun > ger. senken, sinken > angl. sink

* * *

Shq. yll > angl. light, ger. Licht, it. luce, lat. lux > rus. луч > bulg. лъч

Egjipt. Ra > fr. rayon, it. raggio, lat. radius, shq. rreze > angl. ray, spanj. rayo

Angl. star > ger. Strahl, holl. straal

* * *

Shq. yll > angl. excel

Angl. sun > angl. shine

Egjipt. Ra > lat. radio, radiare, spanj. radiar

Angl. star > ger. strahlen

* * *

Shq. yll > rus. улица
Shq. ai > angl. path, gr. οδός, shq. udhë
Egjipt. Ra > angl. road
Angl. star > angl. street, ger. Straße, holl. straat, it. strada
Angl. sun > spanj. sendero, it. sentiero

* * *

Shq. yll > angl. leader, leading

Ejipt. Ra > it. dirigente

Angl. star > angl. steering

* * *

Shq. yll > angl. old, ger. alt

Angl. star > rus. старший

Angl. sun > angl. senior

* * *

Shq. yll > it. alto, lat. altus

Shq. yll > fr. altesse, it. Altezza

Shq. ai > angl. high, fr. haut, ger. hoch

Shq. ai > angl. highness, Hoheit

Egjipt. Ra > shq. krye, kryetar

Egjipt Ra > > it. re, fr. roi, lat. rex, regis

* * *

Shq. yll > fr. Il

Shq. ai > angl. he, gr. αυτός

* * *

Shq. yll > it. altro

Shq. ai > fr. autre, shq. jetër, tjetër

* * *

Shq. yll > shq. kalë, it. cavallo, lat. caballus

Shq. ai > lat. ecus, equos, equus

Shq. at > shq. at ‘kalë’

Egjipt. Ra > angl. horse

* * *

Shq. është > lat. sto > it. stare

Përmes alternimeve të rrënjëve të Kodit të Shqipes yll, ar, ai, at kemi

Shq. yll > -stel- > ger. stellen

Egjipt. Ra > -star- > it. stare

Shq. ai, ay > angl. stay

Shq. at > -stat- > angl. stand, ger. stehen, it. stato, lat. status

* * *

shq. ai > it. fare

shq. ai > angl. author, it. autore, lat. faber, lat. faber, facere, facio

shq. ai > it. (lui) fa, shq. (ai ka) ba (bërë)> heb. bara, it. fare, lat. facere, -for-, facio, fr. faire, angl. bear, bir-, bor-, wor-, holl. –beur-, wer-, ger. baer-, -bur-, wer-, wir-, wor-, -wor-, wur-, shq. bar-, bir-, bërë, etj. Shih vargun e shqipes bërë te Përmbledhja e Kodit të Gjuhës Shqipe.

Egjipt. Ra > it. creare

Egjipt. Ra > it. creatore

* * *

Shq. ai + en (vargu i shqipes jam) > fr. vient (venir), it. viene (venire), lat. venio

* * *

Shq. ai > gr. ap-, apo-, lat. a-, ab-, abs-, nor. av, av, sued. af-, av-, shq. jashtë, jashtë-,;

Shq. ai + -x, q’ është > gr. ec-, ecto-, ek-, eks-, ekso, ekso-, ekto-, ektro-, lat. e-, ef-, ex-, extra > angl. extract;

Shq. ai, at > angl. out, out-, ger. aus, aus-, holl. uit, uit-, nor. ut, ute, rus. od-, ot-, vi-, sued. ut.

* * *

Alternime yll – sun

angl. heal, ger. heilen - it. sanare, shq. shëndosh

angl. health ‘shëndet’ - it. sanità ‘shëndet’

angl. holy, ger. heilig – angl. & fr. saint, it. santo, lat. sanctus, shq. i shenjtë

angl. link - gr. σύνδεση

dan. uddele - dan. udsende

ger. Schall – fr. son

gr. ειλικρινά - angl. sincerely

gr. ήλιος, fr. soleil, it. sole, shq. diell - angl. sun, ger. Sonne, heb. shémesh, serb. sunce

rus. цель – shq. synim

shq. diell – angl. sun

shq. e djelë – angl. Sunday

shq. lëndë, gr. υλικό, ύλη - angl. essence, it. essenza, shq. send

shq. lidh – gr. συνδέω, συνθέτω

shq. lidhje – gr. σύνδεση

shq. qëllim - shq. synim

shq. qiell - heb. shamayin

shq. ulje - ger. Senkung ‘ulje’

* * *

Shq. yll > fr. gr. λύση > fr. clè, gr. κλειδί, κλείς, shq. çelës > angl. key, it. chiave

Gjuha shqipe dhe historia e saj

Gjuha shqipe dhe historia e saj

...

Me disa paçavure të shkruara historie Evropa ia ka dalë shumë lehtë në shekujt e fundit t’i ndërsejë Shqipëtarët dhe fqinjët e tyre sllavë dhe grekë si qenër kundër njeri – tjetrit. Në këtë punë Evropën e kanë ndihmuar me aftësitë e tyre njerëzit “më të ndritur” të vendeve ballkanike të fushës së historisë, gjuhësisë, arkeologjisë, si dhe kriminelët në majën e politikës dhe të shteteve përkatëse.

...

Historia e formimit të kombeve dhe shteteve ballkanike është historia e ndarjes në Ballkan të zotërimeve (pasurive tokësore dhe ujore) mes familjeve sunduese të këtyre territoreve. Këto familje kanë dalë në sipërfaqe të historisë dhe janë zhytur e zhdukur në varësi të marrëdhënieve të tyre me Aristokracinë Evropiane dhe Monarkitë e Evropës.

...

Çmenduria e gjuhëve dhe gjuhëtarët e çmendur

Çmenduria e gjuhëve dhe gjuhëtarët e çmendur

Nuk ka qenë nevoja të krijoheshin më kot gjithë këto gjuhë, kur fjalët e të gjitha gjuhëve janë krijuar duke u nisur nga të njëjtat rrënjë.

Ata që janë marrë me krijimin e gjuhëve gjatë shekullit të 16-të dhe më pas, ata që kanë krijuar fjalë të reja në çdo gjuhë të kësaj bote dhe nuk u kanë treguar të tjerëve se çfarë dinë, ata kanë qenë njerëz të pafytyrë, njerëz çmendur! Njerëz të tillë, të çmendur e të pafytyrë, kanë mashtruar bashkëkombësit e tyre këto pesë shekujt e fundit duke mos u treguar kurrgjë se çfarë kanë bërë me gjuhën e çdo populli, duke u shtirur sikur kanë krijuar fjalë me brumin e gjuhëve amtare, kur të gjitha gjuhêt dhe leksiku i tyre rrjedhin vetëm nga dhjetë rrënjë të shqipes dhe nga një gjuhë e ngritur prej tyre, latinishtja. Këta të pafytyrë e të çmendur mbarë njerëzia i nderojnë në çdo vend të botës!

Merreni me mend se kush janë Monarkitë e Evropës, porosidhënësit dhe kërkuesit e zbatimit të Ndyrësive të tilla gjuhësore!

Rroftë e rrnoftë për jetë të jetëve Marrëzia Popullore!

Etimologji - Puna e poshtër e gjuhëtarëve shqiptarë

Puna e poshtër e gjuhëtarëve shqiptarë

Kemi thënë dhe vazhdojnë të përsëritim për njerëz të paditur, për nacionalistë të verbuar, për internacionalistë të shitur, për lakejt e aristokracisë evropiane dhe asaj ndërkombëtare, se kontributi i shqipes dhe i të gjitha gjuhëve në thesarin botëror është thuajse zero. Shqipja në këtë thesar ka vetëm dhjetë rrënjët e saj, edhe më pak, pasi vetë këto rrënjë reduktohen në dy – tre. Por, ndryshe nga mjaft gjuhë neolatine, që u mbështetën fuqimisht te gjuha kryesore e re e njerëzimit pas shekullit të 16-të, latinishtja, me gjuhët e tjera ku përfshihet edhe shqipja, greqishtja, hebraishtja, gjuhët gjermanike, sllave, etj. janë bërë eksperimente gjuhësore për t’i paraqitur ato kinse origjinale.

Ky është një nga krimet kryesore që ka kryer kundër njerëzimit aristokracia ndërkombëtare me ndihmën e pakursyer të Vatikanit. Ky është mësimi kryesor që del edhe nga shënimet e mia Etimologji – Lojra leksikore ku ne po përmbledhim në pak faqe atë mashtrim gjuhësor që është kryer me të gjitha gjuhët dhe me të gjithë popujt. Vetë rrënjët e Kodit të shqipes dhe latinishtja nuk janë produkte me të cilin duhet të krenohen si shqiptarët, ashtu edhe italianët. Të gjithë popujt kanë folur një gjuhë, nga e cila kanë dalë si rrënjët edhe fjalët.

Në vallen e mashtruesve me gjuhët janë përfshirë të gjithë gjuhëtarët më të mëdhenj e më të poshtër shqiptarë të të gjitha kohërave!

Pasi shkatërroi dhe rrënoi të gjitha qytetërimet në shekullin e 16-të, Aristokracia s’kishte rrugë tjetër veçse të ngatërronte gjuhën e njerëzve, dhe përmes tyre vetë njerëzit. Prandaj dhe kombet lindën pasi lindën gjuhët e reja. Po këtë thotë edhe bibla me pretendimin se paska ndodhur shumë e shumë kohë më parë?! Atyre pak njerëzve që mbetën gjallë nga epidemitë dhe luftrat, aristokracia u imponoi në formë rudimentare bërthamat gjuhësore të gjuhëve pseudo të vjetra dhe ato të reja, që krijoi me ndihmën e priftërinjve të mbledhur në dhjetra mijra kongregacione, katedrale, kisha e famulli anembanë botës.

Këtë Mutësirë gjuhësore dhe këtë histori të përzishme ndarjesh, hasmërish, konfliktesh dhe luftrash Aristokracia po përpiqet ta mbajë gjallë përmes ‘zbulimeve’ të fundit arkeologjike në vendin tonë e gjetkë me damkë latine apo greke, me emisione të turpshme si ato të TopChannel ku përzihet historia e Patriotëve Qorra shqiptarë të të gjitha kohërave me projekte satanike të Monarkive të Evropës si ajo e Voskopojës. Kjo gjellë helmuese gatuhet çdo ditë plot ethe në kazanët e Universiteteve evropiane të Monarkive të Evropës, në katedrat e tyre të gjuhësisë, historisë e arkeologjisë, dhe u shpërndahet Njerëzve – Qorra me garuzhdet e të gjitha qeverive të globit.

Kadare në vitin 2011 për gjuhën shqipe

Kadare në vitin 2011 për gjuhën shqipe

Sipas TopChannel, Kadare paska pohuar se shqipja është një ndër gjuhët themeltare të Europës dhe këtë shqiptarët nuk e dinë.

E para, kjo thënie nuk është e saktë, sepse shqipja është vetëm themeli, ndërsa latinishtja është pema nga janë vjelur të gjitha frutet gjuhësore me të cilat janë ndërtuar gjuhët e kësaj bote. Përse ky njeri, edhe kur mëson sesi është një punë, i thotë gjërat në mënyrë të turbullt? Monarkitë e Evropës nuk mund të kishin një megafon më të fuqishëm për të përhapur turbullirën në mendjen e njerëzve sesa një njeri si Ismail Kadare.
E dyta, edhe thënien e tij të pasaktë Kadareja i Monarkive të Evropës guxon ta belbëzojë shumë vite me vonesë. Përse kujtohet me kaq vonesë ky njeri?
E treta, ky njeri si mijra shqiptarë të tjerë nuk ka asnjë provë nga krijimtaria e tij dhjetravjeçare për të provuar se ai ka ditur, apo edhe se din sot, diçka që shqiptarët s'e paskan ditur para tij. Ai vetë as që e ka pasë menduar, dhe as ka ndonjë shenjë në librat e tij për të provuar se ka kontribuar në ndriçimin e rolit të gjuhës shqipe në krijimin e gjuhëve të kësaj bote.
E katërta, si shumë shqiptarë të veckël, ky njeri nuk flet për ata që kanë punuar dhe rrezikuar jetën e tyre dhe të familjes së tyre për të vërtetuar rolin e shqipes në formimin e gjuhëve të kësaj bote.

Akademikët e historisë, arkeologjisë dhe gjuhësisë

Akademikët e historisë, arkeologjisë dhe gjuhësisë


Akademitë janë lodra dhe akademikët janë kukulla në dorë të Monarko - Nazistëve. Është kjo arsyeja që çfarëdo që të bëjë një akademik, ai i tillë mbetet jo vetëm në një regjim, por ai mbetet akademik në të gjitha regjimet që ndërrojnë sa kohë që ai të jetë gjallë.

Akademikët janë pjesa më e qëndrueshme e një superstrukture, më e qëndrueshme se çdo regjim vetë. Përse ndodh kështu?

Kjo ndodh sepse akademikët i shërbejnë Superstrukturës së Përhershme, asaj të ngritur që prej 500 vjetësh nga Monarko - Nazistët e Evropës së Veriut, superstruktura që qëndron në themel të të gjitha strukturave dhe minisuperstrukturave që riformohen sa herë që riformohen regjime dhe shtete.

Familjet e mëdha ballkanike

Familjet e mëdha ballkanike

Për gjendjen në të cilën ndodhet sot Ballkani ku kombet që e popullojnë ushqejnë një urrejtje të skajshme ndaj njëri - tjetrit, përgjegjësia bie në radhë të parë mbi Monarkitë e Evropës, dhe në radhë të dytë mbi familjet e mëdha të Ballkanit. Kush e ndjek historinë e këtij gadishulli, ai do të shohë se në historinë e konflikteve, luftrave dhe genocideve mes këtyre kombeve kanë gisht monarki si Monarkia Angleze, ashtu edhe familjet e mëdha të Ballkanit, pinjollët e të cilëve i shohim ende në krye të ndonjë shteti.

Këto familje ballkanase, që ne sot i quajmë Rilindase, janë përlyer keqas në historinë e ndarjes dhe armiqësisë mes popullsive të këtij gadishulli. Përsa kohë që të gjitha familjet e mëdha ballkanike kanë marrë pjesë aktivisht në këtë maskaradë historike dhe asnjëra prej tyre nuk i ka demaskuar qartas autorët (fuqitë e mëdha të kohës), qëllimet themelore të kësaj ndarje etnike dhe territoriale, të gjitha familjet e mëdha ballkanike duhen demaskuar njëlloj si përgjegjëse të vëllavrasjes në Ballkan, të shpërnguljeve të mëdha dhe të genocideve të papara në historinë e njerëzimit.

Po këto familje, dhe familjet e reja që i janë ngjitur këtij detashmenti, janë përgjegjëse sot drejtpërsëdrejti për gjendjen në të cilën ndodhen marrëdhëniet mes kombeve aktuale të Ballkanit. Ashtu si dje kur hidhnin në luftra vëllavrasëse popullsitë e Ballkanit, po ashtu edhe sot po këto familje të mëdha, të vjetra dhe të reja, janë gati të futin në luftra edhe më të egra mes tyre sllavët, shqiptarët dhe grekët, të cilët ndajnë mes tyre para vitit 1800 vetëm një histori të përbashkët vëllazërore.

Armiqtë e mi

Armiqtë e mi

Përpjekje të kota të Monarkive të Evropës

Monarkitë e Evropës e dinë që e kanë të kotë. E megjithatë, ata nuk humbin kurrgjë po qe se provojnë të rifitojnë gjënë e humbur. Kjo gjë quhet Kodi me anë e të cilit ata krijuan të gjitha gjuhët. Këto gjuhë janë BAZA e mbijetesës së Monarkive të Evropës, pasi përmes Diversitetit ata kanë vrarë e sakatuar për jetë në fillim fiset, më pas qytetet, dhe në fund kombet dhe popujt mes njeri – tjetrit. Kjo BAZË e Monarkive të Evropës është shkatërruar. Kodin që e zbulova unë tashmë e kanë në dorë shumë njerëz. Monarkitë po bëjnë të gjitha përpjekjet për ta rifituar. Në ç’mënyrë do të thoni ju do ta rifitojnë këtë gjë?

1. Duke e injoruar këtë Kod.
2. Duke u përpjekur me mjete antiligjore të shkatërrojnë jetën e zbuluesit dhe familjes së tij.
3. Duke shpresuar se pas injorimit dhe shkatërrimit, harresa do të bëjë si gjithmonë punën e vet.

Por, me sa ma pret mendja ime, kësaj here Monarkitë e kanë të kotë. Ky Kod, që zbërthen gjithçka që fshehin brenda gjuhët, nuk mund të harrohet, pasi është e vetmja gjë e vërtetë, përpos çdo zbulimi që bën njeriu në fushat e shkencave të natyrës. Në shkencat shoqërore nuk ka më kurrgjë të re. Dihet tashmë sesi janë falsifikuar gjuhët dhe sesi është falsifikuar historia e mbarë njerëzimit.


Armiqtë e mi


Të Marrët - Fisi Mbretëror
Foto e Familjes


Racinger i Vatikanit dhe mbreti Abdulla i Arabisë Saudite

Prostitutës Elizë

Prostitutës Elizë

Ke dhjetë vjet që më ke ndaluar çdo punë të pagueshme, si në Shqipëri edhe në Belgjikë, më ke mbyllur çdo derë të shtetit, si në Belgjikë edhe në Shqipëri, më ke privuar nga çdo përfitim shoqëror në fushë të shëndetit dhe pensionit si në Belgjikë dhe në Shqipëri. Ke bllokuar dhe çdo burim të ardhurash, që do të më vinte nga pronat e mia. Ke bërë dhe vazhdon të bësh poshtërsi të shumta, krime si vrasje, helmime dhe përpjekje të ethshme për të na çmendur. Ke provuar disa herë të na vrasësh. Ke vrarë dhe të tjerë për të më trembur.

Se ç’ke një shpresë të marrë se duke ndërmarrë veprime të tilla unë do të vendos të braktis studimet e mia etimologjike, e vetmja punë e papaguar që bëj, e që s’ma ndalon dot të bëj, që nga viti 2003?!

Persekutimi ynë dhe figura e poshtër e njeriut

Persekutimi ynë dhe figura e poshtër e njeriut

Persekutimi im dhe i familjes time po zgjat shumë. Është një persekutim i egër, që e kemi vuajtur kudo që kemi qenë, si jashtë vendit, ashtu edhe në vendin tonë. Për mua ky ka qenë një nga treguesit që më ka bindur se sundimi në këtë botë, pavarësisht nga vendi dhe populli, realizohet kudo nga të njëjtit njerëz. Këta njerëz të liq trashëgojnë një dije të atillë, që din të nxjerrë nga shpirti i njerëzve, kur duan dhe sa herë që duan sunduesit, vetëm gjënë e ligë.

Kur vuan nga një persekutim i tillë i egër, kur sunduesit nuk lënë kurrgjë pa bërë kundër teje dhe familjes tënde, ekonomikisht, financiarisht, psikologjikisht, kur nga frika dhe dhuna e sunduesve ty dhe familjen tënde e braktisin të gjithë, edhe njerëzit më të afërt, ty dhe familjes tënde psikologjikisht nuk i mbetet veçse një rrugë e vetme shpëtimi. Psikologjikisht, rruga e shpëtimit është të urresh njerëzit që të kanë braktisur, njerëzit e pallatit që të bien në qafë padrejtësisht çdo ditë, të njohur e të panjohur që rreshtohen në rresht për të shqetësuar, mërzitur e luftuar pa asnjë pikë mëshire, njerëzit e kësaj administrate, njerëzit e enteve shtetërore dhe private që të refuzojnë me mijra mënyra pa asnjë të drejtë shërbimet më të nevojshme…

E vetmja rrugë shpëtimi është të urresh këtë lloj njeriu, i cili është gati të shkelë gjithçka me këmbë e të turret ty e familjes tënde vetëm e vetëm që të shpëtojë lëkurën e tij.

Website - Provokator Scribd.com hap faqe për mua



Website - Provokator Scribd.com hap faqe për mua, 01 gusht 2011

Megjithëse unë e kam mbyllur faqen time që prej më se një vit e gjysëm te Scribd.com i detyruar prej poshtërsive të Scribd.com, Scribd - provokatori hap me inisiativën e vet një faqe për mua?!


Litari i të vërtetës

Litari i të vërtetës

E ç’rëndësi ka, moj Elizabetha e II, Prostitutë e Anglisë, përpjekja jote e fundit për të zgjedhur ti vetë se kush do ta vërë ty në qafë litarin e të vërtetës?

Pas teje zor se do të ketë ndonjë trim nga sëra jote, që t’i pëlqejë në qafë një litar i tillë!

Njoftim

Njoftim

Meqenëse interneti mbarë tani po kontrollohet me dorë të hekurt nga Monarkitë e Evropës në çdo cep të planetit, dhe kur po ndalohen në mënyrë selective të lexohen dhjetra mijëra faqe interneti, që nuk pasqyrojnë kërkesat e Ideologjisë së Nënshtrimit të këtyre Monarkive, ne po provojmë të hedhim të gjitha përfundimet tona etimologjike në një shënim të vetëm duke e shpërndarë atë në të gjitha faqet tona dhe në të gjitha websitet ku ne kemi shpalosur studimet tona.

Faqja kryesore ku ju mund të ndiqni studimet tona në fushën e etimologjisë është:

http://clirimxhunga3.blogspot.com/

Wednesday, March 7, 2012

Mekanizmi i urrejtjes


07 mars 2012

Mekanizmi i urrejtjes

Në Metodën e Sundimit që zbatojnë Monarkitë e Evropës, një vend qendror zë Mekanizmi i Urrejtjes. Urrejtje mes individëve, mes grupeve të ndryshme shoqërore dhe mes popujve. Për këtë ju kemi folur. Për të do të ndalemi edhe sot në një nga dukuritë e saj në historinë e re të Shqipërisë.

Njëlloj si me të gjitha qytetërimet ku sunduesit rrënojnë një qytetërim të zhvilluar në një anë të globit duke filluar nga e para një qytetërim tjetër në një anë tjetër të globit, kështu ndodh edhe brenda vetë një populli. Kjo vërehet në historinë shqiptare me figurat si Ismail Qemali, Zogu, Hoxha dhe Berisha. Secili “personalitet”, siç i quan shumëkush, mblodhi rreth vetes, përkrahu dhe begatoi shqiptarë të krahinës dhe dialektit të vet.  Gjithkush në funksion të etjes personale për pushtet. Por, nga kjo etje e Liliputëve shqiptarë kanë fituar gjithmonë vetëm Monarkitë e Evropës. Diferencimi në shkollim, punësim, etj. ka bërë që si në të shkuarën, ashtu edhe në të tashmen, pjesë të shqiptarëve të arsimohen dhe të zhvillohen ndryshe. Në kohën e Hoxhës, toskët dallonin mjaft nga gegët. Kishin në dorë postet kyçe të vendit. Sot janë gegët ata që po përkëdhelen, ndërsa toskët janë lënë në hije.

Kjo politikë nuk është politikë e politikës shqiptare. Kjo është pjesë e politikës së ngritjes në fuqi në çdo vend të qeveritarëve. Evropa e Monarkive në vende si Shqipëria çbalancojnë përmes zhvillimit të diferencuar pjesë të ndryshme të së njëjtës popullsi duke nxitur dhe ushqyer urrejtjen mes tyre. 

Monday, March 5, 2012

Maskarrallëqe leksikore (vazhdim)


05 mars 2012

Maskarrallëqe leksikore

Modele fjalëformimi
Angl. conflict > shq. çiflig > shq. çifligar
Angl. fight > angl. feud, angl. feudal

Shq. çifligar = angl. feudal
Angl. conflict = angl. fight

Angl. feud – angl. fight
Angl. fight – angl. whet
Angl. whet – angl. bet

Angl. bet – shq. betim
Shq. betim – shq. besë
Shq. besë – lat. fides

Lat. fides – shq. fejesë. Njëlloj, angl. affiance, betroth, betrothal, fr. fiançaille,  fiancé, fiancée, fiancer, it. fidanzare,  fidanzarsi, fidanzato, fidanzamento.
Lat. fides - angl. wedding (shih holl. wedden)
Angl. wedding - serb. venčanje
Angl. wedding – holl. trouwerij (anagrama)
holl. trouwerij – ger. Vertrauen (anagrama)
holl. trouwen – lat. fido
holl. trouw – it. fedele (anagrama)
holl. trouwerij – shq. martese (anagrama)
shq. martese – angl. marriage, fr. marriage

It. madre – it. matrimonio
It. padre – it. patrimonio

Spanj. fiel – angl. love (anagrama)

Angl. whet – angl. hone
Angl. hone – shq. hahem (me dike)
Shq. hahem – shq. ha (bukë)

Alternime ai – yll
I - eu: angl. fight – angl. feud 

Alternime mes vargut bal, bel, bil, … - vjen
Angl. conflict – angl. fight

Alternime brenda shqipes vjen
be – we: angl. bet, shq. betohem – ger. weten

Alternime brenda shqipes them
den – tem: holl. wedden – ger. wetten

Alternime brenda vargut të shq. q’jam
con- - çi: angl. conflict – shq. çiflig

Antonimi
Holl. trouwerij – angl. divorce

Ndërrime d – t
angl. feud – angl. fight

Ndërrime ct – ght
angl. conflict – angl. fight

Fjalë të prejardhura
Angl. affiance, bet, betroth, betrothal, betting, confidence, confident, faith, faithful, fidelity, infidelity, true, trust, trusting, truth, fr. affidavit, fiançaille,  fiancé, fiancée, fiancer, fidèle, holl. getrouw, trouwen, trouwerij, vertrouwen, toevertrouwen, trouwen, trouwringen, zich troewen, ger. betreuen, Traue, Trauen, Treue, Zutrauen, vertrauen, it. affidare, affidamento, fede, fedele, fedelmente, fedeltà, . fidanzare,  fidanzarsi, fidanzato, fidanzamento, fidare, fiducia, fiduciario, fiducioso, infedele, infedeltà , lat. fidelis,  fido, PIE *bʰeydʰ-, port. fiel, spanj. fiel, shq. bast, betim, betohem, betoj, betuar, fejohem, fejoj, fejuar, fejuar (i, e).

Angl. fighter, fighting, ger. fechten, gewettet, wette, wetten, Wettbewerb, Wettbewerber, holl. aanvechten, bekvechten, bevechten, stierenvechten, uitvechten, vechtsport , vechten, wedden, Njëlloj edhe angl. whet. Krhs. angl. war, warrior, etj.

Angl. marriage, marry, matrimonial, matrimony,  it. maritale, marito, matrimonio, lat. marito, maritus.

Shq. bërë > shq. mirë
Shq. bërë > angl. merry
Angl. merry - angl. cheerful
Angl. merry – shq. i marrë.
Shih lat. mas dhe angl. masculine, shq. mashkull, etj.

Fjalë të ndërtuara me angl. trust: angl. trustworthiness

Modele fjalëformimi  dhe fjalë të prejardhura
Shq. vjen > fr. fin, it. fine, shq. fund
Shq. bërë > heb. bërëshit, shq. të bërëshit te Kristoforidhi

It. fine - it. affinità (antonime). Njëlloj edhe angl. affinity, shq. afinitet
it. affinità = it. affidamento
it. affinità = it. avvicinamento. Njëlloj, edhe it. avvicinare, avvicinarsi, vicino, shq. fqinj, fqinjësi.

Angl. approach – angl. affinity (alternime bërë -  vjen)
Angl. approach – shq. afroj, afrohem, si dhe shq. afër, afërsi,  afruar (alternime brenda shqipes bërë)
Angl. approach > angl. approximate, approximation, approximator, proximity, fr. approcher, proche, rapprocher, se rapprocher, it. approssimarsi, approssimativo, prossimale, prossimamente, prossimità, approssimare, prossimo, lat. proximare, proximatus, proximus, proximo.

Fr. près, It. presso rrjedhin po nga shq. bërë, por,  përmes kësaj rruge fjalëformimi:
Shq. bërë > angl. express, compress, depress > angl. press, lat. premo, primo > fr. près, it. presso, lat. presse, pressus. Shih për më shumë te shq. bërë.
Fr. proche > gr. προσέγγιση > shq. ngjeshje. Njëlloj edhe shq. ngjesh, ngjeshur, ngjeshatare, ngjeshës, ngjeshje, ngjeshmëri, ngjeshur.

Angl. parents, fr. parents, shq. prindër < shq. të parët < shq, bërë, bëj.
angl. parent – shq. prind

fr. proche - it. parente
fr. les proches – it. i parenti
fr. proche – it. prossimo

Gr. προσ-, fr. proche + -χωρώ > gr. προσχωρώ – angl. adhere; fr. approcher, lat. appropiare, shq. afroj

Alternime yll dhe ar
 бли́з- te rus. близкий = fr. proche. Shih it. prossimo, angl. approximate dhe shq. afrohem, afrohet, etj..

Fjalë të tjera të prejardhura apo të ndërtuara me fjalët e mësipërme:
Fr. après, presque, it. appresso, pressappoco, pressapoco, press'a poco, pressoché, presso che, etj. Grekët janë edhe këtu më origjinalë: πλησιάζω. Te gjermanikët, janë larguar edhe më, atje kemi angl. near, ger. nahe, sich nähern, närma sig, etj.

Trajtat sllave přiblížit, приближаться janë krejt të njejta me trajtat latine.
Rus. ближайший, ближе, ближневосточный, ближневосточный, ближний, ближний, близ, близенек, близить, близиться, близкий, близкий, близко, близкородственный, близкородственный, близлежащий, близлежащий,близнец, близнецовый, близорукий, близоруко, близорукость, близость, близстоящий, близь, вблизи, вблизи, изблизи, неблизкий, поближе, поблизости, приближать, приближаться, приближаться, приближение, приближённость, приближённый, приближённый, приблизительно, приблизительность, приблизительный, приблизить, приблизиться, сближать, сближаться, сближение, сблизить, сблизиться, сблизиться

vazhdon

Friday, March 2, 2012

Maskarrallëqe leksikore


03 mars 2012

Maskarrallëqe leksikore

Ashtu siç shqipja ‘marr’ ‘vjen nga par, per, bërë, po ashtu dhe shqipja nëm, nëma (më jep), dhe gjermanishtja nehmen vijnë nga shqipja ‘vjen’.
Në gjermanisht Einkommen dhe  Einnahme duan të thonë të ardhura, Gewinn fitim. Që të tre këto emra në gjermanisht vijnë nga e njëjta rrënjë e shqipes:  'vjen'. Kur ne themi të ardhura, e ardhura në shqip vjen nga e kryera e thjeshtë erdha e shqipes vjen. Në gjermanisht, Einkommen, Einnahme dhe Gewinn vijnë më direkt nga shqipja 'vjen' se vetë e kryera e thjeshtë ‘erdha’ e shqipes.
Angl. exception – ger. Ausnahme
Ger. Ausnahme < ger.  ausnehmen < ger. aussen, außen  + ger. men ku -men = shq. vjen. Shih për këtë vargun e shqipes vjen si dhe ndërrimet fonetike M – W.
Ger. aussen > ausne te ger. ausnehmen, сни-te rus. снимать > rus. снимка.
Rus. снимать > angl. snap
Ger. ausne- + -men > ger. ausnehmen > ger. nehmen.
Angl. income - ger. Einkommen
Fr. revenue – ger. Einnahme
Einkommen < ein 1, një 2, brenda + kommen ’vjen’
Einnahme < ein 1. një 2. brenda + nehmen
Gewinn < ge, që +win, vjen
Sipas etimologjisë zyrtare, angl. come rrjedh nga një pseudo – rrënjë proto indoevropiane *gwem, *gwa- pa shpjeguar përse. * gwem = ger. Gewinn < shqipja ‘që vjen’. Njëlloj si ger. Gewinn, nga shq. vjen rrjedhin dhe shqipja ‘fitim’ dhe italishtja vincita.
Shq. fitorja = shq. fitim.

Thursday, March 1, 2012

Maskarrallëqet leksikore nuk shterojnë



02 mars 2012

Maskarrallëqet leksikore nuk shterojnë

Maskarrallëqet leksikore nuk shterojnë, pasi me mashtrime leksikore janë të mbushura plot e përplot të gjitha gjuhët e kësaj bote pa asnjë përjashtim.
Monarkitë e Evropës e kanë kapur kështu për gjuhe mbarë njerëzimin dhe ia përplasin kokën ku të mundin dhe kundër kujt të mundin! Dhe mirë ia bëjnë. Në këtë njerëzim ne kemi gjuhëtarë leshko, por edhe gjuhëtarë të ditur e të poshtër, apo gjuhëtarë të ditur e frikacakë, ashtu siç kemi të tillë në çdo profesion, të lirë apo shtetëror, ashtu siç ka të tillë edhe mes të vobektëve, lypësave dhe mjaft ndër gjysëm të çmendurit. Vendet ku kam jetuar e jetoj kanë qenë të mbushur plot e përplot me njerëz të tillë. Unë nuk kam dalluar deri më sot një njeri për të qenë, që të jetë punëtor dhe modest, modest dhe trim, trim dhe të mençur, në asnjë nivel qoftë, nga maja e deri në bazë të shoqërisë. Kjo është një shoqëri e neveritshme ku regjimet arrijnë të dhunojnë me lehtësi jo vetëm çdo trup, por edhe çdo shpirt. Mirë trupin, pasi Monarkitë e Evropës dhe regjimet e tyre i kanë të gjitha mjetet që ta dhunojnë, dhe ti s'ke se ç'u bën në këtë vetmi absolute njerëzore, por shpirtin tënd, more njeri i mjerë, përse ua nënshtron këtyre Fëlliqësirave Aristokratike?

Tuesday, February 28, 2012

Kjo botë rrëzohet vetëm duke rrëzuar Monarkitë e Evropës


29 shkurt 2012

Kjo botë rrëzohet vetëm duke rrëzuar Monarkitë e Evropës

Monarkitë Kriminale dhe të Fëlliqura Të Evropës shpresuan se duke angazhuar plagjiatë për shkrimet e mia ato do të dobësonin punën time për të hedhur dritë për Fëlliqësirat e tyre në fushë të Etimologjisë.

Kjo punë studimore është pa kthim, e patjetërsueshme. Atë nuk e fshin dot askush. Punë studimore të një lloji tjetër, që nuk bazohet në rrënjët e Kodit të Gjuhës Universale në fushë të etimologjisë, nuk mund të ketë.

Ju mbase nuk e keni vënë re se nga viti 2005 etimologjia zyrtare dhe albanologjia kanë vdekur. Ka vdekur bashkë me ta dhe kujtimi i atyre që i themeluan dhe i zhvilluan. Për to kujtohet vetëm Evropa e Monarkive, që nxit dhe financon ende mbajtjen gjallë të Plehrave të saj rreth Historisë, Arkeologjisë dhe Etimologjisë. Edhe Plehrave të tjera, që vijnë rrotull në tregun shqiptar mbi Historinë, Arkeologjinë dhe Etimologjinë shumë shpejt do t’u vijë fundi. Sado para që të derdhin Monarkitë, ato nuk mund ta ringjallin më të vdekurin. Ky është fundi i një historie të përbuzshme mashtrimesh me gjuhën e popujve dhe në kurriz të tyre me qëllimin e vetëm të ruajtjes së sundimit mbi mbarë njerëzimin.

Me çfarë do të merren njerëzia kur të mos kenë më se me çfarë Budallallëqesh të merren? Një pyetje të tillë ma bëjnë njerëz, që nuk kuptojnë kurrgjë nga jeta, që sytë i mbajnë te politika dhe televizionet, e që shfletojnë libra nga ku nuk mësohet kurrgjë përveç marrëzive individuale dhe kolektive, kurrgjë përveç etjes kafshërore për të shqyer, vrarë e prerë, për luftra, genocide, kurrgjë përveç fatkeqësive të të gjitha llojeve, individuale e kolektive, etje që mbajnë gjallë instinktet kafshërore te kafsha - njeri. Etje dhe dalldi për pushtet, etje dhe dalldi për të parë gjak, etje dhe dalldi për të parë vuajtje, vuajtje dhe përsëri vuajtje në trupat dhe shpirtrat e të tjerëve. E çuditshme sesi mund të ketë njerëz të lumtur e të gëzuar në këtë lloj bote.

Kjo lloj bote duhet të marrë fund. Dhe që të rrëzohet kjo botë duhet të rrëzohen instinktet kafshërore te njeriu. Dhe kjo fillon duke rrëzuar Monarkitë e Evropës.

Monday, February 27, 2012

Maskarrallëqe leksikore


27 shkurt 2012

Maskarrallëqe leksikore

Fr. venir, it. venire, shq. vjen > shq. vë, vendos > it. mettere, lat. mitto > rus. место
Shq. vë, vendos > angl. pose, lat. pono > gr. τόπος, it. posto
Shq. vend = gr. τόπος = it. posto = rus. место

Gr. θέση - angl. site (anagrama, rishkrime) < shq. është, them se është.
Gr. τόπος + -θέτω > gr. τοποθετώ> gr. θέτω
Angl. sustenance - rus. поддержка

njëlloj si
Angl. suppose – gr. υποθέτω
Gr. θέτω krijuar njëlloj si rus. держить  

Angl. sustain, it. sostenere, lat. sustineo – rus. под- + rus. ставка (si angl. stake)
Gr. υποστηρίζω (angl. subsist, lat. subsistere) – angl. support
Gr. υποστηρίζω < lat. sub, + lat. stare, sto
angl. subsist, lat. subsistere < lat. sub- + -sist-

angl. stake, rus. ставка < rus. ставить , angl. stay
rus. под- = lat. ab-, hypo-, sub-, gr. vj. ὑπό, gr. υπό

njëlloj si

lat. pro- > rus. прод-
etj.

Angl. support – rus. опора
Angl. support > it. appoggiare > it. poggiare,
ku poggiare < it. porre.

Lat. sustento, sustinens, sustinentia
Angl. sustain, fr. soutenir, it. sostenere, port. suster, rum. susține, spanj. sostener

Shih vargun star, stat, stay, stel

Shq. bërë > shq. bart, mbart, angl. bear, it. porto > angl. support, it. sopportare, sopporto > lat. sub ?!

Angl. support = angl. suffer
Njëlloj edhe në shumë gjuhë të tjera.

Maskarrallëqe Humanistësh Evropianë  dhe të nxënësve të tyre. Cila gjuhë, cili komb mund të mburret me këtë Fëlliqësi ku i kanë përfshirë Monarkitë e Evropës?  

Sunday, February 26, 2012

Etimologjia, lulet e mia dhe muzika


27 shkurt 2012

Etimologjia, lulet e mia dhe muzika

Në këto kohë shumë të vështira të shtypjes tiranike (jo vetëm kundër meje, dhe jo vetëm këtu në Shqipëri), përveç njerëzve të familjes, interesit të madh që tregojnë lexuesit për diçka që na intereson të gjithëve si Etimologjia e Vërtetë e Gjuhëve,  kënaqësi të madhe më japin lulet dhe muzika, ajo me instrumenta ku mungon zëri i njeriut por jehojnë pasionet e autorëve vetmitarë të kësaj bote si Vivaldi, Pachebel, Bach, Valentini, Albinoni, Boccherini, Marcello, etj. Ndërkohë, punoj për të plotësuar shkrimin Zbatime të Kodit të Gjuhës Universale. Do të kthehemi së shpejti te blogu jonë me këtë shkrim rreshtat e të cilit shtohen çdo ditë. Sot ka arritur në 179 faqe. Duke hedhur shënimet e mia etimologjike në një dokument të vetëm, ku do të shihet sesi të gjitha fjalët dhe të gjitha gjuhët rrjedhin nga një grusht rrënjësh,  numri i faqeve  do të mbërrijë në mijëra faqe. Ky do të jetë edhe Fjalori im Etimologjik. Dhe Fjalori Etimologjik nuk mund të shkruhet ndryshe. Edhe po s’më lanë ta mbaroj Fjalorin, Fjalori është punë e mbaruar. Rruga tashmë është e hapur, kushdo mund ta ndjekë e ta plotësojë. Këtë punë nuk ka fuqi e pushtet ta ndalojë. Vetëm Mendjet e Marra të Evropës mund ta ëndërrojnë ende një gjë të tillë!

Kurrgjë më tjetër nuk më intereson. Toka rrotullohet, ndërkohë që njerëzia mbarë vazhdon të jetojë shpirtërisht si para 2000 vjetësh. Gjithçka që ka ndodhur gjatë këtyre 2000 vjetëve, zbulime në të gjitha fushat si dhe falsifikimet dhe mashtrimet e bëra në të gjitha fushat u interesojnë shumë pak vetave. Dhe ndër këta, pjesa më e madhe mrekullohen më shumë nga ‘aftësia’ e mashtruesve sesa hidhërohen nga dhunimi i një grusht të vërtetash që qëndrojnë në themel të materies dhe të mendimit. Gjithçka tjetër është pluhur dhe farsë. Farsë janë pushteti dhe lufta, pushteti dhe shkëlqimi, pushteti dhe krenaria. Të gjitha kanë lindur dhe gëlojnë e do të gëlojnë të ushqyera vetëm nga Poshtërsia. Poshtërsia e bërë me ndërgjegje nuk e dallon aspak kafshën – njeri nga cilado kafshë tjetër. 

Maskarrallëqe leksikore, 26 shkurt 2012


26 shkurt 2012

Maskarrallëqe leksikore

Gr. ψευδώνυμο < gr. vj. & gr. e re ψευδώ-, ψευδής, lat. pseudo- + gr. -νυμο, όνομα

ku

pseudo < ps-, pse-, psi- + -eudo
-eudo < it. altro, fr. autre < gr. αυτός < shq. ai

Ndërsa,

gr. -νυμο, όνομα rrjedhin nga vargu i mëposhtëm:

Nga Kodi i Gjuhës Universale mësojmë se

Shqipja ai, al > o (au, al), e (ai)
Shqipja ai, al > o, e > -cogen-, -gne-, -gno-, -erken-, -kne-, -kno-, njoh, -zna-
Shqipja ai, al > o, e > -cogen-, -gne-, -gno-, -erken-, -kne-, -kno-, njoh, -zna- > angl. seal, sign, signal, it. segno, segnale, sigillo, ger. Siegel, Zeichen, lat. signale, signalis, signum, rus. знак, shq. sinjal, shenjë.

Krahaso,

Shq. yll > it. alto. It. più alto > gr. υψηλότερο > gr. υψηλός > gr. υψίφωνος, υψοφοβία, υψωμένος, υψόμετρο, υψώνομαι, υψώνω, ψηλά, ψηλαφίζω, ψηλαφητός, ψηλαφώ, ψηλοκάβαλος, ψηλομύτα, ψηλομύτης, ψηλοτάκουνο, ψηλός, ψηλότερος, ψηλώνω, ύψιστος, ύψωμα, ύψω.

Saturday, February 25, 2012

Gjuha e Persekutimit e Monarkive të Evropës


26 shkurt 2012

Gjuha e Persekutimit e Monarkive të Evropës

Monarkët e Monarket e Evropës nuk flasin kurrë hapur. Po të flisnin hapur, ata do të qenë zhdukur me kohë. Ndaj, ata përdorin METAFORËN. Metaforën ata ua kanë mësuar edhe filozofëve, shkrimtarëve, dhe politikanëve, dhe të gjithë atyre që rrojnë duke zhgarravitur. Të tillë ka shumë. Megjithëse zhgarravitësit kanë 500 vjet që zhgarravitin, shoqëria njerëzore ka bërë shumë pak para në drejtim të lirisë së shprehjes dhe lirisë së vërtetë të individit. Një nga pengesat për t’i arritur këto kanë qenë dhe mbeten vetë zhgarravitësit, filozofët, shkrimtarët dhe politikanët, si dhe të gjithë zhgarravitësit e këtij lloj kallëpi, që endin përjetësisht një gjuhë të pavlefshme të mbushur me METAFORA.

Metaforat janë të leverdishme për kallëpin në fjalë, pasi ato përmbajnë brenda ambiguitetin dhe papërgjegjshmërinë. Zhgarravitësit zhgarravitin përjetësisht. Po qe se zhgarravitja rezulton fitimprurëse, ata marrin përsipër atë kuptim që i kanë dhënë. Po qe se zhgarravina vihet në pikëpyetje, apo më keq, rrezikon mirëqenien e deri mbijetesën apo jetën, atëherë zhgarravitësi mohon shpjegimin, që i bëhet metaforës së tij, dhe nxjerr nga sirtari një shpjegim tjetër.

Metaforën, Belgjit e Albertit II e shfrytëzuan kundër meje në Belgjikë për të ushtruar presione psikologjike duke përdorur, ndër të tjera, LOJËN E TARGAVE TË MAKINAVE. Kemi folur njëherë për këtë. Më hollësisht unë kam shkruar në ditarin tim 2001 - 2003, që e mbajnë në kasafortat e tyre edhe organet e specializuara të DHUNËS dhe të SHTYPJES në këtë vend. Loja e metaforave e belgëve vazhdon edhe këtu në Tiranë, duke shfrytëzuar njëlloj si në Bruksel mijëra – e mijëra truke e teknika. Zaten, që kur u bë Belgjika, Shqipërinë e ka sunduar realisht gjithmonë Belgjika. Zogu, Hoxha dhe Berisha janë tre figura të lidhura ngushtë me Brukselin. Fijet e të treja palëve e kanë atje zanafillën. Nuk u ngjitën dot kurrë deri në Londër!

Sot, po ju tregoj një shembull të fundit të njërës prej këtyre teknikave të kërcënimeve, paralajmërimeve dhe ‘shakave’ përmes metaforës.

Në shtëpinë tonë vjen prej më shumë se një vit një çift italian i krishterë. Akoma s’e kam marrë vesh se cilit sekt i shërbejnë. Por, çdo herë, kur vijnë, ime shoqe u hap derën dhe ata në fund të bisedave të neveritshme për zotra e apokalipse, lënë mbi tavolinën e ndenies dy – tre revista. Revista e fundit e datës 1 SHKURT 2012 mbante si titull HARMAGEDONIN dhe në sfond një bombë atomike në shpërthim e sipër. Armagedon lexohet dhe kuptohet ashtu siç e ka fjalën, por ajo lexohet edhe ndryshe në gjuhën shqipe.

HARMAGEDONI i Kullës së Rojes përmban edhe një kërcënim të fshehur për të tjerë, por të hapur prej atyre që shtyjnë italianët të ma sjellin paçavuren Kulla e Rojës në shtëpi:

BOMBA ATOMIKE është
Arma Që Doni (HARMAGEDONI)

Për atë që nuk e kupton këtë shkrim drejt, shtojmë se Psikologët e Monarkive të Evropës shfrytëzojnë çdo gjë në këtë botë, dhe për çdo rast ata i transmetojnë armikut të këtyre Monarkive kërcënime të hapura përmes mesazheve të fshehta, që ata i formulojnë përmes aludimeve, metaforave, të cilat mund t’i lexojë vetëm njeriu që ka lidhje të drejtpërdrejta e të përditshme me ta përmes persekutimit që vuan, si vrasje, helmime, aksidente, shkatërrime sendesh shtëpiake, privime ekonomike, financiare, farefisnie, miqësore, shoqërore, shëndetësore, etj. etj. Me gjuhën e metaforës Qelbësirat Aristokratë të Evropës na komunikojnë kënaqësinë që ndjejnë kur shohin si vuajmë, kërcënimin kur shohin se nuk ndërrojmë mendje, urrejtjen kur shohin se nuk kanë se ç’të na bëjnë. 

Friday, February 24, 2012

Sortmylist


24 shkurt 2012

Sortmylist 

Sortmylist është një faqe shumë e vlefshme për këdo që ka punë me lista të gjata fjalësh dhe kërkon t'i renditë ato, t'i shndërrojë në rreshta apo në kollona, t'i pasqyrojë fjalët mbrapsht, apo të eliminojë dublime, e shumë gjëra të mira si këto. Cili gjuhëtar nuk do të donte ta njihte e ta shfrytëzonte këtë faqe me një program kaq të mirë. Por, sot kjo faqe është e mbyllur për mua. Ajo sot më njofton nga Google Search se unë e paskam shfrytëzuar 263 herë.




Një nder jo i vogël për çdo faqe që ka përdorues të rregullt si unë.

Rondo etimologjike no. 2



12 shkurt 2012

Rondo etimologjike no. 2

Shikoni këtë herë këto punë Qelbësirash me profesion Linguistë, nga ata të llojit më të fëlliqur, pra, Shërbëtorë të Monarkive të Evropës!

angl, tear - ger. teilen (lojra fonetike fjalësh, alternime ar - yll: ar, il)

angl. tear - fr. trancher (lojra fjalësh, alternime brenda shqipes bwrw: ar - cher; alternime them - thërras, shihni vargjet e këtyre dy rrënjëve të Kodit të Gjuhës Universale)

fr. trancher > angl. trench, fr. tranche, it. trincea, shq. tranxhë

it. trincea - shq. hendek (anagrama, rishkrime)

Ja dhe karagjozi që qeshte dikur. A qesh kështu edhe sot?





Faqet e mia i lexojnë lexues nga shumë vende të botës, nga Amerika deri në Azi. Por, nuk ka asnjë lexues nga Belgjika. Kështu më thotë Google Stats.


Rondo etimologjike


24 shkurt 2012

Rondo etimologjike

Në mes të shqetësimeve të përminutshme të njerëzve të Monarkive të Neveritshme e Kriminale të Evropës gjejmë si gjithmonë kohë për shënimet tona etimologjike.

Amino acidet janë elementet ndërtues të Proteinave. Edhe etimologjikisht, ato kanë lidhje me njëra - tjetrën.

Shq. vendos para = lat. pro- + gr. θέτω > angl. protect, it. proteggere
Shq. nuk vjen = shq. të mos vijë = lat. & gr. a- + min- > gr. άμυνα > angl. amino (acid)
-min- < -fen- te angl. defense, it. difesa
Parashtesat a- dhe de- shprehin këtu të njëjtën gjë.

Shq. vë, vendos > angl. pose, lat. pono. Shih vargun e shqipes vjen.
Lat. pono > gr. τόπος < it. posto (anagrama, rishkrime).
Gr. θέση – angl. site (anagrama, rishkrime) < shq. është, them se është.

Gr. τόπος + -θέτω > gr. τοποθετώ> gr. θέτω?!

Angl. preposition > gr. πρόθεση, angl. position > gr. θεση, ku angl. position < angl. pose = lat. pono < shq. vjen, ndërsa angl. site < shq. është. Kemi të bëjmë me lojë fjalësh. Etim. gr. θέση është anagramë me angl. side, site, ger. Seite, lat. situs, etj. Ky varg rrjedh nga shq. është, ishte, lat. est, angl. is, ger. ist. 
Gr. θέση 1. gr. θέση = angl. site < shq. është, 2. gr. θέση = shq. them thashë,

Fjalë të ndërtuara me gr. θέση, θέτω: gr. αναθέτω, ανασυνθέτω, αντιθέτω, αντιπαραθέτω, αποθέτω, εκθέτω, επιθέτω, θέση, θέτω, θετικός, θετικότητα, θετός, καταθέτω, παραθέτω, συνδέω, συνθέτω, σύνθεση, τοποθέτηση, τοποθεσία, τοποθετημένος, τοποθετώ, τοποθετώ, υπόθεση. 

Shënim
Unë shfrytëzoj www.sortmylist.com  për të më renditur një listë fjalësh dhe për të eliminuar përsëritjen e ndonjë fjalë. Por, edhe Sortmylist ka filluar të rezultojë i bllokuar për mua kur unë kam nevojë për të?!

Tuesday, February 21, 2012

Zbatime të kodit të gjuhës universale


22 shkurt 2012

 Zbatime të kodit të gjuhës universale, alias, të kodit të gjuhës shqipe


(Në ndërtim - under construction - под строительство)

Fjalori themelor i të gjitha gjuhëve të kësaj bote është ndërtuar duke u nisur nga Dhjetë Rrënjët e Gjuhës Universale duke shfrytëzuar pikësëpari  ngjashmërinë (analogjinë) e sendeve, veprimeve dhe karakteristikave reale dhe të imagjinuara me ato të objektit astronomik, që shprehin shqipja YLL fjalët e prejardhura prej saj si gr. Ilios ‘diell’ dhe lat. luna.

Nga Kodi i Gjuhës Universale, alias, Kodi i Gjuhës Shqipe kemi

Rrënjët kryesore të mbarë leksikut të gjuhëve të reja dhe të vjetra të kësaj bote:
Ai, Ar, At, Yll, (Unë), Bërë, Jam, Vjen, Them, Thërras

Vargu i shqipes yll
 al, el, il, ol, ul, yl, la, le, li, lo, lu, ly; bl, fl, ef, ep, ev, eu, ey, pf, pl, vl, wl.

Vargu bal, bel, bil, bol, bul, bla, ble, bli, blo, blu, fal, fel, fil, fol, ful, fla, fle, fli, flo, flu, lop, pal, pel, pil, pol, pul, pla, ple, pli, plo, plu, val, vel, vil, vol, vul, vla, vle, vli, vlo, vlu, wal, wel, wil, wol, wul, wla, wle, wli, wlo, wlu

Vargu i shqipes ar
ar, er, ir, or, ur, yr, ra, re, ri, ro, ru, ry.

Vargu i shqipes ai
 ab, ae, ai, af, an, ap, au, av, aw, ba, bo, che, chi, e, ei, eye, en, fa, fo, ge, he, hy, I, ia, Ich, ja, ky, ma, mo, o, ob, of, on, op, ou, ov, ow, pa, po, që, que, qui, es, ua, ui, ub, up, va, (vi), vo, wa, who, which, wo si dhe shkurtimet e tyre e, i, j, o, p, f, u, v, ë, y.

Vargu i shqipes at
 ad, adh, at, ath, od, ot, ud, ut.

Vargu i shqipes jam
am, an, em, en, im, in, om, on, um, un, ma, na, me, ne, mi, ni, mo, no, mu, nu ; as, es, is, os, us, sa, se, si, so, su ; ash, esh, ish, osh, ush, sha, she, shi, sho, shu; az, ez, iz, oz, uz, za, ze, zi, zo, zu, azh, ezh, izh, ozh, uzh, zha, zhe, zhi, zho, zhu

Vargu i togfjalëshit q’ jam, që merr trajta të shumta sipas formulës x * (j)am ku x = c, ch, ck, ç, h, g, gh, gi, gj, h, i, j, k, q, qu, s, sc, sh, y, z, zz, x, xh

Vargu i shqipes bërë
ar, are, arg, aro, bar, bear, ber, beur, bër, bhar, bir, bor, boir, bour, br, bra, bre, bri, bro, bru, bur, car, care, char, cra, cre, cri, cro, cur, er, ere, erg, erga, erge, ergi, ergji, ergo, ir, ire, far, faehr, fahr, fair, fare, fer, fër, fero, ferre, fir, for, fr, fra, fre, fri, fro, fru, fry, fuhr, fur, gar, ger, gër, gjuar, gir, gra, gre, gro,  guar, guer, guir, gur, her, hir, hor, hur, juar, kar, ker, kër, kir, kor, kr, kra, kre, kri, kry, kuar, kur, mar, mare, mer, mër, mere, miar, miare, mir, mor, mr, mra, mre, mri, mro, mru, mur, oir, par, pair, per, për, peir, pir, poir, por, pour, pr, pra, pre, pri, pro, pru, pur, quer, quir, qur, re, rë, schre, schri, sor, uar, uer, uir, uor, ur, urg, urge, urgi, urgia, urgji, urgo, urgy, var, ver, vër,  vir, viar, viare, voir, vor, voor, vr, vra, vre, vri, vro, vru, vur, vuur, war, wear, wer, wir, wor, wr, wra, wre, wri, wro, wru, wur, yer, xuar, zar, zor, zuar, zzare.

Vargu i shqipes them
da, de, di, do, du, ad, ed, id, od, ud, ta, te, ti, to, tu, at, et, it, ot, ut,
dha, dhe, dhi, dho, dhu, tha, the, thi, tho, thu,
tam, tan, tem, ten, tim, tin, tom, ton, tum, tun, mat, nat, met, net, mit, nit, mot, not, mut, nut; tas, tes, tis, tos, tus, sat, set, sit, sot, sut,
dam, dan, dem, den, dim, din, dom, don, dum, dun, mad, nad, med, ned, mid, nid, mod, nod, mud, nud; das, des, dis, dos, dus, sad, sed, sid, sod, sud; tham, than, them, then, thim, thin, thom, thon, thum, thun, math, nath, meth, neth, mith, nith, moth, noth, muth, nuth; thas, thes, this, thos, thus, sath, seth, sith, soth, suth ; tha, the, thi, tho, thu, ath, eth, ith, oth, uth ; dham, dhan, dhem, dhen, dhim, dhin, dhom, dhon, dhum, dhun, madh, nadh, medh, nedh, midh, nidh, modh, nodh, mudh, nudh; dhas, dhes, dhis, dhos, dhus, sadh, sedh, sidh, sodh, sudh ; dha, dhe, dhi, dho, dhu, adh, edh, idh, odh, udh.

Vargu i shqipes thërras
tar, ter, tir, tor, tur, rat, ret, rit, rot, rut; tra, tre, tri, tro, tru; dar, der, dir, dor, dur, rad, red, rid, rod, rud; dra, dre, dri, dro, dru; thar, ther, thir, thor, thur, rath, reth, rith, roth, ruth; thra, thre, thri, thro, thru; dhar, dher, dhir, dhor, dhur, radh, redh, ridh, rodh, rudh; dhra, dhre, dhri, dhro, dhru

Vargu i shqipes vjen
 ban, be, ben, bi, bin, bn, bon, bu, bun; fan, fe, fen, fi, fin, fn, fon, fu, fun; man, main, me, men, med, mes, met, mez, mi, mid, min, mis, mit, mn, mon, mos, mot, mu, mun, mus, mut; pan, pe, pen, pi, pin, pit, pn, poen, poin, pon, pu, put, pun; uan, ue, uen, ui, uin, uon; van, ve, ven, vi, vin, vn, von, vu, vun; wan, we, wen, wi, win, wn, won, wu, wun

* * *

Zbatime të këtij Kodi gjatë fjalëformimit të fjalëve në të gjitha gjuhët e reja dhe ato të vjetra

Shq. yll > gr. vj. ἥλιος, gr. e re ήλιος, Ήλιος > it. sole > bulg. слънце, çek. slunce, slunko, sluníčko, fr. soleil, port. sol, rus. солнце, spanj. sol > angl. sun, ger. Sonne, holl. zon, serb. sunce, shq. diell;
Shq. yll > … > angl. sun > jap. shin
Shq. yll > it. luna > shq. hëna > it. lunar, shq. hënor
Nga Përmbledhja e Kodit të Gjuhës Shqipe kemi vargjet:
Shq. yll: al, el, il, ol, ul, yl, la, le, li, lo, lu, ly; bl, fl, ef, ep, ev, eu, ey, pf, pl, vl, wl te
dhe vargjet që kanë rrjedhur nga shqipet yll, ai dhe ar dhe togfjalëshi q’jam:
a) chan, cham, chen, chin, chun,
b) co-, col-, com-, con-, cor-, cum-, kom-,
c) sam, san, schein, scin,  schon, schoen, sem, sen, sim, sin, sis, so, som, son, soz, sum, sun, sus, sus, syl, syn, sys, sham, shan, shem, shen, shim, shin, shom, shon, shum, shun, zhon.
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
# Shq. yll > gr. vj. ἥλιος, gr. e re ήλιος, Ήλιος > it. sole > angl. heliocentric, heliocentrism, heliograph, heliotrope, heliotropism, helium, insolation, solar, fr. ensoleillement, ensoleiller, héliocentrique, héliocentrisme, héliographe, héliotrope, héliotropisme, parasol, solaire, gr. helio-, ηλίανθος, ηλίαση, ηλιοθεραπεία, ηλίθια, ηλίθιος, ηλιάζω, ηλιέλαιο, ηλιακά, ηλιακή, ηλιακτίδα, ηλιακός, ηλιαχτίδα, ηλιθιότητα, ηλιο-, ηλιοβασίλεμα, ηλιοθεραπεία, ηλιοκαμμένος, ηλιοκεντρικός, ηλιοροφή, ηλιοτρόπιο, ηλιοφάνεια, ηλιοψημένος, ηλιόκαυμα, ηλιόλουστη, ηλιόλουστος, ηλιόφως, σέλας,  it. assolare, elio-, eliocentrico, eliocentrismo, eliografo, eliotropio, eliotropismo, frangisole, girasole, insolazione, ombrellone (non brilla > ombra), parasole, prendisole, solare, solata, solatio, soleggiare, soleggiato, solicello, solstizio, lat. solaris, rum. solar (> soare), pol. słoneczny, słońce, rus. солнечный, slovak. slnko, slnečný, slniť sa, çek. slunit se; spanj. asolear, solar; sued. sol, solsken, sola, sola sig, shq. diellor, dielli, luledielli ;
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Shq. yll > gr. vj. ἥλιος, gr. e re ήλιος, Ήλιος + gr. εκτρο-, lat. extra > angl. electric (1640s) > angl. electrical (1764), electricity, electrode, electron, electronic, fr. électricité, électrique, électrode, électron, électronique, gr. ηλεκτρικά, ηλεκτρικής , ηλεκτρισμός, ήλεκτρον, ηλεκτροκίνητος, ηλεκτρονικά, ηλεκτρονικός, ηλεκτρονόμος, ηλεκτροπληξία, ηλεκτροσυγκολλητής, ηλεκτροσυγκολλώ, ηλεκτροσυγκόλληση, ηλεκτρόδιο, holl. elektriciteit, elektrisch, elektrode, elektron, heliocentrisch,  it. elettricità, elettrico, elettrodo, elettrone, elettronica, rus. электрик, электрификация , электрифицировать, электрический, электричество, электровоз, электрогитара, электродвигатель, электромонтёр, электрон, электроника, электронный, электропоезд, электроприбор, электропроводка, электростанция, электротехник, электроэнергия, shq. elektricitet, elektriçist, elektrifikoj, elektrifikim, elektrike, elektrizoj, elektrizim, elektrodë, elektronik, elektronikë;
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Shq. yll > … > angl. sun, ger. Sonne, holl. zon, serb. sunce Angl. sun > angl. sunback, sunbaked, sunbath, sunbathe, sunbathed, sunbather, sunbathing, sunbeam, sunbeamy, sunbelt, sunbird, sunblock, sunbonnet, sunbow, sunbows, sunburn, sunburned, sunburning, sunburnt, sunburst, sunchoke, sundae, sundeck, sunder, sundered, sunderer, sundering, sundew, sundial, sundog, sundown, sundowner, sundry, sunfast, sunfish, sunflower, sung, sunglow, sunglows, sunk, sunken, sunket, sunlamp, sunland, sunlight, sunlike, sunlit, sunn, sunned, sunnier, sunniest, sunnily, sunning, sunny, sunporch, sunproof, sunrise, sunroof, sunroom, sunscald, sunscreen, sunscreening, sunseeker, sunset, sunshade, sunshine, sunshiny, sunspot, sunstone, sunstroke, sunstruck, sunsuit, suntan, suntanned, sunup, sunward, sunwise, holl. zonlicht, zonne-energie, zonnestraal, zonnebloem, zonnebloemolie, zonnedak, zonnesteek, zonneschijn;
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Angl. be like the sun > ger. besonder > angl. asunder, sunder, sunderance, sundered, sunderer, sundering, ger. absondern, besonders, Besonderheit, Sonder-, sonderbar, sonderlich;
angl. sun > angl. sing, sang, sung, unsung, ger. singen, sang, gesungen;
Shq. yll është > turq.  al güneş o > 1. al 2. güneş, güneş ışığı, gün (şiir), güneşlenmek, güneşlendirmek, güneşte bırakmak, güneşe sermek.
Po kështu,
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Shq. yll, angl. sun > angl. low, lower, sink, sank, sunk, sunken, ger. sinken, sank, gesunken, it. sommergere, sommerso, sommergibile (angl. submarine, fr. mer, it. mare, rus. море, морской, приморский),  shq. ul, ulem, ulje, ulur > ngujim, ngujoj, ngujohem, ngul, ngulem, ngulit, ngulitje, ngulitur, përul, përulem, përulje, përulem përkul, përkulem, përkulje, përkulur.
Yll > ger. klein > angl. incline, inclination, kneel, gr. αποκλίνω, κλίνω, παρεκκλίνω, προσκλίνω, it. inchinare, inchinarsi, inclinare, inclinazione, inginocchiarsi > angl. knee, fr. genou, gr. vj. γόνυ, γωνία, gr. e re γόνατο, holl. knie, it. ginocchio, PIE *ǵnéwo-, *ǵónu-, skrt. jānu, sued. knä, shq. gju, gjunjëzim, gjunjëzohem, gjunjëzuar, etj. Shq. yll > ger. klein > angl. inclination, it. inclinazione > angl. angulation, it. angolazione > angl. angle, ankle, it. angolo, lat. angulus. Fjalë të tjera të prejardhura: it. angolare, angolatura, lat. angularis, angulatus, angulosus, rus. угол, уголок, угольник, угловой.
Fjalë të tjera të prejardhura
Angl. knee > angl. kneecap, kneejerk, kneepan, knees-up.
Angl. incline > angl. lean. Krhs. angl. slant, slide, slither, glide, glitch, si dhe angl. slip, slope, slump. Shih edhe angl. collapse, lap, lapse, skip, skid, lat. lapsus.
Yll > ger. klein > ger. Kleinigkeit, verkleinern, holl. verkleinen > it. piccolo, lat. paucus > fr. petit > fr. peu, it. pochezza, pochino, poco. Krhs. ger. verkleinern – shq. zvogëloj, si dhe zvogëlim, zvogëluar, vogël (i, e), vegjëli.
Shq. yll > angl. low, ger. leise. Lo + -wer > angl. lower > angl. lowering > angl. below, lowness, lowly. Angl. low > angl. slow, slowing. Shih ger. leise, klein. Krhs.
Njëjtësi etimologjike dhe antonimi kuptimore:
it. alto – shq. i ulët.
angl. lower – it. levare.
Shq. yll > e ulët ‘lartësi, cilësi, etj.’ Krhs. njëjtësinë etimologjike dhe antoniminë kuptimore: Shq. yll > e ulët ‘lartësi, cilësi, etj.’  > shq. ul > shq. ulem > shq. lë > angl. leave, left, let, ger. lassen, it. lasciare, shq. lëshoj.
Krhs. angl. leap. Krhs. angl. let – angl. delete dhe angl. deletion.
Shq. ul > shq. përul > shq. përkul > shq. bërryl.
Shq. ul > shq. ngul > shq. ngulem > shq. ngujohem > shq. ngujim.
Shq. ul > shq. ngul > shq. shkul.
Shq. ulem = angl. kneel, çek. klečet, fr. agenouiller, s'agenouiller > it. inginocchiarsi > fr. genou, it. ginocchio, shq. gju.
Shq. yll > e ulët ‘lartësi, cilësi, etj.’ > shq. ul > shq. ulem > angl. kneel > shq. nylë* > shq. nyje.
Shq. ulem > angl. kneel > angl. knee, ger. Knie > ger. knien. Fjalë të prejardhura: Knicks, Kniebeugung, kniefällig, kniehoch, Kniehose, Kniescheibe.
Sued. knäböjning > angl. knob, knot > lat. nodus. A e shikoni se ku i vjen radha latinishtes nodus? Këtë nodus Eqerem Çabej e mban për fjalën nga ka ardhur shqipja nyjëzë. Ai thotë te Stud. Gjuh. II, faqe 312 për shqipen yjëzë: se “… G. Meyeri 460 e bashkon etimologjikisht me yll hyll. ….Spiegimi i drejtë gjindet te Jokli: yjëzë variante e nyjëzë-s. Kjo nga lat. nodus….”
Shq. yjëzë = slovak. uzol, çek. uzel, rus. узел. Edhe slovak. uzol, çek. uzel, rus. узел na mësojnë se yjë- te yjëzë rrjedh nga shqipja yll! Uz- dhe ny janë gjymtyrë të vargut të shqipes jam. Shq. nyjëzë = shq. yjëzë.
Fjalë me të njëjtën etimologji kemi angl. angle, ankle, climb, decline, declination, incline, inclined, inclination, bulg. коляно, çek. náklonnost, sklon(y), fr. aiguille, genou, genoux, incliner, nodule, nœud, nouer, ger. Knäuel, knüpfen, Neigung, verknüpfen, Zuneigung, gr. αγκώνας, αγκύλες, αγκύλη, αγκυλωμένος, αγκυλώνω, γόνυ, γόνατο, κλίση, holl. aaneenknopen, dichtknopen, knar, nie-, knie, knielen, knoop, knot, knoest, knobbel, knopen, hun. könyökcső si it. ginocchio, it. angolo, annodare, annodarsi, inchinare, inclinare, inclinazione, nodo, lat. ac-, acclino, acu-, angulus, decline, genuculum, inclinabilis, inclinamentum, inclination, inclinativus, inclinatus, inclinis, -ulus, latv. celis, pol. klękać, klęczeć, kolano, port. agulha, ajoelhar, joelho, nó, laço, PIE *ang-, *ank-, rum. ac, închina, înclina, îngenunchea, sta în genunchi, nod, spanj. aguja, hinojo, nudo, anudar, rus. преклонять колени, становиться на колени, стоять на коленях, колено, кница, наколенник, угольник, serb. klečati, koleno, slovak. kľaknúť si, kľačať, sloven. naklonjenost, sued. benägenhet = knäböjning, knäböjande; knäböja, falla på knä, knä, knut, knop, knast, klunga, knöl, knota, shq. çengel, gju, gjunjëzim, gjunjëzohem, gjunjëzoj, konop, ngul, ngulje, ngulur, përkul, përkulje, përkulur, shkul, shkulje, shkulur. 
Nga dhjetë rrënjë të shqipes rrjedhin të gjitha fjalët e të gjitha gjuhëve. Kur thellohesh në vargje të caktuara fjalëformimesh sheh se nocione të caktuara të fjalëve të një rruge fjalëformimi afrohen me nocione të një rruge tjetër fjalëformimi. Kështu ndodh edhe me fjalët e mësipërme. Ato rrjedhin nga shqipja yll njëlloj si mjaft fjalë të tjera që rrjedhin nga po kjo rrënjë, por përmes një rruge tjetër fjalëformimi që fillon nga shq. yll te angl. lace, lake, ger. shq. lak, liqen e lidhet me frëngjishten lien … Etimologjia pa Kodin e Gjuhës Universale për njerëzit është si Arithmetika për Majmunët që nuk dinë se ç’janë numrat!

* * *

Shq. yll > angl. cycle, wheel, fr. cycle, it. ciclo, lat. cyclus
Shq. yll > angl. loop, pool, shq. pellg
Egjipt. Ra > fr. roue, it. ruota, lat. rota, shq. rrotë
Nocioni i rrumbullakësisë:
Shq. yll > angl. cycle, wheel, fr. cycle, it. ciclo, lat. cyclus > angl. axle > angl. axial, axis, it. asse
Alternime yll – ai
Angl. axle, axis – shq. bosht
Shq. yll > angl. loop, pool, shq. pellg > Angl. loop – angl. pool, angl. pool - angl. pulley, it. puleggia, shq. pulexhë.
Shq. yll > angl. lake, fr. lac, it. lago, shq. liqen.
Nocioni i hallkës
Shq. hallkë = shq. lak (rishkrime). Formën e liqenit ka edhe laku, i atij që i hedhin në fyt njeriut për ta varur. Shq. yll > angl. lake, fr. lac, it. lago, shq. liqen > angl. lace, shq. lak. Shq. lak = lace, -lace te angl. necklace ‘varëse’.
Formën e rrumbullakët të yllit, lakut dhe të liqenit e ka edhe gropa, ndaj gropës, vrimë në anglisht i thonë hole.
Angl. lake – angl. hole. Një vrimë, gropë edhe liqen bashkë është Kimberly Big Hole. Angl. lake = angl. cycle (rishkrime). Krahaso
Shq. yll > … > egjipt. Ra > angl. round, roundness, it. rondo > angl. around, surround, surrounding, ger. rund, runden, spanj. redonbdo, ronda, rotundo, rutina. Shih shq. rrotë, rrotull, etj.
Shq. yll > … > egjipt. Ra > fr. roue, it. ruota, lat. rota, shq. rrotë > fr. tour > fr. retour > parash. > angl. re-, fr. re-, it. ra-, re-, ri-, shq. ri-. Shih edhe lat. circumvenio > lat. revenio > lat. re- > angl. re-, fr. re-, it. ra-, re-, ri-, shq. ri-.
Shq. yll > … > egjipt. Ra > fr. roue, it. ruota, lat. rota, shq. rrotë > shq. rrethak, rrethakohem, rrethakoj, rrethakohem, rrethas, përreth.
Shq. yll > … > egjipt. Ra > fr. roue, it. ruota, lat. rota, shq. rrotë > shq. rrethanë, rrethanor.
It. circostanza – shq. rrethanë > shq. rrethanor.
Modele fjalëformimi
Latinishtja repetitio – gr. επέτειος që, don të thotë "përvjetor" (ngjarjeje, martese etj.), por etimologjikisht vjen nga “përsëritje”.
gr. επερωτηση < angl. report
επερ- te επερωτηση < repor- si te turqishtja rapor (raport).
anal-, anil-, ano-, anu-, inel  Shq. yll > lat. anulus > angl. anal > lat. anus. Fjalë të tjera të
prejardhura: fr. anneau, it. anellare, anellino, anello, lat. anellus, annellus, anularis, anularius, rum. inel, spanj. anillo. Fjalë të tjera të prejardhura: anoderm, anoperineal, anophony, anophonia, anophonic, anorectal ( = gr. ορθοπρωκτική > gr. πρωκτός), anorectocolonic, anorectum, anoscope, anoscopy, anosigmoidoscopy, anospasm, anospinal, anovaginal, anovesical, anus, anusitis. 
Angl. lace, shq. lak – ger. Schlauch. Fjalë të prejardhura: ger. Feuerwehrschlauch, Gartenschlauch,
Schlauchbrücke, Schlauchsocke. Për analogji me gjarpërin në kuptimin biblik kemi ger. Schlauch > ger. schlau.
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Ger. Schlau – angl. hose, njëlloj si
It. altro – angl. other
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Nocioni i lidhjes, bashkimit
Shq. yll > angl. lake, fr. lac, it. lago, shq. liqen > angl. lace, shq. lak > angl. link, fr. lier, it. legare, lat. lego > lat. allego, colligo, diligo, eligo, intellego, lego, neglego, perlego, praelego, relego, seligo, sublego.
shq. yll > angl. all > angl. collect, lat. colligo. Angl. collect, lat. colligo > angl. collection, it. collegare, collezione, cogliere, colto,
Lat. intellego < lat. inter- + lat. lego. Lat. intellego > angl. intellectual, intellectualism, intellectualize, intelligence, intelligent, it. intelletto, lat. intellectivus, intellector, intellectus, intellegens, intellegenter, intellegentia, intelligibilis, intellectualis, intellectualitas, port. intelecto, rum. înțelept, înțelepciune, înțelege, spanj. intelecto. Krhs. lat. intellego - angl. ear, shq. hear, shq. dëgjuar dhe shq. vj. endigloj.
Angl. collect, cogliere i frutti > it. colto, cultura > angl. cult > angl. occultism, occult, it. occultismo, occulto.
It. cogliere – sciogliere, lidh - zgjidh , mbledh, mpleks - shpleks. Shih mpleks, mpikset (gjaku).
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Shq. yll > angl. lake, fr. lac, it. lago, shq. liqen > angl. lace, shq. lak > angl. hole, ger. Höhle,
Shq. yll > angl. lake, fr. lac, it. lago, shq. liqen > angl. lace, shq. lak > angl. hollow, ger. hohl, gr. vj. κοῖλος, gr. e re κοίλος, shq. hollë (i), hollësi, hollët (të), hollim, hollohem, holloj, holluar, hollues,
Shq. yll > angl. lake, fr. lac, it. lago, shq. liqen > angl. lace, shq. lak > angl. hole > shq. lugë, lugët (i, e). Krhs. rus. луг – shq. lug, si dhe lëndinë, luadh, livadh. Rus. луговой, shq. lugë, i lugët.
Fjalë të prejardhura nga gr. vj. κοῖλος, gr. e re κοίλος: gr. κοιλάδα, κοιλιά, κοιλιακή χώρα, κοιλιακός, κοιλότητα. Krhs. shq. qillota.
Angl. hole, ger. Höhle = ger. Loch (rishkrime). Shq. yll > angl. hole > spanj. hoyo. Ger. Höhle > ger.  höhlen, Höhlung. Fjalë të prejardhura: angl. shallow, ger. Hohlmass, Hohlweg. Angl shallow > ger. Schale > ger. schälen, Schalluppe. Krhs. ger. schälen – ger. Schall, shq. shall. Krhs. ger. Schale – ger. Schall. Fjalë të prejardhura nga ger. Schall: ger.  Schall-, schallen, schallend, Schalmei.
Shq. yll > angl. lake, fr. lac, it. lago, shq. liqen >  angl. pool, shq. pellg > angl. pelagic, gr. vj. πελαγικός,  πέλαγος, lat. pelagicus, pelagus, spanj. pelagic, piélago, shq. pellazg, pellazgjisht, pellazgjishte.
Angl. pool, shq. pellg – gr. λιμάνι (anagrama, rishkrime)
Gr. λιμάνι = heb. namel (anagrama, rishkrime),
Fjalë të prejardhura: gr. ελλιμενίζομαι, λιμάνι, λιμενεργάτης, λιμενοφυλακή, λιμνάζοντα ύδατα, λιμνάζω, λιμνάζων, λίμνη, λιμνοθάλασσα, λιμνούλα, shq. liman.
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
lu-, lut-, luto-, luv-  Elemente fjalëformues latin me kuptime ‘laj; përmbyt’.  Etim. Shq. yll > angl. lace > angl. link, lat. lego, ligo > angl. alloy, ally, fr. allier, alliance, lier, it. alleare, allegare, legare, port. aliar, liar, ligar, rum. alega, lega, spanj. aliar, liar, ligar. Lat.  diluo ‘shpërbëj; laj’ – gr. διαλύω ‘shpërbëj; zgjidh’.
Angl. ally, link, fr. lier, it. legare, lat. lego, ligo - ant. gr. vj.  ἀνάλυσις, ἀναλύω, gr. e re. ἀναλύω, διαλύω > angl. analysis, dialysis > angl. dilute, loosen, gr. vj. λούω, gr. λύω > gr. επιλύω. Angl. dilute – angl. dissolve.  Angl. dilute – serb. razliti, razlivati. liv te serb. razlivati = angl. liquid, it. liquido, shq. lëng. Fjalë të prejardhura nga shq. lëng > shq. i lëngshëm, lëngëzim, lëngëzoj, lëngëzohem, lëngëzuar. It. eliminare – it. liquidare. Shih serb. razlivati – angl. divide. Shih serb. razlivati, priliv.
Modele fjalëformimi: angl. liquid – angl. leak, angl. leak - shq. kulloj, angl. leak – angl. leach njëlloj si angl. break – angl. breach, angl. leach - it. leccare.
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Nocioni i sfericitetit
Ylli si modeli i trupit më sferik në natyrë
Shq. yll > angl. ball
Me gjymtyrët e vargut
bal, bel, bil, bol, bul, bla, ble, bli, blo, blu, fal, fel, fil, fol, ful, fla, fle, fli, flo, flu, lop, pal, pel, pil, pol, pul, pla, ple, pli, plo, plu, val, vel, vil, vol, vul, vla, vle, vli, vlo, vlu, wal, wel, wil, wol, wul, wla, wle, wli, wlo, wlu, që është një zhvillim i shqipes yll, ndërtohen shumë fjalë që shprehin nocionin e objekteve sferike, apo nocione të lidhura me sfericitetin.
Angl. ball > angl;. bole, fr. balle, it. balle, shq. bole, spanj. bala, bola, est. pall, it. palla, gr. μπάλα
Angl. ball – slovakisht & serb. lopta (alternim bal – lop).
Shq. yll > angl. ball > sllav. bal. Fjalë të prejardhura në gjuhët sllave: bulg. бал, бала, гюлле, кълбо, çek. balíkovat, boule, chuchvalec, koule, klubko, balón, palec, pol. bałwan, bryła, bryłka, gruzeł,  bal, gałka, kula, kulka, kłębek, piłka, piguła, pigułka, rus. бал, болван, глыба, кипа, клубок, пальца, пул, serb. bal, bala, gromuljica, grumuljica, lopta, slovak. bál, klát, guľa, guľka, klbko, lopta, loptička. Shih ball te Etimologji – lojra leksikore në gjuhët gjermanike.
Shq. yll > Shq. yll > angl. cycle, wheel, fr. cycle, it. ciclo, lat. cyclus > ger. Kugel, kugel-, Kugelblitz, kugelrund, Kugelschreiber, kugelsicher, Kugelstoßen.
Shq. yll > angl. ball, bowl, bullet, globe, shq. glob.
Fjalë të tjera me të njëjtën etimologji
Bulg. хипербола, gr. υπερβολή, rus. гипербола, преувеличение, spanj. hipérbole, turq. mübâlâğa.
Shih bal te Etimologji - lojra leksikore në gjuhën latine dhe ato neolatine.
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Fr. plein + d’or > angl. splendid, splendor, fr. splendide, splendeur, it. splendere, splendidezza, splendido, splendore.
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Shih it. spezzare – angl. split (alternime bal, bel, …- vjen),
it. disfare – it. spezzare (alternime bërë – vjen).
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
–vall- 1. < holl. vallen, angl. fall, ger. fallen < … > rus. обваливаться.
-vall-  2. < vol te it. volvere, lat. volvo < … > bullg. развалям се,
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Në fjalëformimin e leksikut të gjuhëve kemi lidhje mes nocioneve të sfericitetit, veshjes / shtresës së jashtme, mbështjelljes, përfshirjes (implikimit), mbulimit dhe zbulimit, shpalosjes, zhvillimit. Shih për këtë
shq. yll > angl. ball > fr. emballer
lat. sim- + il = is > angl. sample
lat. sim- + il = is > lat. similis
lat. sim- + il = is > angl. simple > lat. simplex > elementin fjalëformues –plex > angl. double, diplex,  triplex, lat. duplex, triplex, etj. > angl. complex
lat. sim- + il = is > angl. simple > lat. simplex > elementin fjalëformues –plex > angl. ply, fr. plier, etj.
Njëlloj edhe angl. veil – angl. unveil, shq. mbuloj – shq. zbuloj, shq. zbuloj – shq. zhvilloj, shq. zhvilloj – shq. shpalos, shq. shpalos – shq. shpall. Krhs. angl. cover – angl. uncover, angl. cover – angl. over, angl. over – rus. вверху.
Modele fjalëformimi
Shq. bërë > rus. совершать 
Rus. совершать > rus. завершать,
Rus. завершать – serb. затворити.
Serb. затворен – serb. неотворен
Serb. затворен – rus. закрытый (alternime brenda vargut të shqipes bërë: kri – vor)
rus. закрытый – angl. secret, it. secreto, shq. sekret
rus. закрывать – angl. cover. Krhs. rus. за- (shih vargu i shq. jam) nga fjalë si rus. закрывать.
angl. cover – angl. over
rus. завершать – rus. вверху.
Sesi kalohet nga një trajtë fonetike e fjalëve në neologjizma të reja shiko zhvillimin e vargut
bal, bel, bil, bol, bul, bla, ble, bli, blo, blu, fal, fel, fil, fol, ful, fla, fle, fli, flo, flu, lop, pal, pel, pil, pol, pul, pla, ple, pli, plo, plu, val, vel, vil, vol, vul, vla, vle, vli, vlo, vlu, wal, wel, wil, wol, wul, wla, wle, wli, wlo, wlu. Ky varg është një zhvillim i shqipes yll. 
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Shq. yll > it. sole. Për nga forma ylli është një ishull. Për nga afërsia, një yll është i vetëm.
Shq. yll > angl. isle, it. isola, shq. ishull (një yll në qiell i ngjan një ishulli në oqean). Shq. yll > angl. isle, it. isola, shq. ishull > angl. insulate, insulation, isolate, isolation, it. isolamento, isolare, isolazione.
Shq. yll > angl. isle, it. isola, shq. ishull (një yll në qiell i ngjan një ishulli në oqean) > angl. insulate, insulation, isolate, isolation, it. isolamento, isolare, isolazione > fr. seul, it. solo > it. solista, solitario, solitudine. Solido rrjedh nga solo, një element monolit (në ndërtim) ndaj dhe solido “i qëndrueshëm”.
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Egjipt. Ra > fr. roue, it. ruota, lat. rota, shq. rrotë > angl. around, rotund, round, rounded, roundness, rondure, lat. rotundus, port. redondo, spanj. redondo, shq. rotondë, rreth. Fjalë të tjera të prejardhura: abrunden, aufrunden, kreisrund, kugelrund, Rund, Rundbank, Rundbau, Rundbeet, Rundblick, Rundbogen, Runde, Runderneuerung, Rundfahrt, Rundflug, Rundfrage, Rundfunk, Rundgang, Rundgesang, rundheraus, rundherum, Rundholz, Rundhorizont, Rundkurs, Rundlauf, rundlich, Rundreise, Rundruf, Rundschau, Rundschlag, Rundschreiben, Rundschrift, Rundsicht, Rundspruch, Rundstrecke, Rundstück, rundum, Rundumschlag, Rundung, Rundwanderweg, rundweg, Rundweg, umrunden, überrunden.
Egjipt. Ra > fr. roue, it. ruota, lat. rota, shq. rrotë > angl. reel, rotator, rotor, fr. roulette, it. rotaia, rotativo, shq. rotor, rotativ, rrokel, rrotkë.
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Nocioni i rrotullimit
Shq. yll > angl. cycle, wheel, fr. cycle, it. ciclo, lat. cyclus > angl. lathe, maori loto.
… egjipt. Ra > fr. roue, it. ruota, lat. rota, shq. rrotë > angl. rotary, rotate, rotating, rotation, rotator, fr. rouer, it. rotare, rotazione, rotatorio, ruotare, lat. circumroto, rotatilis, rotator, rotatim, rotatio, rotatus, roto, rotunde, port. rodar, rotar, rum. rotund, spanj. rodar, rotar, rotundo, shq. rreth, rrotull > angl. reel, roll, roller, rolling, scroll, scrolling, it. rotolare, rotolarsi, rotolio, rotolo, rotolone, shq.  rrotullim, rrotullohem, rrotulloj, rrotulluar. Njëlloj edhe shq. rropulli, rrumbullake, rrumbullakësi, rrumbullakësim, rrumbullakësoj, rrumbullakët (i, e).
Krhs. … egjipt. Ra > angl. circle, it. circolo > angl. curl, curling, whirl, whirling, si dhe shq. yll > angl. cycle, fr. cycle, it. ciclo > angl. coil.
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Nocionet e ardhjes përqark, rrethimit, vendit të rrethuar
Shq. rreth > angl. girth, ring, range, region, shq. rrethim, rrethohem, rrethoj, rrethuar, rrethues.
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Nocioni i kthimit
Egjipt. Ra > fr. roue, it. ruota, lat. rota, shq. rrotë > it. ruotare, lat. rotare, roto > angl. return, returned, returning > angl. turn, turning, fr. tour, tourner, it. tornare, lat. torno, port. tornar, rum. turnar, spanj, tornar > it. torno, lat. tornatilis, tornator, tornatura, tornus, port. torno, spanj. torno,  shq. tornator, tornim, torno, tornuar.
Fr. retourner, it. ritornare > angl. retreat, fr. retraite.
Krhs. angl. treat > angl. treatment.
Shih Shq. bërë > fr. refaire, it. rifare, shq. ribërë > it. vertere, lat. verto, rus. вертеть, skrt. vartayati.
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Nocioni i rënies duke u rrotulluar
Egjipt. Ra > fr. roue, it. ruota, lat. rota, shq. rrotë > shq. rrotull > shq. rrokullis, rrokullisje, rrokullisur.
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Shq. yll > angl. cycle, fr. cycle, it. ciclo > angl. bicycle, coil, cycl-, cycle, -cyclic, cyclic, -cyclical, cyclist, cyclo-, cyclone, cylinder, cylindrical, helianthus, helical, helicase, helichrysum, heliciform, helicine, helicity, helicobacter, helicoconidium, helicograph, helicogyrate, helicogyre, helicoid, helicoidal, helicometry, helicon, helicopod, helicopodia, helicopter, helicospore, helicotrema, helix, hemicycle, megacycle, tricycle, vehicle, wheel, fr. cycle, cyclique, cycliste, cyclo-, cyclone, hélice, hélicité, hélicoptère, hélicotrème, hélicoïdal, hémicycle, mégacycle, tricycle, véhicule, vélo (angl. bicycle), gr. vj. ἕλιξ‎, κυκλῶ, gr. e re, έλικα, έλικας, ελικοδρόμιο, ελικοειδής, ελικόπτερο, ελικόρρευμα, ελίκωση, ελίσσομαι, κύκλος, rus. цикл, цилиндр, цилиндрический; Gr. ελίσσομαι > gr. εξελίσσομαι.
Shq. vjen + cikël > ve- + -hicule (angl. cycle, fr. cycle, it. angl. véhicule, vélo (angl. bicycle),
Angl. cycle, it. ciclo, rus. цикл > bulg. обиколка, rus. колесница, колесо, кольцо, около, окольный, цикл, циклический, цикличности, цикло-, циклон, çek. & serb. & slovak. okolo, serb. околишање, околност;
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Shq. yll > angl. cycle, wheel; egjipt. Ra > fr. roue;
Angl. cycle > angl. coil, collar
Gr. gr. κύκλος > gr. κυκλικά, κυκλική, κυκλικός, κυκλικότητας, κυκλοθυμικός, κυκλοτερής, κυκλοφορία, κυκλοφοριακός, κυκλοφορώ, κυκλώνας, κυκλώνοντας, κυκλώνω, κύκλος, κύκλωμα.
Rus. около > rus. оцепить, оцепление, оцеплять. 
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Shq. yll > angl. cycle, fr. cycle, it. ciclo > holl. cilinder, fr. cylindrage, cylindre, cylindrer, cylindreur, cylindrique, gr. κύλινδρος, lat. cylindrus, rus. цилиндр, цилиндрический, shq. cilinder, kalandër;
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Shq. yll > angl. cycle, fr. cycle, it. ciclo, lat. cyclus > angl. circle, ger. herum, herum-, Kreis, Zirkel, Zirkus, it. circo, circolo, lat. circ-, circum, circum-, rus. круг, shq. cirk, qark > angl. circlet, circling, circuit, circuitous, circular, circularity, circulate, circulation, circulatory, circumduction, circumference, circumferential, circumfix, circumfixation, circumvent, circumvention, curb, curvature, curve, curved, encircle, kerb, surround, surrounding, ger. Arbeitskreis, Bezirk, Bezirks-, Kreis-, kreisen, kreisförmig, Kreislauf, Kreislaufstillstand, kreisrund, Stromkreis, Umkreis, umkreisen, zirka, Zirkel, Zirkular-, zirkular, zirkulär, Zirkularatmung, Zirkulardisputation, Zirkulare, Zirkularität, Zirkularnote, zirkularpolarisiert, Zirkularweg, Zirkulation, Zirkulationsbereich, Zirkulationspumpe, Zirkulator, zirkulieren, zirkulierend, zirkumaural, Zirkumduktion, zirkumferenziell, Zirkumfigierung, Zirkumfix, Zirkumflex, Zirkumflexe, zirkumglobal, zirkumpazifisch, zirkumpolar, Zirkumposition, zirkumpulpal, zirkumskript, Zirkumskriptionsbulle, Zirkumstanz, Zirkumvallationslinie, Zirkumzenitalbogen, Zirkumzision, Zirkus, Zirkus-, Zirkusarena, Zirkusartist, Zirkusartistin, Zirkusclown, Zirkusdarbietung, Zirkusdirektor, Zirkusdirektorin, Zirkuselefant, Zirkuskarte, Zirkuskasse, Zirkuskünstler, Zirkuskünstlerin, Zirkusleben, Zirkusmanege, Zirkusmuseum, Zirkusnummer, Zirkuspferd, Zirkuspolka, Zirkuspublikum, Zirkusreiter, Zirkusreiterin, Zirkusse, Zirkustier, Zirkusvorstellung, Zirkuswagen, Zirkuszelt, Zirkuszuschauer, it. accerchiamento, accerchiare, cerchio, circolare, circolare, circolarità, circolazione, circolo, circondale, circondare, circondario, circonvernire, circostante, circuito, curva, curvature, lat. circa, circumventio, circumventior, circumventum, circumventus, curvus, spanj. circunvenir, rus. круг, круглогодичный, круглолицый, круглосуточный, круглый, круговой, кругооборот, круговорот, кругозор, кругом, кругообразный, кругообращение, кругосветный, кружева, кружевной, кружево, кружить, кружиться, кружка, кружок, округ, округлый, округлять, окружать, окружающий, окружение, окружить, окружной, окружность, полукруг, полукруглый, serb. круг,  кружнице,  окружни,  окружује,  shq. kurbë, kurbaturë, qarkim, qarkohem, qarkoj, qarkor, qarkore, qarkuar, qarkullim, qarkulloj, qarkulluar, përqark, qerthull; Krhs. shq. bobinë, mbështjell, pështjellim, shtjellë, shtjellim, shtjellojë, shtjellohet, shtjelluar.
Me të njëjtën etimologji kemi rus. городить, кругооборот, круговорот, оборот, огораживать, перегородить janë edhe angl. cohort, court, garden, guard, horticulture, horticultural, fr. cohorte, cour, ger. Garten, it. coorte, corte, cortile, orto, lat. cohors, hortensia, hortus, port. coorte, horto, rum, cohortă, curte, spanj. cohorte, corte, huerto, huerta, rus. когорта, shq. oborr.
Krhs. lat. mentis – mens, lat. cohors – lat. co- + lat. hortis.
Fjalë të prejardhura
Fjalë të krijuara me ndihmën e ger. Garten, Kindergarten, Biergarten, Obstgarten, Ziergarten, Schrebergarten, Steingarten, Tiergarten, Gärtner, Gartenarbeit, Gartenbau, Gartenbauausstellung, Gartenbeet, Gartenbohne, Gartenzaun, Gartenzwerg.
 Rus. город, serb. grad, shq. gardh.
Angl. court, fr. cour > angl. courtier, fr. courtisan, courtisane, it. cortigiano, shq. kurtizane
Nocionet e ruajtjes dhe të vërejturit
Angl. aware, awareness, bodyguard, guard, ward, ware,  it. guardaboschi, guardabuoi, guardacaccia, guardacoste, guardafili, guardalinee, guardamano, guardaparco, guardapesca, guardaroba, guardasala, guardascambi, guardasigilli, guardaspalle.
Krhs. it. guardiano – shq. roje dhe shq. ruaj, ruajtës, ruajtur, ruajtje, si dhe fillrojtës, etj.
Krhs. Krhs. it. guardiano – shq. roje dhe shq. ruaj, ruajtës, ruajtur, ruajtje, si dhe fillrojtës, etj.
Modele fjalëformimi
Angl. guarded – shq. ruajtur.
Angl. regard, regarder, regarding, fr.  regard, regarder, it. guardabile, guardare, guardarsi, guardata, guardingo, guardone, riguardare, riguardo, riguardoso, shq. gardian.
Krhs. angl. care – angl.  guard. Njëlloj, angl. caretaker
Rus. оборот ka të njëjtën etimologji me bullg. връщане, въртя (се), въртене, завъртам (се), обръщам, обръщам се, обрат, обръщане, обърната, поврат, повъртявам, превръщам (се), çek. obrat, obracet, obrátit, odvrátit, vrátit, pol. obracać, obracać się, obrócić, obrót, warzyć, zwarzyć, zwracać, zwrot, zwrócić, rus. вертеть, вертеться, возвращаться, ворочать, вращать, вращаться, выворачивать, оборот, обратно, обращать, отвращение, переворачивать, переворачиваться, повернуть, повертывать, повертываться, поворачивать, поворачиваться, поворот, поворотный, поворот поворотный, подвернуть, превращать, превращаться, свернуть, serb. navršiti, obrnuti, obrt, osvrnuti se , osvrt, vrteti, slovak. obracať, obracať sa, obrat, obrátiť, závrat, që rrjedhin nga angl. revert, it. vertere, lat. verto < shq. ribërë, fr. refaire, it. rifare. Shih -br-, brat-, -vjer-, -vor-, -vr-, -vrash-, -vrat-, -vrt- te Lojra Leksikore në gjuhët sllave.
Shih angl. cohort – angl. crew, crowd.
Ger. Kreis- = ger. zirk-, Zirk-.
Modele fjalëformimi
Egjipt. Ra > it. circo, lat. circus > it. arco > angl. arch > angl. archery > est. kaar, kaarvärav, küüru tõmbama.
Angl. arch = angl. curve
Angl. bend > angl. bow
Angl. bow > angl. bobbin, fr. bobinage, bobiner, bobineur, bobineuse, bobinoir, it. bobina, shq. bobinazh, bobinë.
Shih pool, spool; angl. lay >  relay – angl. reel.
# Egjipt. Ra > it. circo, lat. circus > lat. circumvenio > angl. curb, curve, ger. umbiegen > angl. bend, wind.
Egjipt. Ra > angl. crook, rus. искривлять, крюк, скрючивать, скрючиваться
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Shq. yll > angl. ball
Angl. sun > lat. sinum, sinus > lat. sinuamen, sinuatio, sinuo, sinuose, sinuosus > angl. insinuate, lat. insinuare,  insinuatus.
# Angl. sun > lat. sinus > fr. sein, it. seno, port. seio, rum. sân. Njëlloj, egjipt. Ra > shq. gji. gjiri.
# Angl. sun > lat. sinus > angl. nose, ger. Nase, holl. neus, it. naso, lat. nasum, nasus, skrt. násā.
# Angl. sun > math. Angl. sine > angl. cosinus. Angl. sinuous (1570s), sinusoid (1823), sinusoidal.
# Angl. yll > angl. hole, hollow, ger. Loch
Angl. sun > mjek. Angl. sinus (1590s), lat. sinus. Angl. sinusitis (1896).
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
… egjipt. Ra > … > lat. circumvenio > angl. curve > it. curva, curvare, curvarsi. Njëlloj shq. kurbë, kurvë.
It. arco – it. curva
It. inarcarsi – it. curvarsi. Shih –are, -vare te vargu i shq. bërë.
Angl. curve – it. piegare. Fr. plier – it. piegare. Njëlloj edhe angl. fold, ger. falten, falzen – angl. bend, bending, bow, bowing, ger. beugen, Beugung, biegen, Biegung, umbiegen > angl. wind, winding, ger. wenden, Wendung, etj. Shih Etimologji - lojra leksikore në gjuhët gjermanike: -ben-, bie-, bie-  < shq. vjen > si te ger. biegen, Biegung, umbiegen. Ger. umbiegen = rus. перегибать. Përse? Sepse ger. sich ergeben, sich hingeben > ger. sich biegen (rishkrime), gibat’ te rus. перегибать.
Ger. umbiegen > ger. abbiegen, biegen, einbiegen, verbiegen, Bogen.
Rus. огибать = ger. biegen (anagrama)
Rus. обогнуть = rus. огибать (anagrama)
Krhs. Ger. umkommen = rus. погибнуть
Shq. vjen > çek. oběh, ohyb, ovinutí, věnovat se, rus. изгиб, огибать.
Ger. sich hingeben = shq. jepem. Ger. sich hingeben = rus. отдаваться > rus. даваться, shq. dhe, dha, gr. dhoro, it. dono, angl. donation, etj. > предаваться, сдаваться.  Shih –vate te Etimologji - lojra leksikore në gjuhët gjermanike, –vat’ (-вать), –vat’sja (ваться) te Etimologji - lojra leksikore në gjuhët sllave, -vatis te Etimologji - lojra leksikore në gjuhën greke.
Fjalë të prejardhura në gjuhët sllave: bullg. давам, поддавам, подарявам, предавам, pol. dawać, dać, nadawać, nadać, podarować, podawać, podać, poddać się , zadawać, zadać, rus. выдать, давать, дарить, дать, одаривать, одарять, отдавам, отдавать, передавать, подаваться, подарявам, податливость, подать, поддавам, предавам, придавать, придать, serb. dati, davati, zadatak (shih angl. duty, task, fr. devoir, tâche, lat. debere, taxo, serb. дужност, shq. detyrë).
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
… egjipt. Ra > angl. circle, it. circolo > angl. curl, curling, whirl, whirling. Njëlloj edhe shq. kaçurrel, kaçurrela.
Krhs. shq. yll > angl. cycle, fr. cycle, it. ciclo > angl. coil, si dhe …egjipt. Ra > fr. roue, it. ruota, lat. rota, shq. rrotë > angl. reel,
… egjipt. Ra > angl. circle, it. circolo + lat. venio, shq. vjen > angl. whirlwind > angl. wind, fr. vent, ger. Wind, it. vento.
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
… egjipt. Ra > angl. circle, it. circolo + lat. venio, shq. vjen > angl. whirlwind > angl. wind, fr. vent, ger. Wind, it. vento.
… egjipt. Ra > … > lat. circumvenio > angl. winding
Angl. star > … > angl. distort > angl. tortuous.
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Lat. circumvenio > angl. crown > gr. vj. κορώνη, gr. e re. κορώνα, it. corona, lat. corona > it. coronare, coronato, incoronare, incoronazione > angl. coronagraph. Angl. crown = angl. curve. Nga angl. crown ‘kurorë’ me kuptimin mbretëri rrjedhin dhe kuptimet e gr. κορυφαίος, κορυφογραμμή, κορυφώνομαι, κορυφή.
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Lat. circ, circum, circum-, circumvenio > dan. om, ger. herum, herum-, um, um-, umher, umher-, zirkum-, gr. vj. ἀμφί, holl. om, lat. ambi-, amphi-, skrt. abhi-;
Gr. vj. ἀμφί, lat. ambi-, amphi- > angl. ambiance, ambient, ambition, ambivert, amphitheatre. Krhs. angl. ambivert, ambiversion, extroverted, introverted dhe angl. worth, worthless, worthy, ger. Wert, wertlos, wertvoll.
Për lat. ambo me kuptimin ‘të dy’ shih bicycle = angl. vehicle > lat. ambi-, ambo- bi- > angl. ambiguous, ambidextrous, ambivalent, ambivert, both.
Lat. circumvenio > angl. circuit, circuitous, circuitously, circuitousness, circuitry,
Fjalë të ndërtuara me parashtesën latine circum-: angl. circumagitate, circumagitation, circumambience, circumambiency, circumambient, circumambiently, circumambulate, circumambulation, circumambulator, circumambulatory, circumantarctic, circumaustral, circumbendibus, circumboreal, circumcenter, circumcircle, circumcise, circumcised, circumcision, circumduct, circumduction, circumesophagal, circumference, circumferentia, circumferential, circumferentor, circumfix, circumflex, circumflexion, circumflexus, circumfluence, circumfluent, circumfulgent, circumfuse, circumfused, circumfusion, circumgemmal, circumgyrate, circumgyration, circuminsular, circumintestinal, circumjacent, circumlocution, circumlocutional, circumlocutionist, circumlocutious, circumlocutory, circumloquacious, circumlucid, circumlunar, circumnatant, circumnavigable, circumnavigate, circumnavigation, circumnavigator, circumnebulous, circumneutrophile, circumneutrophilous, circumneutrophily, circumocular, circumorbital, circumplanetary, circumpolar, circumrenal, circumrotate, circumrotation, circumrotatory, circumscribe, circumscribed, circumscriber, circumscript, circumscription, circumscriptus, circumsolar, circumspect, circumspection, circumspectness, circumsphere, circumstance, circumstantial, circumstantiality, circumstantially, circumstantially, circumstantiate, circumstantiation, circumstellar, circumterrestrial, circumvallate, circumvallation, circumvascular, circumvent, circumvention, circumventive, circumvolute, circumvolutio, circumvolution, circumvolve, circumvolving.
Pas shembullit të fjalëformimit të ndajfoljeve dhe parafjalëve lat. circum, circum-, etj. > ger. herum, herum- dhe zirkum- > ger. her-, herab-, heran-, herauf-, heraus-, herbei-, herein-, hernieder-, herüber-, herum-, herunter-, hervor-, herzu-. Ger. herum, herum-, zirkum- > um, um-, umher, umher-.
Fjalë të ndërtuara me ndihmën e parashtesave gjermane herum-, umher-, um-, zirkum-:
Ger. herum-: ger. herumärgern, herumdrehen, herumfahren, herumführen, herumgehen, herumkommandieren, herumkommen, herumlaufen, herumlungern, herumschlagen, herumsein, herumsitzen, herumsprechen, herumstöbern, herumtreiben;
Ger. um-: umändern, umarmen, Umbau, umbenennen, umbiegen, umbinden, umblicken, umblättern, umbringen, Umbruch, umbuchen, umdatieren, umdenken, umdrehen, umeinander, umfahren, umfallen, Umfang, umfassen, Umfeld, umformen, Umfrage, umfunktionieren, umfüllen, Umgang, Umgangs-, umgarnen, umgeben, umgehen, umgekehrt, umgestalten, umgraben, Umhang, umhauenumhören, umjubeln, umkehren, umkippen, umklappen, Umkleidekabine, umknicken,umkommen, umkommen, Umkreis, Umlauf, Umlaut, umlegen, umleiten, umliegend, ummodeln, umnachtet, umpflanzen, umpflügen, umrechnen, umreißen, umrennen, umringen, Umriss, umräumen, umrühren, umrüsten, ums, umsatteln, Umsatz, umschalten, Umschlag, umschreiben, umschulen, Umschweif, Umschwung, umschütten, umsehen, umseitig, umsetzen, Umsicht, umsiedeln, umso, umsonst, Umstand, Umstandskleid, umstehend, umsteigen, umstellen, umstimmen, umstoßen, umstritten, Umsturz, umständehalber, umständlich, umsäumen, Umtausch, umtopfen, Umtrunk, umtun, umwandeln, Umweg, Umwelt, umwelt-, umwenden, umwerben, umwerfen, umwickeln, Umwälzung, Umzäunung, umziehen, umzingeln, Umzug. Krhs. Angl. circumstance – ger. Umstand.
Ger. umher-: ger. umherfahren, umhergehen,umhergetrieben, umherirren, umherjagen, umherlaufen, umherspähen.
Modele fjalëformimi
Shq. bën = shq. vjen
Ger. umherfahren = lat. circumvenio
Lat. circumferentia = lat. circumventio
Shq. bërë > ger. fahren.
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Lat. circumvenio > it. orbitare > angl. orbit, it. orbita, orbitale, lat. orbis.
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Angl. circle, it. cerchio, circo, lat. circum, shq. cirk, qark > gr. gyr-, gyro- > angl. girdle, it. aggirare, girabile, giradischi, giradito, giramento, giramondo, girandola, girandole, girante, girare, girarrosto, girarsi, girasole, girata, girato, giratorio, giratubi, giravolta, girella, girello, girevole, girino, giro, giro, gironzolare, gr. γυρεύω, γύρη, γυρίζω, γύρισμα, γυρισμένος, γυρισμός, γυριστός, γυρνάω, γυρνώ, γυρολόγος, γύρος, γυρτός, γύρω. Gr. gyro- > gr. peri-.
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Lat. circumvenio > lat. revenio > lat. re- > angl. re-, fr. re-, it. ra-, re-, ri-, shq. ri-.
Fjalë të ndërtuara me këto parashtesa
Angl. reactivate, reallocate, rearrange, reassign, reborn, recall, recover, recreate, redo, reform, regroup, rehouse, reintegrate, rekindle, relist, remake, renew, reopen, reread, rerun, resell, retake, revisit, rewind, it. raddoppiare, raffermare, raffermarsi, reincaricare, reindirizzare, reindustrializzare, reinizializzare, reinstallare, reinstaurare, reintegrare, riaccreditare, riacutizzare, riadattare, riaffittare, riaggravare, riambientarsi, rianalizzare, riannettere, riannunciare, riappaltare, riapparire, riapprovare, riassegnare, riassicurare, ribere, ribollire, ricandidarsi, ricapitalizzare, ricedere, richiedere, riclassificare, ricolonizzare, ricompilare, riconciliare, ricondurre, riconfezionare, ricongelare, ricongiungere, riconsacrare, riconvocare, ricopiare, ricostruire, ricristallizzare, ridecorare, ridigitare, ridiscutere, riedificare, rieducare, riemergere, riemigrare, riesportare, riesporre, rietichettare, rievocare, rifare, rifasciare, rifiorire, riforestare, riformare, rigermogliare, rilocalizzare, rimasticare, rimemorare, rimenare, rimeritare, rimontare, rimutare, rindurire, rinomare, rioperare, riordinare, riorganizzare, riottimizzare, ripiegare, riplasmare, ripolarizzare, riprivatizzare, riquadrare, risaldatura, risalire, risigillare, risorgere, risovvenirsi, ristagnare, ristrutturare, ristuccare, ritelefonare, ritentare, ritornare, ritradurre, ritrovare, riutilizzare, rivaccinare, rivalorizzare, rivitalizzare.
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Lat. circ-, circum- > angl. ring > angl. range, rank, it. rango > angl. arrange, arrangement, it. arrangiamento, arrangiare, arrangiarsi.
# Shih shq. bërë, heb. bara, fr. faire, it. fare > fr. refaire, it. rifare, shq. ribërë > lat. reverto > lat. vertere, verto, rus. вертеть
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Rus. ворот, serb. obratno, obratnost, vraćati, vratiti, skrt. vartayati, etj. Krhs. Angl. return – turn.
-br-, brat-, -vjer-, -vor-, -vr-, -vrash-, -vrat-, -vrt- < angl. revert, it. vertere, lat. verto < … > bullg. връщане, въртя (се), въртене, завъртам (се), обръщам, обръщам се, обрат, обръщане, обърната, поврат, повъртявам, превръщам (се), çek. obrat, obracet, obrátit, odvrátit, vrátit, pol. obracać, obracać się, obrócić, obrót, warzyć, zwarzyć, zwracać, zwrot, zwrócić, rus. вертеть, вертеться, возвращаться, ворочать, вращать, вращаться, выворачивать, оборот, обратно, отвращение, переворачивать, переворачиваться, повернуть, повертывать, повертываться, поворачивать, поворачиваться, поворот, поворотный, поворот поворотный, подвернуть, превращать, превращаться, свернуть, serb. navršiti, obrnuti, obrt, osvrnuti se , osvrt, vrteti, slovak. obracať, obracať sa, obrat, obrátiť, závrat.
Serb. obratno = rus. наоборот.

* * *

Shq. yll > angl. lake, fr. lac, it. lago, shq. liqen 
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
# Angl. cycle, lat. cyclus – angl. lake, fr. lac, it. lago, shq. liqen 
Shq. yll > angl. lake, fr. lac, it. lago, shq. liqen > angl. lace, shq. lak > angl. link, fr. lier, it. legare, legato, lat. leg-,  lego, lig-, ligo, shq. lidh, lidhje, lidhur (i, e).
Nga fjalët e mësipërme dhe kuptimet e tyre rrjedhin
elementet fjalëformues latine -lect-, -lectic, -lection, leg-, legi-, -lego, -ligi-, -lig-,
lat. allego, intellego, neglego, perlego, praelego, relego, seligo, sublego si dhe
lat. diligo, colligo, deligo, circumligo, eligo, obligo, praeligo, religo, subligo.
# Shq. yll > ... shq. lak > shq. lakoj, lakim, lakuar (i, e)
Alternime vargu bal, bel, … - yll
Angl. flexion – shq. lakim
Elementet fjalëformuese latine flect-, flex- ‘përkul’ > angl. circumflex, circumflexion, deflect, deflection, flex, inflect, inflection, reflection.

* * *

Shq. yll > angl. all, ger. All, alles
Angl. sun > angl. sum 
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Nocioni i gjithësisë, plotësisë, shumës, shumëzimit, bollëkut, pasurisë
Shq. yll > angl. all, ger. All, alles > rus. целое, целый, serb. цео > rus. всецело > rus. весь, всякий, все, вся, serb. сав, све.
Shq. yll > angl. all, ger. All, alles > angl. full, fr. plein, ger. voll, it. pieno, rus. полный, shq. boll, plot, plotë (i) > angl. complement, complete, completed, completion, compliment, fill, fulfill, ger. erfüllen, erledigen, vollbringen, vollziehen, Welt, Weltall, it. compiere, compimento, complementare, completare, supplement, lat. complementum, complere, rus. вполне, выполнить, выполнять, заполнить, заполнять, заполниться, заполняться, полнеть, полнить, полниться, полномочие, полноправный, полностью, полнота, полноценный, shq. boll, bollëk, bollshëm (i), plotë (i), plotësim, plotës, plotësisht, plotësoj, plotësuar, plotësues. Shih shq. yll > lat. similis > lat. simplex > angl. ply, lat. –plex, etj.
Rus. большой – shq. i bollshëm
Rus. полный > выполнение, выполнимый, выполнять, выполняться, восполнить, дополнение, дополнительно, дополнительный, дополнить, дополнять, заполнить, заполниться, заполнять, заполняться, исполнение, исполнитель, исполнительница, исполнительный, исполнить, исполниться, исполнять, исполняться, наполнять, наполняться, перевыполнить, перевыполнять, переполненный, переполнить, переполнять, полнейший, полнеть, полниться, полно, полновесный, полноводный, полнокровный, полнолуние, полнометражный, полномочие, полномочный, полноправный, полностью, полнота, полноценность, полноценный, полночь, полный, пополнение, пополнеть, пополнить, пополнять, пополняться.
Rus. полнеть > rus. ляпнуть, пухлый (anagrama, rishkrime)
Ger. Welt > angl. world, holl. wereld (alternime bërë – vjen).
Shq. yll > angl. all, ger. All, alles > angl. full, ger. voll > ger. viel > it. molto, lat. *mult- .
Alternime brenda vargut bal, bel, bil, …
Fr. plein – ger. voll (alternim ple – vol),
fr. plein – shq. plot (alternim (ple – plo). 
Angl. full – fr. plein (alternim ful – ple).
Angl. full – ger. voll (alternim full – voll).
Angl. full – shq. plot (alternim ful – plo). 
Shq. yll > angl. all, ger. All, alles > angl. full, fr. plein, ger. voll, it. pieno, rus. полный, shq. boll, plot, plotë (i) > gr. πλούσια, πλούσιος, πλούτη, πλουτίζω, πλούτο, πλούτος shq. bollëk, bollshëm (i).
Angl. sun > angl. sum > angl. summary, ger. sämtlich, insgesamt, it. somma, sommario, lat. summa, summarium, summatim, summatus, shq. shumë, shumës, shumëzim, shumëzohet, shumëzoj, shumëzuar, shumëzues
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Shq. yll > angl. all, ger. All, alles > angl. full, ger. voll > angl. hyperbole, gr. υπερβολικός ‘super full’ > rus. великий > bulg. увеличавам (се), rus. великий, великодушный, великолепный, величественный, увеличение.
Shq. yll > angl. all, ger. All, alles > angl. full, ger. voll, shq. plot > rus. больше, большевик, больший, большинство, большой, более, большой. Vargu rus. –bol-, –cjell-, -bol-, vjel-, -vlje-, –poll-.
Angl. full – ger. voll – rus. большой. Rus. большой > rus. небольшой.
Krhs. Angl. majestic, rus. величественный > it. gesto > angl. gesticulate, gesticulative,  gestural, gesture, it. gesta, gesticolare, gesto, lat.  gesticulari, gesticulatus, shq. gjest.  Kurse lat. gerere, gero, it. gerire < prapash. it. -gare < it. fare, shq. bërë. Prandaj, lat. gerere është sinonim me lat. fero, porto (dhe veho sic! < shq. vjen).
Fjalë të prejardhura: lat aggero, congero, digero, egero, gerundium, gerundus, gesto, ingero, intergero, regero, se gero, suggero .
Për analogji të lat. gero – lat. gestum kemi lat. suggero > angl. suggest.
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
–vjel- < angl. full, ger. voll, shq. plot < … > bulg. увеличавам (се), rus. великий, великодушный, великолепный, величественный, увеличение.
-vlje- < angl. full, ger. voll, shq. plot < … > rus. удовлетворять. Vargu rus. –bol-, –cjell-, -bol-, vjel-, -vlje-, –poll-.
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Shq. yll > angl. full > angl. split
Angl. split – it. spezzare. Shih it. pezzo.
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Angl. sun > angl. sum > angl. summary, ger. sämtlich, insgesamt, lat. summa,  summarium, summatim, summates, shq. shumë, shumës, shumëzim, shumëzohet, shumëzoj, shumëzuar, shumëzues

* * *

Shq. yll > gr. προέλευση < shq. ‘më parë ylli qe’, rus. начало
Shq. yll – ger. Quelle
Shq. ai > sllav. po- > serb. početak. Shih vargun e shqipes ai. #
Egjipt. Ra > angl. origin, fr. origine, gr. αρχή, it. origine, lat. origo, shq. hyrje
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Shq. yll > rus. начало > rus. начинать, начинаться, начинающий.
Egjipt. Ra > angl. origin, fr. origine, gr. αρχή, it. origine, lat. origo, shq. ardhje, hyrje > angl. originate, generate > gr. γεννώ > gr. γυναίκα, γυνή > gr. ανδρόγυνος > gr. άνδρας > gr. άνθρωπος > gr. επανδρώνω, επανδρώ > gr. παντρεύω, υπανδρεύομαι, υπανδρεύω, πανδρεύομαι. Gr. γεννώ > angl. genus, gr. γένος.
… gr. αρχή > gr. έναρξη, πρωταρχικός, απαρχή,
Modele fjalëformimi
Egjipt. Ra – shq. hyrje
Lat. in- - shq. hymje, hyn
Modele fjalëformimi
Angl. generate > angl. generation, it. genero, lat. gen-,gener-, genit-, geno-, genit-, gener-, -gen > genitalia, shq. gjenitale.
Modele fjalëformimi
Egjipt. Ra > angl origin, rus. рождение.
Fjalë të prejardhura: angl. horizont, horizontal, horizontality, orient, orientate, origin, originate, raw, rough, rude (dhe dure), zone, gr. αρχίζω, gr. ζώνη, οριακά, οριακός, ορίζοντας, οριζόντιος, όριο, ορισμένος, ορισμός, περιορίζω, it. orientale, orientamento, orientare, orientarsi, orientativo, oriente, orizzonte, orizzontale, orizzontalità, orizzontarsi, rus. изуродовать, инородный, кислород, кислородный, прирожденный, разнородный, разродиться – разрозненный, родившийся, роддом,  родильный, родимый, родина, родинка, родитель, родительница, родительский, родить, родиться, родич, родненький, родник, родниковый, роднить, родничок, родной, родня, родовой, рододендрон, родоначальник, родос, родословный, родственник, родственница, родственничек, родственный, родство, рожать, рождаемость, рождать, рождаться, рождение, рожденье, рожденный, рождество, роженица, самородок, сероводород, сероводородный,сковородка, сковородник, etj, shq. horizont, horizontal, orientim, orientoj, orientuar (i, e), zonë, zonal.
# Arch- , archi-  Parash. greke = lat. origin < ….  From Latin archi- < Ancient Greek ἀρχι- (archi-) < ἄρχω (archō, “to begin, to lead, to rule, to govern”). Fjalë të formuara me ndihmën e gr. arch-, archi-: angl. archangel, archbishop, archdeacon, archdean, archdemon, archdevil, archdiocese, archdruid, archduke, archenemy, archfiend, archrival, archnemesis, gr. vj. ἄρχω. E kryera ἦρχα = έρχο- te έρχομαι, < gr. διέρχομαι = ger. durchkommen < lat. inter + angl. come, ger. kommen < -men < shq. vjen.
Egjipt. Ra > angl. arise, Orient, orient, origin, originate, generate, generation, rise, source (dhe search), fr. origine, ger. Herkunft, Urzeit, gr. αρχή, it. origine, lat. aurora, origo, spanj. origen, sued. origo. 
Rus. рождение > rus. выродок, порода, природа, род, роддом, родина, родитель, родительный, родник, родной, родовитый, родовой, родом, родство, сродни, урод.
Rus. прирожденный > rus. природа.
Modele fjalëformimi
Egjipt. Ra > angl origin > angl. horizon > gr. ορίζω > rus. граница, граничить, край,  ограниченный > fr. dehors, hors de > lat. foris > angl. foreign.
Modele fjalëformimi
Angl. origin – fr. racine; fr. racine – shq. rrënjë; Shq. rrënjë – shq. rrëzë; Lat. radix – lat. radius; Shq. rreze – shq. rrëzë;
Angl deracinate – fr. déraciner; angl. eradicate, erase < it. sradicare le radici, angl. take out the root; lat. radere – it. rodere; angl. raid - lat. radere; it. rodere – it. rompere; angl. erode - it. erodere; angl. erosion – it. erosione; it. uno, shq. një – lat. integer; it. aggregare, gregge, integrare,…
Modele fjalëformimi
Gen-, -gen-, -gen, gjen-, -gjen-, -gjen, rus. нач- < togfjalëshi q’jam. Elemente fjalëformues, rrënjë, parashtesë dhe prapashtesë, që ka marrë kuptimin ‘lindje; lloj, racë; lind”. Rrënja ‘gen’ e greqishtes rrjedh nga shqipja JAM dhe togfjalëshi “që jam”, njëlloj si angl. kin, dhe kin- te kind, dhe si rus. нач- te rus. начало. Gin te angl. origin > gr. γεννιέμαι, γεννώ. Shih për këtë togfjalësh më poshtë te shqipja JAM.
Modele fjalëformimi
Egjipt. Ra > angl. origin, fr. origine, gr. αρχή, it. origine, lat. origo, shq. hyrje > it. ragione, ger. Grund > it. razionale = it. ragionevole . lat. ratio - angl. reason, fr. raison, it. ragione, shq. arsye. lat. ratio - ger. Urteil, shq. urtësi. shq. arsye = shq. urtësi. Fjalë të tjera të prejardhura. angl. reasonable, reasonability, angl. rational, rationality, rationalization, rationalize, it. ragionamento, ragionare, ragionativo, ragionatore, ragionevole, ragioneria, ragionere, razionale, razionalmente, razionalità, razionalismo, razionalista.  razionale, lat. ratio, rationalis, rationem, rationis, arsyetim, arsyetoj, arsyetuar, racionalizim, racionalizoj, racionalizator. Shq. arsye = angl. reason, fr. raison, it. ragione. Shq. arsye + të = urtësi. Shq. urtësi > shq. i, e urtë.
Angl. reason – fr. raison; Angl. reason – it. ragione; Angl. reason – rus. разум;
Rus. разум > çek. razuméti, serb. razumeti, razumjeti.
Rus. разум > rus. размышлять, размышление > rus. бессмысленно, бессмысленный, замысел, измышление, мысленный, мыслимо, мыслимый, мыслитель, мыслительно, мыслительный, мыслить, мысль, мыслящий, мышление, немыслимо, немыслимый, смыслить, смысл , неумышленно, неумышленый, осмысленно, осмысленность, осмысленный, осмыслять, помысел, помышление, помышлять, размышлять, смышлёный, умысел, умышленно, умышленый, умышлять, мысленно, sloven. misel. Fjalë të tjera të prejardhura: благоразумие. Krhs.  angl. mind, remind, ger. wissen,  it. mente, holl. weten, lat. amens, amentia, demens, dementia, mentalis, mens, mentio, mentior, rum. minte, rus. внимание, мнение, skrt. mana, maanasa,  maanasaaH, maanasaH, maanasaM , maanasika, spanj. mente, shq. mend, mendim, mendohem, mendoj, menduar, përmend, përmendje, përmendore, përmendur.
Shih më poshtë it. pesare – angl. weight. It. pensare – ger. wissen, holl. weten.
Angl. mind, it. mente, lat. mentis,  skrt. mana – angl. human, man, -man, men, woman, ger. Mensch, holl. man, ger. Mann, Mensch, it. uomo, lat. humanus, nor. mann, rus. avestan manuš, skrt. mana.
Fjalë të ndërtuara me angl. man: angl. airman, barman, caveman, fireman, foreman, headman, hitman, manful, manhood, mankind, manly, policeman, seaman, woman, yes-man, lat. homo-, hom-, hum-, skrt. maanavaaH , mānuṣ.
Fjalë të ndërtuara me lat. homo-, hom-, hum-: angl. dehumanization, dehumanize, humanitarian, homage, homicidal, homicidaly, homicide, homiculture, hominid, hominivorus, hominoid, hominzation, humane, humanely, humaneness, humanitarian, humanitarianism, humanitarism, humanism, humanist, humanity, humanize, inhuman, inhumanely, superhuman, theohuman, transhumance, transhumant, ger. Humanismus, Humanist, humanistisch, it. umano,  lat. humus, shq. humus, shq. human, humanist, humanizëm.
Modele fjalëformimi
Egjipt. Ra > angl. –archic, -archical, -archism, -archist, -archy, origin, gr. vj. ἀρχι-, ἄρχω ‘filloj, drejtoj; qeveris’, lat. arch- , -arch, archi-. Fjalë të formuara me ndihmën e gr. arch-, archi-: angl. archangel, archbishop, archdeacon, archdean, archdemon, archdevil, archdiocese, archdruid, archduke, archenemy, archfiend, archrival, archnemesis, gr. vj. ἄρχω.
Modele fjalëformimi
Angl. originate – angl. generate
angl. originate, generate – angl. create
angl. originate – angl. germinate
Angl. germinate > angl. germ, germination
Krhs. shq. mbin, mbij, mbirje, mbirë.
Shih më poshtë te shq. bërë
Egjipt. Ra > it. creare
Egjipt. Ra > it. creatore
Modele fjalëformimi
Egjipt. Ra > angl. origin, it. origine, lat. origo > angl. originate, generate > angl. race, root, fr. racine, lat. radix > angl deracinate, eradicate, erase, erode, erosion, raid, fr. déraciner, it. erodere, erosione, rodere, lat. radere. Lat. radix > lat. radius > angl. radiance, radiant. Krhs. ardent. Angl radiant – rus. радостный.
Angl. origin – fr. racine; Fr. racine – shq. rrënjë; Shq. rrënjë – shq. rrëzë; Lat. radix – lat. radius; Shq. rreze – shq. rrëzë; Angl. reason – fr. raison; Angl. reason – it. ragione; Angl. reason – rus. razum; Angl deracinate – fr. déraciner; angl. eradicate, erase < it. sradicare le radici, angl. take out the root; lat. radere – it. rodere; angl. raid - lat. radere; it. rodere – it. rompere; angl. erode - it. erodere; angl. erosion – it. erosione
Modele fjalëformimi
Nocioni i kërkimit; kërkoj. Egjipt. Ra > angl. origin, it. origine, lat. origo > angl. source > angl. search, seek, fr. chercher, it. cercare, ger. suchen, it. chiedere, richiedere, lat. quaero, spanj. querer, querido. Fjalë të prejardhura: angl. acquire, care, caress, cure, inquire, require, fr. requérir, it. accarezzare, carezza, caro, cura, curare, lat. acquire, conquiro, conqueror, exquiro, inquiro, perquiro, require, requisitum, spanj. adquirir, inquirer, querido, requerir. Krhs. lat. quaeso – angl. seek – ger. suchen, rus. искать – angl. seek, ger. suchen, rus. поиск - angl. search. Shih rus. разыскивать.
Modele fjalëformimi
Egjipt Ra > it. circo > it. cercare, njëlloj si lat. intra – it. entrare, lat. extra – it. estrarre.
Egjipt. Ra > angl. origin > angl. source > angl. search
Egjipt. Ra > fr. riche – fr. chère (anagrama)
Fr. chère – it. caro
Spanj. querido – it. caro
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Angl. search – rus. искал > rus. искать, njëlloj si
Angl. concluded - rus. кончал > rus. кончать 
Fjalë të prejardhura
Rus. искать > rus. обыск, обыскать, обыскивать, поиск, поискать, поисковый
Rus. кончать > rus. заканчивать, заканчиваться, заключать, заключение
Modele fjalëformimi
Angl. conclusion – rus. заключение
Modele antonimie
Fr. clé – shq. çelës
Angl. close – shq. çel
Angl. conclusion – shq. çelje
Shih fr. clé > fr. clef > gr. κλεπτώ.

Modele fjalëformimi
acri-  Lat. i mprehtë; i hidhur’. Etim. acri- < gr. arqhi, njëlloj si angl. origin. Shih. acer, acris. Shembuj: acrid, acrimony. Shih acro-.
acro-  Gr. lartësi; majë. Etim. gr. vj. ἄκρος "i lartë; ekstrem’ < gr. arqhi, shq. krye < egjipt. Ra, njëlloj si angl. origin. Shembuj: angl. acrobatics, acromegaly, acronym, acrophobia. Shih acri-.
Modele fjalëformimi
acr(o)-  Gr. vj. ἄκρος < angl. Orient, orient, origin, originate, generate, source (dhe search), fr. origine, ger. Herkunft, Urzeit, gr. αρχή, it. origine, lat. aurora, origo, spanj. origen, sued. Origo, shq. krye < egjipt. Ra. Shih rrënjën e Kodit të Shqipes ar. Fjalë të prejardhura: angl. acrobat, acrobatic, acrobatics, acrobats, acrocentric, acrocentrics, acrodont, acrogen, acronym, acronymic, acrophobe, acrophobia, acropolis, original, originator, origination, resource, etj. Krhs. shq. ar, egjipt. Ra – gr. αρχή, lat. origo, shq. yll – ger. Quelle. Shih ager-, agr-, agri-, agro-  te Etimologji – lojra leksikore në gjuhën latine dhe ato neolatine.
Modele fjalëformimi
ager-, agr-, agri-, agro-  Agro apo agrikultura shënon fillimin e epokës së një shoqërie të civilizuar. Agro- (në kohë) = acro- (në hapësirë). Fjalë të prejardhura: angl. agriculture, ger. Acker, Ackerbau, ackern, gr. αγρός, it. agraria, lat. agrarius, agricultura, agrosus. Shih acr(o)-  te Etimologji – lojra leksikore në gjuhën greke. Shih angl. eager, shq. i egër.

* * *

Shq. yll > angl. ball
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
# Shq. yll > angl. ball ‘top’ > angl. bale, balloon, blob, block, boil, bulge, bulk, bullet, bullet, clod, clot, clump, dollop, dumpling, globe, globe, hulk, loop, lump, pellet, pill, pool, swallow, swell, swelling, fr. balle, ballon, boule, boulette, ger. Balg, Ball, Ball, Ballen, Ballon, Beule, Block, Geschwulst, Globus, Klecks, Klotz, Klumpen, Knolle, Knäuel, Kugel, Pille, Schleife, schlucken, schwellen, Schwellung, holl. baal, bal, boel, buil, gezwel, klomp, klont, kluit, knobbel, lomperd, it. palla, palle, sued. bal, boll, glob, kula, shq. ballo (dëng duhani, leshi, pambuku, etj. ), bole.
Fr. boule > angl. boil, boiler, fr. bouillir, bouillonner, it. bollire.
Angl. boil > angl. turmoil (M = Ë).
Shih vargun bal, bel, bil, bol, bul, bla, ble, bli, blo, blu, fal, fel, fil, fol, ful, fla, fle, fli, flo, flu, lop, pal, pel, pil, pol, pul, pla, ple, pli, plo, plu, val, vel, vil, vol, vul, vla, vle, vli, vlo, vlu, wal, wel, wil, wol, wul, wla, wle, wli, wlo, wlu te Kodi i Gjuhës Shqipe.
# Ven, ven-, vin, vin-, win-, etj. + yll, ball, -ball-, -vol- > angl –volve.
Fr. emballer, emballage, déballer. Fr. emballer – shq. mbuloj.
Angl –volve > lat. advolvo, circumvolvo, convolvo, devolvo, evolvo, involvo, obvolvo, provolvo, revolvo, subvolvo, volvo. Fjalë të tjera të prejardhura: angl. devolve, evolve, involve, involvement, revolute, revolution, revolve, revolving, eston. võlvkaar, pöiavõlv, võlvima, it. avvolgere, avvolgibile, avvolgimento, coinvolgere, coinvolgimento, coinvolto, rivolgere, rivolgersi, rivolgimento, rivolto, svolgere, volgersi, volgibile, volgimento, volta, voltare, port. revolver, spanj. revolver, shq. revolucion.
It. involvere = it. implicare. Njëlloj si
Lat. revolvere – it. rivolgere.
Shih për këtë vargun e shqipes bërë.
Angl. develop, fr. développer, it. sviluppare.
Angl. develop – shq. shpall, shpallje, shpalos, shpalosje, zbulim, zbuloj, zhvillim, zhvilloj.
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
-vill- 3. rus. развил = ger. bildete aus (ausbilden) < angl. develop, reveal < … Krhs. me çek. vypracovat, vyvolat, rozvířit, rozvířit se, rozpracovat,  tvořit se, sued. utveckla, utarbeta, utbilda, arbeta upp, exploatera, bygga ut, utvecklas, utveckla. Shih –vi-.
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Angl. explain – angl. imply. Angl. imply – fr. impliquer, fr. impliquer – lat. involvere (involvo). Angl. involve – lat. involvere. It. involgere – lat. involvere. Angl. envelope, fr. envelopper – lat. involvere, angl. veil - lat. involvere. Angl. fold, veil, it. velo, shq. palë, vello. Shq. palë – palë – shq. fletë – fletë, angl. flat, ger. flach, fr. plat, shq. fletë, palë. Angl. fold, veil – angl. unfold, unveil (Antonime). Angl. develop, unfold, unveil, ger. entfalten, it. devolvere, svolgere. Angl. imply – angl. employ (shih involve), fr. impliquer – fr. expliquer (Antonime), angl. develop - it. svolgere, it. involto > it. volto ‘fytyrë’, angl. bundle – it. involto. 
Angl. envelop - shq. mbështjell. Shq. mbështjell > shq. mbështjellë, mbështjellës, mbështjellëse, mbështjellje, mbështjellur, pështjell, pështjellak, pështjellas, pështjellë, pështjellizë, pështjellje,  pështjellim, pështjellohem, pështjelluar. Shq. mbështjell = shq. mbuloj.
# Shq. yll, ai > parashtesa dhe prapashtesa angl.  -some, ger. kom-, –sam, gr. homo-, holl. –zaam, sim-, sin-, sy-, syl, sym-, syn-, sys-, lat. co-, col-, com-, con-, cor-, skrt. sám-, parafj. PIE*sem-, mbiem. gr. ὁμός, ndajf. ang. same, PIE*sem-, lidh. lat. cum.
Fjalë të prejardhura: angl. together, ger. zusammen, zusammen-, samen-, resemble, same, sameness, seem, similar, similarity, çek. sám, fr. semblable, sembler,  ressembler, vraisemblable, holl. samen, gr. ὁμός, it. sembrare, similarmente, similarità, simile, lat. dissimilis, homo-, semel, similo, simulo, rus. тот же самый, serb. samo, spanj. símil. Njëlloj edhe angl. simplex, single, singular, singularity.
Simal-, simil-, simul-, -semble Lat. similis < sim = il + is. Lat. similis > angl. simple, lat. simplex. Lat. similis > angl. angl. sample > angl. example, lat. exemplum,  > it. esempio. Lat. similis, it. simile > angl. simultaneous, it. simultaneo > it. coetaneo > gr. έτος, it. età, shq. jetë, jetësor, përjetësi, përjetshëm (i), përjetim, përjetoj, përjetuar.
Njëlloj edhe angl. simplex, single, singular, singularity, singularize, fr. simple, it. semplice, semplicità, lat. simplicitas, simpliciter, simplus, singularis, singulus. Lat. similis > lat. simplex.
Fjalë të tjera të prejardhura:  angl. assemblage, assemble, assembly, assimilable, assimilate, assimilation, assimilationism, assimilative, assimilatory, dissemble, dissembler, dissimilar, dissimilarity, dissimilarly, dissimilate, dissimilation, dissimilitude, dissimulate, dissimulation, dissimulative, dissimulator, resemblance, resemble, semblance, similar, similarity, similarly, simile, simple, simplicity, simplified, simplify, simulacrum, simulate, simulation, simulative, simulatively, simulator, simultanagnosia, simultaneity, simultaneous, simultaneously.
Gr. ὁμός – ger. –sam, holl. –zaam (anagrama)
Fjalë të ndërtuara me ndihmën e ger. –sam > ger. arbeitsam, aufmerksam, bedeutsam, einsam, gehorsam, gemeinsam, gleichsam, langsam, mühsam, seltsam, schweigsam, wachsam, wirksam,  sued. ensam, gemensam, gynnsam, hjälpsam, lyckosam, långsam, omtänksam, pratsam, skämtsam, uppmärksam, verksam, våldsam.
Fjalë të ndërtuara me ndihmën e holl. –zaam > bedachtzaam, behoedzaam, heilzaam, leerzaam, vreedzaam, zorgzaam.
# Shq. yll > angl. alike, like, ger. ähnlich, gleich.
Fjalë të prejardhura: Fjalë të prejardhura:  angl. alike, like, likeness, ger. Ähnlichkeit, angleichen, gleich, gleichen, gleichsam, Gleichheit, Gleichung, obgleich, vergleichen, wenngleich, zeitgleich, zugleich.
# Shq. yll, ai > parash. sim-. Sim- = il + is > lat. similis > angl. simple, lat. simplex > prapash. plex- > angl. flex, fold, ply, veil; angl. ply, fr. plier, gr. μπλέκομαι, μπλέκω, πλέκω.
it. piegare, lat. plecto, plico, velorum. pleca, spanj. plegar. Lat. plico > lat. applico, circumplico, complico, displico, implico, interplico, replico.
con- + lat. plico > lat. complico, gr. συμπλέκω.
dis- + lat. plico > lat. displicare > angl. deploy, deployment, display, redeploy, redeployment, fr. déplier, it. spiegare, spiegamento.
en-, in- + lat. plico > lat. implico > angl. implicate, implication, implicative, implicit, implicitness, employ, imply, fr. employer, impliquer, ger. implizieren, gr. εμπλέκω, εμπλέκομαι, εμπλεκόμενος, εμπλοκή, lat. implicatio, implicates, implicite.
en-, in- + angl. fold > angl. enfold, infold. Fjalë të prejardhura: angl. folder, infolder, infoldment, unfold, unfolding.
# ex- + lat. plico > lat. explico > angl. explain, explanation, lat. explicatio, gr. ξεμπλέκω  > angl. plain. Fjalë të prejardhura: lat. explicabilis, explicans, explicanter, explicate.
per- + lat. plecto > angl. perplex, gr. περιπλέκω, περιέπλεξα. Fjalë të tjera të prejardhura: gr. διαπλέκω, διαπλέκομαι, διαπληκτίζομαι, διαπληκτισμός.
Shih vargun bal, bel, bil, bol, bul, bla, ble, bli, blo, blu, fal, fel, fil, fol, ful, fla, fle, fli, flo, flu, lop, pal, pel, pil, pol, pul, pla, ple, pli, plo, plu, val, vel, vil, vol, vul, vla, vle, vli, vlo, vlu, wal, wel, wil, wol, wul, wla, wle, wli, wlo, wlu te Kodi i Gjuhës Shqipe. Shih bal te Etimologji - lojra leksikore në gjuhët gjermanike.
Va- + -lu- + e > angl. value.  Angl. value = angl. quality.
Shih vargun -ple, plec-, plect-, -plex, -plexity, -plexus, pli-, -pli, plic-, -plic, -plicat, plici-, -plicit, -plicate, -plication, -ply te Etimologji – lojra leksikore në gjuhën latine dhe ato neolatine, plek-, -plek- te Etimologji – lojra leksikore në gjuhën greke.
Shih vargjet e rrënjëve ai (në rastin tonë: ab, e, va), yll (në rastin tonë: el, il, li, lu) te Kodi i Gjuhës Shqipe. 
# Sim + il + is > lat. similis. Lat. similis > angl. simple, lat. simplex > angl. plain. Shih gr. απλός, απλώς. Lat. similis > angl. resemble, resemblance, fr. sembler, semblable, ressembler, it. assimilare, assomigliare, somigliare, rassomigliare > angl. seem, seemingly, fr. vraisemblable, it. sembrare.
Lat. similis > angl. angl. sample > angl. example, lat. exemplum > it. esempio. Lat. similis, it. simile > angl. simultaneous, it. simultaneo > it. coetaneo, ku sim- = co-, ul = e, e = ai. It. coetaneo > gr. etos, it. età, lat. aetas > angl. eternal, eternity, it. eterno, eternita, lat. aeternus.  Shih shq. ai > angl. forever, ever, gr. vj. αἰεί, ger. je, nie, PIE *aiw-.
Angl. like > serb. razliçan, razliçit.
#
Shq. yll > angl. ball > fr. emballer
dhe
Sim- + il + is > 1. lat. similis > elementet fjalëformues: -fold, -ple-, -ple, plect-, -plex, -plexity, -plexus, -pli-, -pli, plic-, -plicate, -plication, plici-, -plicit, -plico, -ply > angl. plain, onefold, onefoldness, simple, ger. einfach, Einfalt, gr. απλοϊκός, απλός, αφελής, εύκολος, holl. eenvoudig, enkelvoudig, lat. facilis, simplex.
Con- + -ple- + -x > angl. accomplice, complex, complexity, complice, complicity, -plex. Angl. complex > gr. vj. ἁπλοῦς, gr. e re απλός. Shih angl. simple, single, plain – gr. απλός. Krhs. Angl. light, ger. leicht – ger. einfach.
Du-, tri-, quadru- + plex > angl. duplex, triplex, quadruplex
Plex- > angl. flex, fold, ply, veil; angl. ply, fr. plier,
Plex > angl. explain, explanation, perplex, gr. διαπλέκω, διαπλέκομαι, διαπληκτίζομαι, διαπληκτισμός, μπλέκομαι, μπλέκω, ξεμπλέκω, περιπλέκω, πλέκω, it. piegare, lat. explicatio, plecto, plico. rum. a pleca, spanj. plegar.
Lat. plico > lat. applico, circumplico, complico, displico, explico, implico, interplico, replico, supplico.
con- + lat. plico > lat. complico, gr. συμπλέκω.
dis- + lat. plico > lat. displicare > angl. deploy, deployment, display, redeploy, redeployment, fr. déplier, it. spiegare, spiegamento.
en-, in- + lat. plico > lat. implico > angl. implicate, implication, implicative, implicit, implicitness, employ, imply, fr. employer, impliquer, ger. implizieren, gr. εμπλέκω, εμπλέκομαι, εμπλεκόμενος, εμπλοκή, lat. implicatio, implicates, implicite.
en-, in- + angl. fold > angl. enfold, infold. Fjalë të prejardhura: angl. folder, infolder, infoldment, unfold, unfolding.
en-, in- + angl. fold > angl.  envelop, envelope, fr. envelopper
Alternime bërë – vargu bal, bel ….etj .
Angl. envelop – angl. embrace, inwrap, wrap, wrapper.
Angl. foil, leaf, fr. feuille, ger. Blatt, lat. folium, shq. fletë > angl. flat, fr. plat, ger. flach > ger. Fläche  > ger. Oberfläche,  fr. plaque, shq. pllakë. Krhs. Ger. Oberfläche – it. superficie.
Angl. foil, leaf, fr. feuille, ger. Blatt, lat. folium, shq. fletë > angl. exfoliate, exfoliating, exfoliation, foliate, foliation, it. sfoliare, shq. shfletim, shfletoj, shfletuar > it. sfiorire > it. fiorire >  angl. flower, fiore
Angl. peel, petal, veil, fr. peau, poil, poilu, voile, voiler, it. pelle, velo, shq. petë.
Fr. peau – it. pelle; Fr. beau – fr. belle

***

Shq. yll > fr. vj. esteile, fr. étoile, it. stella, lat. asterula, sterula, stella, port. estrella, spanj. estrella > gr. αστέρι, άστρο, αστήρ, σιδηρ-, angl. star > egjipt. Ra, ar. Al Shira, lat. Sirius, gr. vj. Σείριος. Krhs. angl. luster – angl. star.
Shih vargun e shqipes ar : ar, er, ir, or, ur, yr, ra, re, ri, ro, ru, ry te Përmbledhje e Kodit të Gjuhës Shqipe.
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Shq. yll > gr. λαμπερός, λαμπρός (alternime brenda shqipes bërë: per – pr)
Angl. star > gr. αστραφτερός (gr. -φτερός < gr. -περός < shq. bërë)
Gr. σίδερο – angl. star, angl. star – angl. iron 
Gr. σίδερο – gr. stella, gr. stella – angl. steel
Gr. αστέρι + gr. -φτερός > gr. αστράφτω ku --φτερός < -phorus te lat. phosphorus. Shih gr. –φτερός te shq. bërë.
Anagrama : gr. αστέρι – gr. σιδηρ-.
Nga vargu i elementeve fjalëformues astar, aster, astir, astor, astur, astra, astre, astri*, astro, astru*, sidero, star, ster, stir, stor, stur, stra, stre, stri, stro, stru rrjedhin angl. aster-, -aster, astro-, -astrous, star, angl. aster-, -aster, astro-, -astrous, gr. αστέρι, άστρο, αστήρ, σιδηρ- janë ndërtuar fjalë si:
angl. apastron, archaeoastronomer, archaeoastronomy, aster-, asteraceous, astereognosis, asteria, asterial, asteriated, asterion, asterisk, asterisked, asterism, asterismal, asteristic, asterite, asternal, asteroid, astro-, astro-alchemist, astrobiology, astroblast, astrobolism, astrobotanist, astrobotany, astrochemistry, astrochronological, astrocompass, astrocyte, astrocytic, astrocytoma, astrodiagnosis, astrodome, astrodynamics, astrogator, astrogeny, astrogeology, astroglia, astrognosy, astrogonic, astrogony, astrogram, astrograph, astrographic, astrography, astroid, astroite, astrokinetic, astrolabe, astrolater, astrolatry, astrolithology, astrolog, astrolog, astrologaster, astrologer, astrologian, astrologic, astrological, astrologically, astrologize, astrologous, astrologue, astrology, astromagical, astromancer, astromancer, astromancy, astromancy, astromantic, astromental, astrometeorological, astrometeorologist, astrometeorology, astrometer, astrometer, astrometric, astrometrics, astrometry, astrometry, astromyen, astronaut, astronautical, astronautical, astronautics, astronavigation, astronavigation, astronavigator, astronavigator, astronics, astronomer, astronomian, astronomic, astronomical, astronomically, astronomize, astronomy, astrophile, astrophilic, astrophobia, astrophobic, astrophotograph, astrophotographer, astrophotography, astrophotometer, astrophotometrical, astrophys, astrophysical, astrophysicist, astrophysics, astroplankton, astroscope, astroscopy, astrosonics, astrotheology, bioastronautic, bioastronautics, bioastronomy, magastromancer, magastromancy, magastromantic, periastron, radioastronomy, theoastrological, theoastrology, unastronomical, gr. απαστράπτω, αστράκι, αστράφτω, αστράφτω, αστράφτω, αστραπή, αστραπιαία, αστραποβόλημα, αστραφτερός, αστρικός, αστρικός, αστρολογία, αστρολόγος, αστροναύτης, αστρονομικός, αστροπελέκι.
Shih angl. wizardry – angl. mistery (anagrama). Njëlloj, angl. mage, magic, magician, master, mister, mistery, sorcery, summit, witchcraft, wizard, wonder, fr. cime, magique, ger. meister, Wunder, gr. vj. αἴνιγμα, κυ̃μα, gr. μαγεία, μαγική, it. cima, magia, magico, mago, strega, lat. aenigma, gr. vj. αἴνιγμα magia, magicus, magus, shq. magjistar,majë, qime, shtrigë.
Angl. sidero-, sideral, siderated, sideratio, sidereal, sideromancy, sideromania, siderophobia, siderurgy, fr. siderurgy, gr. σιδερώνω, σιδερένιος, σιδηρουργός, it. siderurgia, siderurgico

* * *

Shq. yll > angl. gold, golden, holl. goud, rus. золото, serb. zlato, sued. guld, turq. altin
Egjipt Ra > fr. or, it. oro, lat. auro, rum. aur, shq. ar

si dhe

shq. yll > yellow, it. giallo, rus. желтый, turq. yeşil.
Egjipt Ra > fr. d’or, dorë, en or, it. aureo, dorato, d’oro, shq. artë (i, e)

Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
# Shq. yll – shq. Hyll, Hyj
Shq. yll – angl. gold
Angl. gold - holl. goud
Holl. goud - angl. good
Shq. yll > angl. , gr. eu
Shq. yll > holl. goud > angl. god
Angl. gold > ger. Geld
Angl. gold > it. soldi
it. soldi > angl. sold > angl. sell
angl. sold > shq. shitur > shq. shes
angl. sold > angl. soldier > it. soldato
# Shq. yll > angl. gold, golden, yellow, yolk, ger. gelb, it. giallo, rus. желтеть, желтить, желтый.
 Krhs. Angl. golden > angl. gold, holl. goud, goudgeld, золото, serb. zlato, turq. altin
Shq. yll  > angl. gold, golden, yellow, ger. gelb, holl. goud,  lat. galbus, helvus, lit. geltonas, zalias, zelvas,  pol. zielony, złoto, żółty, zloty, rus. желтый, зелень, serb. жутило, turq. altin. Yll  > angl. gold, turq. altin, njëlloj si egjipt. Ra > skrt. harih, hiranyam, shq. ar, i artë > angl. red, fr. rouge, ger. rot, it. rosso > gr. vj. ὤχρα, lat. ochra, rus. красный, окровавленный > rus. кровь. Nga shq. yll dhe ar  > gr. χλωρός ‘jeshile e zbehtë, jeshile në të verdhë’ > angl. colors, fr. couleur, holl. kleur, lat. color. Kujto shq. i verdhë – it. verde, shq. i gjelbër – ger. gelb.
Egjipt Ra > fr. or, gr. χρυσός, hun. arany, it. oro, lat. auro, rum. aur, shq. ar > angl. adoration, adore, adorn, decorate, decoration, it. decorare, decorazione, lat. decoro, spanj. decorar, shq. dekor, dekorim, dekorohem, dekoroj, dekoruar. Shih edhe shq. bukur, bukuri, zbukurim, zbukurohem, zbukuroj, zbukuruar.
Krhs. Shih shq. bukur (i, e) – fr. beau, belle.
Modele fjalëformimi
Egjipt. Ra > it. oro > It. decorare, onorare, it. onore.
Fjalë të tjera të prejardhura
Angl. dishonor, honor, honour, fr. honneur, it. disonorarsi, disonorato, disonore, disonorevole, onoranze, onorario, onorarsi, onore, onorare, onorevole, onorificenza, onorifico, lat. orificium. Njëlloj rrjedhin angl. reverent, reverence.
Krhs. it. onore – serb. počast, serb. počast – shq. çast. Shih it. onore – shq. nder, haraç.
Angl. dishonour – angl. disgrace.
Modele fjalëformimi
Egjipt Ra > shq. Hirësi, njëlloj si
Shq. yll > fr. Altesse, it. Altezza
Shq. ai > angl. Highness, ger. Hoheit
Egjipt Ra > angl. grace, fr. grace, it. grazia, grato,  lat. gratia, gratus, shq. hir si dhe
angl. grateful, ingrate, ungrateful, it. gradevole, gradimento, gradire, gradito, ingrato, ingratitudine, sgradevole, lat. ingratus,  shq. i ngratë.
Modele antonimie
Angl. well,  gr. eu- – ant. angl. ill, lame. Angl. lame - fr. mal, it. male (anagrama)
Ger. gelb – shq. gjelbërt i, e). Njëlloj, rus. зеленеть, зелень, shq. gjelbëremë, gjelbëri, gjelbërim, gjelbërohet, gjelbëroj, gjelbërosh, gjelbërsi, gjelbërt i, e), gjelbëruar, shq. jeshil, jeshillëk. turq. yeşil, yeşillik.
It. alto, lat. altus – angl. low, shq. ulët (i, e)
It. levare – angl. lower
 It. caldo – ant. angl. cold, ger. kalt, rus. холодный
Modele fjalëformimi
Shq. yll > angl. well; full – pol. zadowolony, rus. удовольствие. Njëlloj edhe angl. will, willful, willing, willpower, volition, voluntary, voluptuous, it. volere, lat. volere, volo, ger. will, willen. Njëlloj edhe angl. will, fr. volonté, ger. Wille, Willen, it. volontà, lat. voluntas, port. vontade, spanj. voluntad, port. vontade, Krhs. angl. wish, ger. Wonne, Wunsch, wünschen. Krhs. ger. wünschen – dan. ønske, ger. Wein – gr. οίνος.
Modele fjalëformimi
-vill-, -vjel, -vol- 1. < it. volere < … > rus. добровольность, добровольный, произвольный, добровольческий
-vill-, -vjel, -vol- 2. < angl. will, ger. Willen, shq. vullnet < … > rus. велеть, воля
Modele fjalëformimi
Shq. yll > angl. well, gr. eu
ger. Gott – sued. gott, angl. good, ger. gut
Modele fjalëformimi
Shq. yll > angl. well, gr. eu- > angl. applaud, applause, complacence, complacency, ple-, please, pleased,  pleasure, fr. plaire, plaisance, plaisir, plu, gr. απόλαυση, it. applaud, applause, lat. laudare, placare, placere, shq. lavdërohem, lavdëroj, lavdëruar, lavdërim, pël-, -pël-, shq. pëlqej, pëlqehem, pëlqim, pëlqyer, parapëlqej, parapëlqim, parapëlqyer. Njëlloj, it. piacere.
Modele fjalëformimi
 Alternime vargu bal, bel, bil, … - shq. vjen
plai – pi: fr. plaisir – it. piacere njëlloj si
plu – wi: fr. plume – angl. wing 
plu – pen: fr. plume – it. penna
plu – pi: angl. plumb
plo – pi: fr. plomb – it. piombo
plo – pi: fr. plomber – it. piombare
It. piacere – spanj. prazer (alternime bërë – vjen)
Spanj. prazer – rus. праздновать. Rus. празднество, праздник, праздновать.
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Dielli dhe trupi qiellor
Egjipt Ra – angl. corpse, lat. corpus
Nocioni i sfericitetit
Egjipt. Ra (dielli) – angl. earth, ger. Erde
Fjalë të prejardhura:
Ger. Erde > ger. beerdigen, Erdapfel, Erdbeben, Erdbeere, Erdbirne, Erdgas, Erdnuss, Erdöl, Erdung. Shih edhe ger. abdecken, aufdecken, bedecken, Deck, Decke, Deckel, decken, eindecken, entdecken, verdecken, zudecken, holl. bedekken, shq. vdekje, vdekur, vdes, geg. dekë, dekun.
Lidhja mes emërtimit të objektit astronomik ‘Tokë’ dhe nocionit ‘bërthamë’
Angl. earth – ger. Erde
Angl. earth, ger. Erde – it. terra (anagrama)
Lidhja mes nocionit ‘bërthamë’ dhe veshjes së Tokës
Angl. core – shq. kore (e tokës, etj.)
Lidhja mes nocionit ‘bërthamë’ dhe emërtime të objektit ‘kokërr, kokrrizë’.
Angl. core – angl. cereal, corn, germ, grain, granular, granularity, granulate, granulation, granule, grind, grinding, it, cereale, germe, grana, granaglie, granaio, grano, granato, granella, granello, granicolo, granicoltura, granifero, granigione, graniglia, granire, granivoro, grano, granoso, granturco, granoturco, granulo, granulare, granulazione, granulo, granuloso, ingranare, sgranare, lat. granum, granulates, shq. grij, grirje, grirë, grirës, kokërr, kokrrizë. Njëlloj edhe shq. grindem, grindje, grinder. Shih angl. germination.
Fjalë të prejardhura:
Shq. kokërr > shq. kokë, kokrrizë, kokrrizim, kokrrizohet, kokrrizoj, kokrrizor, kokrrizueshëm (i)
Angl. grain > it. grano, granulare
Lidhja mes nocionit ‘bërthamë’ dhe emërtimit të organit ‘zemër’
Shq. yll > angl. nucleus > angl. nuclear.
Shq. bërë, it. fare > angl. spore, sporo-, gr. σπόρος, shq. bërthamë, farë.
Egjipt. Ra > angl. core, kernel, Kern, holl. kern
Egjipt. Ra > angl. heart, cardiac, fr. cœur, ger. Hertz, gr. καρδιά, lat. cor, rus. сердце, сердечник. Angl. heart > rus. ядро.
Lidhja mes emërtimeve të sendit dhe nocionit’ bërthamë’ dhe organit ‘zemër’
Angl. core - heart, cardiac, fr. cœur, ger. Hertz, gr. καρδιά, lat. cor, rus. сердце.
Fjalë të prejardhura:
Ger. Herz > ger. herzallerliebst, herzbewegend, Herzblatt, Herzblut, Herzbube, Herzchen, Herzchirurgie, Herzdame, herzhaft, Herzkammer, Herzklaps, Herzkönig, herzlich, Herzschild, Herzstillstand, Herzton, Herzversagen.
Lidhja mes nocionit zemër dhe dashuri, përzemërsi
Ger. Herz – ger. herzlich
It. cuore – it. caro
Lidhja mes nocioneve dashuri dhe të qenët i shtrenjtë; shtrenjtësi
Shq. ar > angl. dear
Angl. star > shq. i shtrenjtë
Lidhja mes nocioneve zemër, dashuri dhe kujdes
Angl. heart, fr. cœur, gr. καρδιά, ger. Herz, it. cuore > angl. care.
Lidhja mes nocioneve zemër, dashuri, kujdes dhe shërim
Angl. heart, it. cuore > angl. care > angl. cure, it. curare
Lidhja mes nocionit zemër dhe nocionit hare, gëzim
Angl. heart – ger. Hertz
Angl. cheerful – ger. herzlich
Fjalë me të njëjtën etimologji: angl. cheer, cheerful, hurrah, fr. contrecœur, bonheur, heureusement, heureux, malheureux, ger. Barmhertzigkeit, Hertz, herzlich, gr. χαρά, χαροποιώ, χαιρετισμός, χαιρετώ, χαιροκροτώ, χερετισμός, It.  gradimento, gradire, grado, pol. rad, radosny, uradowany.
Egjipt Ra > … > angl. cheer, cheerful, fr. heureux, gr. χαρά, ger. herzlich, skrt. hare, shq. hajr, hare. Shih skrt. hare kṛṣṇa, hare mana, keha hāre. 
Antonime
Gr. χαρά , shq. hare - angl. rancor, regret,  it. rincrescere, rinscrescimento. Shih edhe shq. hungërij, hungërimë, hungërimë, hungërit, hungëritje, hungëroj.
Modele fjalëformimi
Egjipt Ra > angl. radian, radiant, ray, fr. raie, rayon, rayer, rayure, lat. radio, radius, it. rayé, radiante, radiare, lat. radians, radiare, shq. rrezatim, rrezatoj, rrezatuar, rrezatues, rreze.
Lat. radio > lat. irradio, praeradio, obradio, si dhe lat. radians, radiatilis, radiation, radiates, surradio, radiolus, radiosus, radius.
Shih Egjipt Ra > angl. grace, fr. grace, it. grazia, grato,  lat. gratia, gratus, shq. hir, pahir, si dhe angl. grateful, ingrate, ungrateful, it. gradevole, gradimento, gradire, gradito, ingrato, ingratitudine, sgradevole, lat. ingratus, sued. barmhärtig, serb. rado, radost, shq. i ngratë.
Shih angl. mercy, merciful.
Modele fjalëformimi
Angl. mercy - shq. mëshirë. Angl. mercy > angl. merciful.
Angl. mercy – fr. merci (zhvendosje kuptimi).
Angl. mercy - it. grazia (alternime brenda shq. bërë) > it. graziare, ringraziamento, ringraziare.
Angl. misery – shq. mëshirë. Njëlloj mëshirim, mëshirohem, mëshiroj, mëshirshëm, mëshiruar, mëshirues, si dhe mëshirëmadh, mëshirëplotë, mëshirëshumë.
Angl. misery – shq. mizerje
Shih angl. pardon, it. perdonare.
Modele fjalëformimi
Angl. mercy – angl. pardon (alternime brenda shqipes bërë)
Angl. mercy – angl. sorry (alternime brenda shqipes bërë)
Angl. forgive – it. perdonare, angl. give – it. donare. Angl. forget – angl. forgive. Njëlloj, forgiveness.
It. perdonare > it. perdonabile, perdonanza, perdonarsi, perdono.
Modele fjalëformimi
Shq. yll > angl. excel
angl. sun > angl. shine
egjipt. Ra > lat. radio, radiare, spanj. radiar
angl. star > ger. strahlen
Lidhja mes nocionit zemër dhe guxim
Angl. courageous, discourage, heart, encourage, fr. cœur, courage, courageusement, courageux, encourager, it. cuore, incoraggiamento, incoraggiare, incoraggiarsi, shq. dekurajim, dekurajohem, dekurajoj, dekurajuar, dekurajues, guxim, guximtar, guxoj, guxuar, inkurajim, inkurajohem, inkurajuar, inkurajuar, inkurajues.

* * *

Shq. yll > gr. vj. ἥλιος, gr. e re ήλιος, Ήλιος > it. caldo
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Modele antonimie
Angl. gr. eu- – ant. angl. ill, lame. Angl. lame - fr. mal, it. male (anagrama)
Ger. gelb – shq. gjelbërt i, e)
Angl. well,  gr. eu- – ant. angl. ill, lame. Angl. lame - fr. mal, it. male (anagrama)
Ger. gelb – shq. gjelbërt i, e). Njëlloj, rus. зеленеть, зелень, shq. gjelbëremë, gjelbëri, gjelbërim, gjelbërohet, gjelbëroj, gjelbërosh, gjelbërsi, gjelbërt i, e), gjelbëruar, shq. jeshil, jeshillëk. turq. yeşil, yeşillik.
It. alto, lat. altus – angl. low, shq. ulët (i, e)
It. levare – angl. lower
It. caldo – ant. angl. cold, ger. kalt, rus. холодный
# Shq. yll > it. caldo, ger. kalt > fr. chaud > angl. hot, ger. heiss, heiß, gr. καυτό > gr. έγκαυμα, καίομαι, καυστικός, καίω > gr. ηλιοκαμμένος, ηλιόκαυμα. Gr. καυτό > gr. πυρκαγιά, πυρκαϊά > elementet fjalëformues pir-, -pir-, pyr-, pyro- > gr. vj. πῦρ, πυρά > angl. burn, burning, fire, fry, pyrotechnics, fr. feu, ger. braten, brennen, Feuer, gr. πυροτεχνικός, gr. πυραμίδα, πυρασφαλής, πύραυλος, πυργίσκος, πύργος, πυρετικός, πυρετός, πυρετώδης, πυρετωδώς, πυρήνας, πυρηνικός, πύρινος, πυριτία, πυρίτιο, πυριτίου, πυροβολαρχία, πυροβολισμός, πυροβολισμού, πυροβόλο, πυροβόλο όπλο, πυροβολώ, πυροδοτώ, πυροκροτώ, πυρόλιθος, πυρομαχικά, πυρόσβεση, πυροσβεστήρας, πυροσβέστης, πυροστιά, πυροσφραγίζω, πυροτέχνημα, πυροτεχνήματα, πυροφάγος, πυρπολώ, πύρρειος νίκη, πυρρόξανθος, πυρσός,  holl. braden, it. fuoco, pirotecnica, pirotecnico > angl. fever, feverish, ger. Fieber, fieberhaft, fiebrig, it. fervore, lat. fervor. Fjalë të prejardhura: angl. pure, purge, purify, fr. four, it. forno, furnace, fornaio, infornare, inferno, sfornare, purezza, Purgatorio, puro, lat. furnus.
Njëlloj edhe armenisht hur. Shih për këtë alternimet brenda vargut të shqipes bërë.
Krhs. angl. cold > angl. cool > angl. calm, it. calmo, calmare.

* *

Shq. yll > shq. Hyll (diell) > fr. dieu > gr. Διός, θεός, lat. deus > gr. vj. Ζεύς, lat. Zeus, shq. Zeus > fr. déesse, gr. vj. θεά (θεή), θεύς, θιός, σιός, it. dio, lat. dea
Shq. yll > shq. Hyll (diell) > ar. Allah, (aramaike biblike) Alaha, (aramaike) Elaha, heb. Elohim
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Shq. yll > shq. Hyll > shq. yll, Hyll, Hyj
Shq. yll > shq. Hyll > shq. yll, Hyll, Hyj, Hyjni
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Shq. yll > shq. Hyll > shq. yll, Hyll, Hyj, Hyjni + shq. bërë, heb. bara, skrt. bhar- > lat. albare > lat. alba, albamentum, albarius, albatus, albedo, albeo, albesco, albicasco, albiceris, albico, albicolor, albicomus, albidulus, albidus, albineus, albitudo, albo, albogalerus, albogilvus, albor, albugo, albulus, albumen, alburnum, alburnus, albus.
Lat. albare > it. albeggiare, shq. bardhë (i, e), bardhësi, zbardh, zbardhem, zbardhëllehet, zbardhëllemë, zbardhëllemtë (i, e), zbardhëllen, zbardhëllon, zbardhëllim, zbardhëllimë, zbardhim, zbardhoj.
Krhs. lat. albico – angl. white, ger. weiss, weiß.
Angl. white, ger. weiß > angl. wheat (beer), whitish, ger. Weißbuch, Weiße, weißen, Weißer, Weißgold, weißgrau, weißlich, Weißmetall, Weißrußland, Weißwein, Weizen.
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Shq. yll > angl. light, ger. Licht, it. luce, lat. lumen, lux
Shq. yll + është > angl. illustrate, illustration, luster, lustre, fr. illustrer, illustration, lustre, it. illustrare, lat. illustro, inlustro, spanj. ilustrar. Krhs. angl. luster – angl. star.
… lat. lumen > angl. illuminate, illuminating, illumination, illuminator, illuminism, illuminist, luminosity, luminous, transilluminate, fr. illumination, illuminer, luminosité, lumineux, it. illuminare, luminosità, luminoso, lat. illumino, illuminatum, illuminates, lumino, spanj. spanj. alumbrar, iluminar.
Lat. lumino > angl. lamp, ger. Lampe, Laterne, gr. λάμπα, it. lampa, lampeggiamento, lampeggiare, lampeggiatore, shq. llambadar, llambadhë, llambë, llamburis, llamburit, llamburitës, llamburitje, llamburitur, llambushkë, etj.
…> lat. lumen ‘drita e diellit, e yjeve vjen’. Lat. lumen < lu- ‘yll’ + -men ‘vjen’. Lat. lumen > lat. flumen.
… angl. light, ger. Licht > angl. enlighten, enlightenment, ger. beleuchten, Beleuchtung, Leuchte, Leuchter, leuchten > gr. λευκό, λευκός.
… it. luce > angl. elucidate, elucidation, fr. élucider, élucidation, lat. elucido.
Ger. Licht > gr. λυχνία, λύχνος;
… it. luce + lat. fero > angl. Lucifer, luciferous.
Angl. luciferous - lat. illuminosus
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Shq. yll > shq. Hyll > shq. yll, Hyll, Hyj, Hyjni > heb. Helel.  
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Shq. ai > angl. photo-, gr. vj. φῶς, gr. φως, φωτιά, φωτο- > gr. φωτεινός, φωτίζω
Shq. ai > angl. photo-, gr. φωτο- > angl. photocell, photochemical, photogenic, photograph, photographer, photographic, photography, photon, photosensitive, photosynthesis, photosynthesize, gr. φωτογραφία;
Shq. ai > gr. φως > angl. phosphorus, gr. vj. φωσφόρος, lat. phosphorus, shq. fosfor > angl. phosphate, phosphoric, shq. fosfat, fosforik,
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
… angl. sun > angl. shine, shining, sunshine, ger. scheinen, Schein, Sonnenschein. Shih angl. saw, see, seem, seen, show, shown, ger, Gesicht, sah, sehen, gesehen, geschaut, schauen, schaute, Sicht, shq. sheh, shih, shihni, shikimi, shoh, …etj.
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
… angl. star > shq. shndrij, shndrit > shq. dritare, dritë, shndritës, shndritje, shndritshëm, shndrizë, etj..
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Illumin- te angl. illumination = eman- te angl. emanate lat. emanare, it. emanare > angl. > angl. emanating, emanation, emancipate, emancipated, emancipation, human, man, mankind, ger. Mann, Mensch, rus. муж, мужик.
Angl. human = rus. человек, serb. човек (alternime brenda shqipes vjen: man – ve; alternime ai – yll: ло – о; alternime brenda togfjalëshit të shqipes q’jam: че – hu)
Angl. mankind = rus. человечество
Serb. човечанство - rus. человечество (alternime brenda togfjalëshit të shqipes q’jam: чанст – чест)
Shq. yll > angl. light, ger. Licht, it. luce, lat. lumen, lux > rus. луч > bulg. лъч;
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Shq. yll > angl. light, lightweight > angl. aluminium.
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Shq. yll > shq. Hyll > angl. hallow, hail, holy, ger. heilig
Shq. yll > shq. Hyll > shq. Hyj, hyjni, hyjneshë, hyjnim, hyjnizim, hyjnizoj, hyjnizohet, hyjnizuar, hyjnohet > angl. bless. Shih vargun e shqipes yll te Përmbledhje e Kodit të Gjuhës Shqipe.
Shq. yll > shq. Hyll > angl. hallow, hail, holy, ger. heilig > angl. holiness
Fjalë të tjera të prejardhura apo të ndërtuara me shq. Hyll, ar. Allah, gr. θεός, lat. dea, deus: fr. déesse, angl. atheist, atheism, deify, deism, deistic, deity, pantheology, theism, theologian, theological, theology, fr. déifier, théologie, ger. deistisch, gr. vj.  αθεϊσμός, θεϊσμός, θεολογία, it. teologia, lat. deificare, theologia, rus. теология, spanj. deísta, turq. ilahiyat.
Alternime jam – vjen
Lat. deus – angl. divine > lat. divus> shq. div, turq. divan (këshilli i lartë në oborrin e sulltanit të Turqisë).
Angl. sun > it. santo > It. santo, shq. shenjt, shenjtë (i) > rum. sfânt > serb. sveti, rus. святой
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Angl. sun > angl. saint, sainthood, saintess, saintly, sanctity, sanctify, sanctification, fr. saint, it. sancire, santo, lat. sanctus, shq. shenjt, shenjtë (i, e), shenjtëri, shenjtërim, shenjtërisht, shenjtërohem, shenjtëroj, shenjtëror, shenjtëruar.
Shq. ai > ar. hadj, hajj, gr. vj. ἅγιος, gr. αγιάζω, αγιασμός, αγιοποιώ, άγιος, αγιότητα, άγιοι, lat. hagio-, shq. haxh, Haxhi, haxhillëk, hoxhë.
Lat. hagio- > angl. hagiarchy, hagiographer, hagiographic, hagiography, hagiolatry, hagiologist, hagiology, Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Angl. leader – rus. вожак, вождь, водитель > rus. водитељ, водить, возить, выводить, вывозить, перевод, передовица, предводитель, предводник, приводить, проводить, развозить, руководилац, руководитель, руководство, сопровождать, serb. вођа, etj.  Krhs. rus. ведущий.
Rus. вождь, serb. вођа – shq. hoxhë.
Modele fjalëformimi
Elementë fjalëformimi në gjuhët sllave vjed-, -vjed-, -vjez-, vjes-, -vjes-, vod-, -vod-, voz-, -voz- 
Angl. leader - It.  conducente > fr. –duit, it. dotto, lat. duco, ductus
Angl. leader – rus. вожак, вождь, водитель
Rus. вождь, serb. вођа – shq. hoxhë.
Rus. вода = angl. water
Rus. –вод – angl. –duct, Rus. водопровод – angl. water-conduit, lat. aquaeductus
Fjalë të prejardhura nga rus. вода: rus. водный, водяной
Lat. duco, ductus > angl. conduct, deduce, duct, reduce, seduce, fr. conduire, deduire, réduire, séducteur, séduction, séduisant, séduire, etj..
Modele fjalëformimi
Angl. dissolve – rus. развести
Rus. возить > shq. vozit > shq. vozitës, vozitje, vozitur
Modele fjalëformimi
Rus. везти, вести – rus. водить si rus. нести – rus. носить
Shih rus. ведение, вести, вывезти, поведение, развести.

* * *

Shq. yll > angl. heal, health, ger. heilen, Heilung
It. sole > it. salute, fr. salut, rum, salut, spanj. salud
Angl. sun > it. sano > angl. sound, ger. gesund, shq. shëndosh, shëndetshëm (i)
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Angl. sun > it. sano > angl. sound, ger. gesund, shq. shëndosh > angl. sanatorium, sanitary, sanity, sanitation, fr. sain, santé, soigner, soin, ger. Gesundheit, Sanitär-, holl. gezond, it. sano, sanare, sanità.
Angl. sun > it. sano > gr. υγιής, υγιεινή > angl. hygiene, ger. Hygiene, shq. higjenë, higjenik, higjenizim, higjenizohet.
Modele fjalëformimi
it. salute > port. saúde (alternime yll – ai)
Modele fjalëformimi
Angl. sound, fr. son – gr. ήχος (alternime sun – I, ai)
Angl. sound, it. sano – υγιής (alternime sun – I, ai)
It. salute > angl. salubrious, salutary, salutation, salute, fr. saluer, salut, it. salutare, lat. salus, salutare, pol. salutowanie.
Modele fjalëformimi
pol. pozdrawiać – pol. salutować.
Fjalë të prejardhura: bulg. здрав, çek. zdravý, pol. zdrowy, zdrów, rus. здороваться, serb. pozdrav, pozdraviti, It. salute > angl. save, saving, fr. sauver, it. salvare, lat. salve, salveo, salvus.

* * *

Shq. yll : ‘vjen si yll (rikthehet në tokë)’ > angl. fool, fr. fou, it. folle, lat. folis
Angl. sun > angl. insane, ger. Unsinn, Wahnsinn. Krhs. angl. sin, ger. Sünde.
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Ger. Wahnsinn > ger. Unsinn.
Ger. Unsinn > angl. sense.
Angl. sense > angl. sensual > gr. αισθησιακός (anagrama).
Angl. sense > sensual, sensualist, sensuality, Ger. Sinn > ger. besinnen, entsinnen, Gesinnung, Sensus, sinnen, sinnenfroh, sinnentleert, sinnieren, sinnig, sinnlich, sinnlos, sinnvoll, Unsinn.
Gr. αισθησιακός > angl esthetic, esthetics, gr. αισθητική, ευαίσθητος, shq. estetik, estetikë.
Alternime ai – sun
lat. audio – it. sento (sentire)
It, sentire > shq. ndjerë > shq. ndjej, ndjenjë.

* * *

Shq. yll > angl. all, ger. all- > shq. lidh
Angl. sun > gr. syn- > gr. συνδώ, συνδέομαι, συνθέτω
Egjipt. Ra > ra- > it. radunare, radunarsi, raduno

Njëlloj si
Shq. yll > … > angl. low, lower, shq. ul, ulët (i, e), ulje, ulur.
Angl. sun > ger. senken, sinken > angl. sink
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Modele antonimie
Angl. well,  gr. eu- – ant. angl. ill, lame. Angl. lame - fr. mal, it. male (anagrama)
Ger. gelb – shq. gjelbërt i, e)
It. alto, lat. altus – angl. low, shq. ulët (i, e)
It. levare – angl. lower
 It. caldo – ant. angl. cold, ger. kalt, rus. холодный
# Shq. yll > angl. lake, fr. lac, it. lago, shq. liqen > angl. lace, shq. lak > angl. link, fr. lier, it. legare, lat. lego > lat. allego, colligo, diligo, eligo, intellego, lego, neglego, perlego, praelego, relego, seligo, sublego.
Shq. yll > angl. all > angl. collect, lat. colligo. Angl. collect, lat. colligo > angl. collection, it. collegare, collezione, cogliere, colto,
Lat. intellego < lat. inter- + lat. lego ‘lidh bashkë’ (gjërat, fenomenet, mendimet). Lat. intellego > angl. intellectual, intellectualism, intellectualize, intelligence, intelligent, it. intelletto, lat. intellectivus, intellector, intellectus, intellegens, intellegenter, intellegentia, intelligibilis, intellectualis, intellectualitas, port. intelecto, rum. înțelept, înțelepciune, înțelege, spanj. intelecto. Krhs. lat. intellego - angl. ear, shq. hear, shq. dëgjuar dhe shq. vj. endigloj.
Angl. collect, cogliere i frutti > it. colto, cultura > angl. cult > angl. occultism, occult, it. occultismo, occulto.
It. cogliere – sciogliere, it. colto – shq. mbledhur, shq. lidh – shq. zgjidh ,shq.  mbledh – shq. mpleks, shq. mpleks – shq. shpleks. Shih mpleks, mpikset (gjaku). Shih se ç’kemi thënë për –ple, -plex.
# Shq. lidh – gr. συνθέτω, lat. compositus (lat. compono).  Gr. συνδώ = shq. lidh njëlloj si angl. sun - gr. ήλιος. Gr. συνδώ, συνδέομαι > gr. δένω, gr. σύνδεσμος > gr. δεσμός. Gr. συνδώ  > skrt. sandhi. Gr. συνδώ, συνδέομαι > gr. δέω > skrt. dhā. Njëlloj dhe angl. synthesis, gr. σύνθεση. Shih –theto te Lojra leksikore në gjuhën greke, dhā  te Lojra leksikore në sanskritisht.
Shq. lidh, lidhje, lidhur > shq. ndërlidh, ndërlidhës, ndërlidhje, ndërlidhur.
Shq. lidh - -lith te angl. monolith.
Shq. yll > … > angl. low, lower, shq. ul, ulët (i, e), ulje, ulur, njëlloj si angl. sun > ger. sinken > angl. sink. Shq. yll > … > shq. ul > angl. lay, lean, lie, ger. legen, shq. lë > angl. relay. Ger. legen > ger. ablegen, anlegen, auferlegen, auflegen, auslegen, beilegen, belegen, darlegen, einlegen, erlegen, flachlegen, fortlegen, freilegen, hereinlegen, hinlegen, krummlegen, nachlegen, niederlegen, offenlegen, querlegen, reinlegen, überlegen, umlegen, unterlegen, verlegen, vorlegen, weglegen, widerlegen, zerlegen, zulegen, si dhe ger. Bauernlegen, Lage, Lager, Lege, Legebatterie, Legehenne, Legföhre, Überlegung, Unterlage.
Shq.  yll > … > it. legare, lat. lego > it. rilego > angl. relate, related, relation > angl. correlate, correlated, correlation. Krhs. It. lato – it. sponda, it. relazione – it. corrispondenza.

* * *

Shq. yll > angl. light, ger. Licht, it. luce, lat. lumen, lux  > rus. луч > bulg. лъч;
Shq. ai > gr. φωτο- , φως > gr.  φωτεινός, φωτιά, φωτίζω.
Egjipt. Ra > shq. fener > gr. φάρος, φανός. Krhs. angl. fire,  ger. Feuer; angl. fever, ger. Fieber.
Egjipt. Ra > fr. rayon, it. raggio, lat. radius, shq. rreze > angl. ray, spanj. rayo;
Angl. star > ger. Strahl, holl. straal;
Modele fjalëformimi
Ger. Pfanner – shq. fener
Angl. flag – angl. flame, shq. flakë. Krhs. angl. flake.
Angl. flag – ger. Fahne
Gr. φανός – ger. Fahne
Shih ger. beflaggen, Fähnchen, Flagge.
Fjalë të prejardhura
# Shq. yll > angl. light, ger. Licht, it. luce, lat. lumen, lux > angl. bioluminescence, chemiluminescence, electroluminescence, elucidate, elucidation, enlighten, enlightenment, galvanoluminescence, illuminance, illuminant, illuminate, illuminated, Illuminati, illuminating, illumination, illumine, illuminism, illustrate, illustration, isolume, lumen, luminance, luminaria, luminary, luminesce, luminescence, luminescent, luminiferous, luminologist, luminophore, luminosity, luminous, luminously, luster, lustre, noctiluca, noctilucent, oxyluminescence, pellucid, phillumenist, photoluminescence, radioluminescence, semitranslucent, sonoluminescence, sonoluminescent, sonoluminescently, stenolumic, subluminal, superluminal, thermoluminescence, thermoluminescent, transilluminate, translucence, translucency, translucent, translucently, triboluminescence, triboluminescent, tribothermoluminescence, tribothermoluminescent, unilluminated, fr. élucider, élucidation, illumination, illuminer, illumination, illustrer, illustration, luminosité, lumineux, ger. beleuchten, Beleuchtung, leuchten, gr. λευκό, λευκός, lat. elucido, illumino, illustro, inlustro, lum-, -lum-, lumen-,-lumen-, lumin-, -lumin-, lustralis, lustramen, lustramentum, lustratio, lustrator, lustricus, lustrificus, lustrum, it. illuminare, illustrare, luminosità, luminoso, spanj. alumbrar, iluminar, ilustrar.
# Lat. lumen > lat. fulmen > vargun flag-, flam-, folg-, fulg-, phlegm, phlog-. Fjalë të prejardhura: angl. circumfulgent, effulge, effulgence, effulgent, fulgency, fulgent, fulgently, fulgid, fulminant, fulminate, interfulgent, prefulgency, profulgent, refulgence, refulgency, refulgent, it. fulminante, fulminare, fulminato, fulminazione, fulmine, fulmineo, fulminio > it. folgorante, folgorazione. conflagrant, conflagrate, conflagration, conflagrative, conflagrator, conflagratory, deflagrability, deflagrable, deflagrate, deflagration, deflagrator, flagrancy, flagrant, flagrant, flagrantly, flagrate, flagration, fragrant.
Krhs. Shq. yll – angl. luster, angl. sun – angl. shine, ger. scheinen.
# Yll > it. luce, rus. луч > angl. excel, rus. излучать > rus. отличать  > rus. различать > rus. различать. Shih angl. alike - serb. liçiti. Angl. alike – ant. serb. razliçan. Shih rus. неразлучный, serb. lik, liçan, liçiti, liçno, liçnost, prilika, prilikovati, priliçan, razlika, razlikovati, razliçno, razliçnost.
# Shq. yll > lat. albare, albeo, albo. Lat albeo = bele- te ger. beleuchten. Krhs. ger. leuchten, gr. λευκό, λευκός. Fjalë të prejardhura: çek. bílý, it. alba, albeggiare, lat.  albamentum, albarius, albatus, albedo, albeo, albesco, albicasco, albiceris, albico, albicolor, albicomus, albidulus, albidus, albineus, albitudo, albogalerus, albogilvus, albor, albugo, albulus, albumen, alburnum, alburnus, albus, rum. alb, rus. белый;
Shq. yll > fr. blanc, blanchiment, blanchissage et blanchissement, blanchir, it. bianco, biancastro, biancheria, bianchezza, bianchire, imbianchare, sbiancare.
Shq. yll > it. luce, lat. lux > angl. blink, ger. Blitz, blitzartig, Blitzlicht, Blitzschlag, Kugelblitz, shq. blic.
Shq. yll > angl. angl. blaze, blush, blink, conflagrate, conflagration, flagrant, flagrance, flame, flash, flush, inflame, inflammation, fr. flamme, ger. Flamme. Fjalë të prejardhura: angl. conflagration, flag, flagrance, flagrant,  flame, flare, fr. flagramment, flagrant, flagrance, foudre, it. fiaccola, fiamma, fiammegiare, fiammante, fiammeggiante, fiammeggiare, fiammella, fiammifero, folgorante, folgore, folgoreggiare, infiammabile, infiammabilità, infiammare, infiammarsi, infiammato, infiammatorio, infiammazione, lat. conflagro, flagro, flamma, flammo, inflammo, fulgeo, fulgur, fulvus, port. chama, rum. fulger, spanj. llama, shq. flak, flakadan, flakar, flakaresh, flakem, flakë, flakëhedhës, flakëkuq, flakërij, flakërim, flakërimë, flakërishta, flakërit, flakëritem, flakëritje, flamë, flamëmadh, flamëngarë, flamosem, flamosur (i, e), flamur, flamurmbajtës, flamurtar, konflagracion.
Ang. fire – angl. fear
Lat. fulvus – gr. φοβία > angl. –phobe, phobia, -phobic, gr. vj. φόβος, gr. φόβος, φοβάμαι, φοβούμαι, lat. phobia, -phobia
Krhs. angl. fever, ger. Fieber, fr. feu, it. fuoco.
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Angl. acrophobe, acrophobia, agoraphobe, agoraphobia, agoraphobic, ailurophobe, ailurophobia, autophobia, autophoby (1847), phobia (1786), phobic (1897), chromophobe, claustrophobe, claustrophobia, claustrophobic, claustrophobically, computerphobe, computerphobia, computerphobic, homophobe, homophobia, homophobic, hydrophobia, hydrophobic, hydrophobicity, lyophobic, negrophobe, negrophobia, phobia, phobic, photophobia, photophobic, technophobe, technophobia, technophobic, triskaidekaphobia, xenophobe, xenophobia, xenophobic, xenophobically, zoophobe.
# Yll > angl. galaxy, gr. vj. γαλαξίας, shq, yjësi > angl. agalactia, agalactorrhea, agalactosis, agalactous, agalorrhea, androgalactozemia, antigalactagogue, antigalactic, dysgalactia, extragalactic, galactagogue, galactase, galactia, galactic, galactin, galactodendron, galactoid, galactometer, galactophage, galactophagia, galactophagist, galactophagous, galactophagy, galactophorous, galactopoiesis, galactopoietic, galactorrhea, galactorrhoea, galactose, galactosialidosis, galactosidase, galactostasis, galactotherapy, galactrophic, galaxy, hypogalactia, hypogalactous, intergalactic, intragalactic, ischigalactic, ischogalactic, Lactation, lactorrhea, lactotherapy, metagalactic, metagalaxy, oligogalactia, polygalactia, gr. vj. γλάγος, γλαγάω, γλαγῶ, gr. e re  αγαλαξία, εξωγαλαξιακος, γαλακτάσης, γαλαξιακά, γαλακτόρροια, γαλακτόζη, γαλακτοσιδάσης, γαλαξίας, διαγαλαξιακή, γαλουχία. γάλα, γαλάζιο, γαλάζιος, γαλαζοαίματος, γαλαζοπράσινο, γαλαζοπράσινος, γαλακτερός, γαλακτίας, γαλακτίες, γαλακτισμός, γαλακτοκομείο, γαλακτοκομικά, γαλαξίας, γαλατάς. Krhs. sh. gr. γάλατα me shq. gallatë ‘humor’, njëlloj si it. felice – shq. i fëlliqur, gr. λόγια – shq. llogje, etj. 
# Shq. yll > … > angl. lamp, it. lampa, lampada, serb. lampa, shq. llambë, sued. lamp. Sued. Lamp > sued. glödlampa, kvartslampa, lampskärm, värmelampa, sänglampa, bordslampa, skrivbordslampa
# Yll > it. luce, rus. луч > angl. excel, rus. излучать > rus. отличать  > rus. различать. Rus. отличный = angl. excellent. Krhs. shq. yll – angl. star, angl. excel, rus. излучать – ger. strahlen, Strahlung. Njëlloj ger. bestrahlen.
Fjalë të prejardhur nga rus. луч: лучевой, лучезарный, лучик, лучина, лучинка, лучистый, лучиться, лучник, лучок, лучший, наилучший.
Fjalë të prejardhur nga rus. излучать: излучатель, излучать, излучающий, излучение, излучина. Rus. излучать > rus. получать > rus. получатель , получаться, получение, получить, получиться, получка > неблагополучный.
Fjalë të prejardhur nga rus. отличать > rus. отличаться, отличие, отличительный, отличить, отличиться, отличник, отличница, отлично, отличный.
Fjalë të prejardhur nga rus. отличать > rus. отлучаться, отлучение, отлучить, отлучиться, отлучка. Krhs. rus. луч – angl. sun, angl. asunder, sunder – rus. отлучить. Fjalë të lidhura etimologjikisht: astunder, ger. besonder, Besonderheit, besonderes, sonder, sonderbar, sonderbarerweise, sondergleichen, sonderlich, Sonderling, sondern, Sonderrecht, sonders.
Fjalë të prejardhur nga rus. отличать > rus. различать, различаться, различие, различимый, различить, различный,
Fjalë të prejardhur nga rus. разлучить: rus. разлука, разлучаться, разлучить > rus. неразлучный, serb. serb. razliçan. Shih rus. неразлучный, serb. lik, liçan, liçiti, liçno, liçnost, prilika, prilikovati, priliçan, razlika, razlikovati, razliçno, razliçnost. Rus. лучистый > rus. чистый.

* * *

Shq. yll > angl. light, ger. Licht, it. luce, lat. lumen, lux  > gr. ελαφρός > gr. ανάλαφρος

* * *

Shq. yll > angl. excel
angl. sun > angl. shine
egjipt. Ra > lat. radio, radiare, spanj. radiar
angl. star > ger. strahlen
Fjalë të prejardhura
# Shq. yll > angl. excel > angl. excellent, Excellency. Angl. excel > fr. éclat > fr. éclater > ger. Schlacht > ger. schlagen. Rus. отличный = angl. excellent.
Fr. éclater – fr. éclaircir. Angl. clear, fr. clair, clarté, clarifier, clarification, clairement, ger. Aufklärung, erklären, Erklärung, klar, Klarheit, Kläranlage, klären, Klärschlamm, Klarstellung, Klärung, lat. clarus, port. & spanj. claro, it. chiaro, rum. chiar, shq. qartë (i, e), qartësi, qartësoj, qartësuar etj. > angl. air, shq. ajër.
# Angl. sun > angl. shine > angl. sheen, shining, ger. scheinen, lat. scinti-, scintil-, scintill- > angl. dacryoscintigraphy, immunoscintigraphy, interplanetary, microscintigraphy, scinticisternograph, scintigram, scintigraph, scintigraphic, scintigraphy, scintilla, scintillant, scintillantly, scintillascope, scintillate, scintillate, scintillated, scintillating, scintillatingly, scintillation, scintillation, scintillator, scintillescent, scintillometer, scintilloscope, scintillous, scintimammography, scintiphotograph, scintiphotography, scintirenography, scintiscan, scintiscanner, scintography, unscintillating, fr. scintiller, étinceler, ger. Schein, scheinbar, erscheinen, Erscheinung > ger. Erscheinungsbild, Erscheinungsjahr, Erscheinungsdatum, it. immunoscintigrafia, scintigrafia, scintilla, scintillante, scintillare, scintillazione, scintillatore, scintillometro, scintimammografia, lat. scintillare, scintillo, port. cintilar, rum. scânteia, spanj. centellear, cintilar, shq. shkëndijë.

* * *

Shq. yll > rus. улица
shq. ai > angl. path, gr. οδός, shq. udhë
egjipt. Ra > angl. road, fr. rue, shq. rrugë
angl. star > angl. street, ger. Straße, holl. straat, it. strada
angl. sun > spanj. sendero, it. sentiero
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Shq. yll > rus. улица, pol. ulica > angl. align, alignment, collinear, delineate, delineating, delineation, lane, line, lineage, lineal, lineament, linear, lineate, patrilineal, rectilinear, fr. ligne, it. allineare, capolinea, delineare, guardalinee, linea, lineare, lat. linea, linealis, lineamentum, linearis, linearius, lineo, lineola, lineatio, port. Linha, rum. cale, spanj. calle, shq. hulli, hullim, hulloj, linjë, ulluk;
 Shih Shq. yll > angl. lake, fr. lac, it. lago, shq. liqen > angl. lace, shq. lak > angl. link > angl. ligament, ligature, fr. lier, it. legare, legato, lat. leg-,  lego, lig-, ligo, shq. lidh, lidhje, lidhur (i, e) > angl. alliance, alloy, alloying, ally, fr. alliage, alliance, allier, shq. aleancë.
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Angl. all – angl. ally
Angl. all – shq. bashkë
Shq. bashkë – shq. bashkoj
Angl. out – shq. jashtë
Angl. exempt – shq. përjashtoj (e-, out- +  -pire, për + jashtë)
Angl. exempt – angl. except
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Shq. ai > angl. path, bulg. път, gr. οδός, rus. ход, shq. udhë > angl. Odyssey, period, periodic, periodically, gr. οδήγημα, οδήγηση, οδηγία, οδηγίες, οδηγημένος, οδηγητής, οδηγούμαι, οδηγός, οδηγώ, οδικός, οδοιπορία, οδοιπορικό, οδοιπορώ, οδοιπόρος, Οδύσσεια, οδύσσεια, περιοδικά, περιοδικός, περίοδος, συνοδεία, συνοδεύω, it. Odisseo, rus. pol. chodnik, rus. вход, выход, выходить, доходить, заход, идти, изход, отходить, отходчивый, отхождение, отхожий, переход,  подход, пойти, проходить, расходоваться, уходить, ход, ходьба, shq. Odisea, odisea, Odhiseu, periodik, periudhë, udhëheq, udhëheqje, udhëheqës, udhëhequr, udhëtar, udhëtim, udhëtoj, udhëtuar; Krhs. gr. οδηγητής – angl. guide, si dhe angl. guidance, guidebook, guideline, guidepost, guider, fr. guider, it. guidare, shq. guidë.
Modele fjalëformimi
Lat. ex- + gr. οδός, shq. udhë > angl. exodus, fr. exode, gr. vj. ἔξοδος, lat. exodus, rus. исход, ukr. изход, serb. ishod, etj.
Rus. отходить = angl. go out, от- = out, -хо- = go. Shih vargun e shqipes ‘ai’ në Kodin e Gjuhës Shqipe.
Emri συνοδεία ka marrë kuptimet shoqërim, përcjellje; shoqërim me orkestër. Ky kuptim e bashkon συνοδεία me gr. μελωδία  melodinë, me τραγούδι  këngën, me τραγωδία tragjedinë, me ᾠδή ode, këngën në përgjithësi. Shohim se
ode = udhë.
Që të gjitha këto kuptime lidhin udhën e Odhisesë me odisenë e tij, e cila sipas toneve  emocionale që merr gjatë zhvillimit të saj është herë një melodi, herë një tragjedi, e përgjithësisht një këngë.
Greqishtes συνοδεία i përgjigjet anglishtja cohort, e cila merr kuptime si 1. a. kohortë (njësi ushtarake në Romë) b. grup luftëtarësh apo ushtarësh c. bandë, grup 2. shoqërues, koleg.
Greqishten συνοδός dhe anglishten cohort, apo dhe latinishtet cohort, cohors, i lidhin mes tyre dy gjëra:
ᾠδή ode
angl. choir, lat. chorus, kori (muzikor)
Nga kuptimet udhë, bashkudhëtar dhe kor (shoqërues) kanë rrjedhur të gjitha fjalët e sipërpërmendura:
gr. συνοδεύω, συνοδεία, συνοδός dhe cohort, ᾠδή dhe ode, μελωδία dhe melodi, τραγούδι (këngë), τραγωδία dhe tragjedi si dhe fjala sinod.
Nga anglishtja cohort kanë rrjedhur escort, eskortë, ai / ajo që shoqëron (sajdis, por edhe mbron) një personalitet të madh.
Modele fjalëformimi
Shq. ai > angl. path > angl. pathos, gr. πάθος. Përmes ndërrimeve fonetike s, ss - t, th kemi angl. pathos, gr. πάθος > angl. passion > angl. passion, passionate, passionately, passionflower. Angl. passionate > angl. passive, passively, passivism, passivity, shq. apasionuar (i, e), pasion, pësim, pësoj, pësuar. Shih angl. patience, lat. patire, shq. pata, pate, pati, patëm, patët, patën, patur.
shq. patur > shq. pasanik, pasur, pasuri. Krhs. angl. –pathy, sympathy, sympathic, gr. συμπάθεια, συμπόνια, συμπαθητικότης.
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Shq. yll > rus. улица > çek.  lítost, litovat, politovat, ger. Leid, leiden, Leiden, leider,  Leidenschaft, leidenschaftlich, holl. afleiden, begeleiden, geleiden, geleiding, herleiden, leider, leiding, leidraad, omleiden, opleiden, verleiden, voorleiden, wegleiden; krhs. çek. politovat - angl. polite, fr. poli.
Shq. ai > angl. path, gr. οδός, shq. udhë > shq. hidhërim, hidhëroj, hidhur, hidhur (i, e). Krhs. shq. hudhër. Shih edhe shq. yll > angl. ill > angl. (I feel) ill > rus. жаль > bulg. жал, съжаление, rus. жалость.
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Egjipt. Ra > angl. road, est. raudtee, reid, fr. route, rue, pol. droga, drogowy, port. rua, rum. radă,  rutier, shq. rrugë.
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Shq. vij, vjen drejt – pol. drogowy
Angl. router, fr. router, router, routeur, routier, routière, routine, routinier, shq. rrugë, rrugëtim, rrugor;
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Shq. yll > gr. vj. ἥλιος, gr. e re ήλιος, Ήλιος > it. sole > bulg. слънце, çek. slunce, slunko, sluníčko, fr. soleil, port. sol, rus. солнце, spanj. sol >  çek. Silnice.
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Angl. star > angl. street, ger. Straße, holl. straat, it. strada, port. estrada > it. stradale.
Angl. star > angl. street, ger. Straße, holl. straat, it. strada > bulg. щрек, ger. Strecke.
Angl. star > angl. street, ger. Straße, holl. straat, it. strada > angl. structure, it. struttura, shq. strukturë. Ndërtimi i një strukture të çfarëdoshme kishte nevojë për fjalët shtroj dhe ndërtoj.
Angl. star > angl. street, ger. Straße, holl. straat, it. strada > angl. construct, construction, destroy, destruct, destruction, prostrate (dhe prostate), stratification, stratify, stratosphere, stratum, strew, strewn, structure, structuring, substrate, bulg. разстройвам, çek. strhnout, fr. construire, constructeur, constructible, constructif, construction, détruire, détruit, destruction, estrade, ger. überstreuen, gr. διάστρωση , διαστρωμάτωση, καταστροφή, στρατόσφαιρα, στρώμα, στρώνομαι, στρώνω, στρωσίδι , στρωσίδια, στρώση, στρωτά , στρωτήρας, υπόστρωμα, it. construire, construzione, costruire, costruzione, detrito, strato, stratosfera, struttura, strutturare, strutturazione, tritare, lat. construo, constructio, constructus, destruo, detritus, instruo, struo, substratum, port. construir, rum. construi, rum. strat, rus. строить, строение, spanj. construir, spanj. destrozar, triturar, shq. ndërtim, ndërtimor, ndërtoj, ndërtuar, ndërtues, nënshtrim, nënshtroj, nënshtruar, shtrat, shtresim, shtresohet, shtresoj, shtresor, shtresuar, shtresë, shtresëzim, shtresëzohet, shtresëzoj, shtrim, shtroj, shtrojë, shtruar.
Angl. star > angl. street, ger. Straße, holl. straat, it. strada > angl. strategic, strategically, strategy, gr. στρατιά, στράτευμα, στρατηγός, στρατηγική, shq. strateg, strategji.
Angl. star > angl. street, ger. Straße, holl. straat, it. strada >  lat. stratus, shq. shtrat (lumi, etj.), etj. 

* * *

Shq. yll > it. alto > fr. Altesse, it. Altezza
Egjipt. Ra > shq. krye > shq. kryetar
Egjipt. Ra > it. re, fr. roi, lat. rex, regis
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Shq. yll > fr. Altesse, it. Altezza > gr. πλούσιος
Egjipt. Ra > it. re, fr. roi, lat. rex, regis, shq. kryetar >  angl. rich, richness, ger. reich, Reich, Reichtum.
Mbret bëhet ai që pasurohet mbi të gjithë me çfarëdo lloj mënyre dhe mjeti. Prandaj, dhe
fr. roi, it. re, lat. rex > angl. rich, dan. rig, fr. riche, ger. reich, holl. rijk, isl. rikur, it. ricco, sued. rik.
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Egjipt Ra > it. circo > it. cercare, njëlloj si lat. intra – it. entrare, lat. extra – it. estrarre.
Egjipt. Ra > angl. origin > angl. source > angl. search
Egjipt. Ra > fr. riche – fr. chère (anagrama)
Fr. chère – it. caro
Spanj. querido – it. caro
Shq. yll > gr. πλούσιος
Egjipt. Ra > angl. enrich, rich, richly, richness, fr. chère, enrichir, riche, richesse, ger. abreichern, anreichern, bereichern, Bereicherung, reich, reich-, -reich, reichhaltig, reichtlich, stinkreich, zahlreich, it. arricchire, arricchirsi, arricchimento, arricchito, riccamente, ricchezza, ricco, riccone, sued. anrika, berika, berikning, göra rik, rik, riklik. Ger. Reichtum – ger. Bereich. Ger. reich – ger. erreichen, reichen, si dhe angl. arrive, arrival, it. arrivare, arrivo.
Modele fjalëformimi
Angl. star > rum. înstărit
Angl. sun > turq. zengin, shq. zengjin
angl. god – shq. hoxhë
shq. hoxhë – serb. вођа
angl. leader – serb. вођа
Modele fjalëformimi
Ger. reich > ger. bereichern, holl. verrijken
Krhs. Rus. бог – rus. богатый,
rus. богатый – angl. god, ger. Gott
sued. berika – turq.
Shih turq. bereketli – shq. bereqetlli
Turq. parali – shq. parelli
Angl. full, ger. voll, shq. boll, turq. bol
Turq. verimli – shq. veremli (antonime)
Modele fjalëformimi
Shq. ar > thesar. > gr. & gr. vj. θησαυρός, lat. thesaurus, shq. thesar > shq. thes. Krhs. lat. thesaurus, shq. thesar me angl. desire, fr. désir, shq. dëshirë. Për analogji me rrënjën kryesore të Kodit të Shqipes yll, nga ku rrjedhin angl. gold, holl. goud, goudgeld, rus. злато, златой, золотистый, золото, золотой, serb. zlato, sued. guld, turq. altin, nga egjipt. Ra rrjedhin shqipe ar, fr. or, gr. χρυσός, hun. arany, it. oro, lat. aureus, rum. aur > lat. auraria, aurarius, aurata, auratilis, auratura, auratus, aureatus, aureoles, aureolus, auresco, auricoctor, auricolor, auricomans, auricomus, aurifer, aurifex, aurificina, aurificium, aurifluus, aurifodina, aurifrigium, aurigans, aurigena, auriger, aurilegulus, auripigmentum, auro, aurosus, aurugineus, aurugino, auruginosus, aurugo, aurulentus, aurum.

* * *

Shq. yll > angl. leader, leading
egjipt. Ra > it. dirigente
angl. star > angl. steering
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
#  Angl. leader - it. conducente – shq. udhëheqës;
It. conducente > it. duce, lat. conduco, duco, dux;
Angl. leader, it. conducente > angl. god, goddess, ger. Gott. Fjalë të formuara me ger. Gott: Gottesfurcht, Gottesreich, gottgegeben, gottgleich, gottlos, Götterdämmerung, Göttergabe, göttergleich, Götterlehre, Göttin, göttlich, Göttlichkeit.
Rus. улица > it. Ulisse; gr. οδός, shq. udhë > Odiseu;
Shq. ai > angl. path, gr. οδός, shq. udhë > shq. udhëheq, udhëheqës, udhëheqje, udhëhequr;
#  Egjipt. Ra > angl. road, fr. route > ar. tarik;
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Shq. Yll > … > egjipt. Ra
Egjipt. Ra > lat. rex në kuptimin biblik, njëlloj si shq. yll > shq. Hyll, Hyj, Hyjni.
Egjipt. Ra > angl. road, route, njëlloj si shq. yll > rus. улица, angl. star > it. strada, angl. sun > spanj. sendero.
Egjipt. Ra > angl. road, route > angl. right, ger. richtig, lat. rectus  > ger. gerade > ger. gerademachen. Modele fjalëformimi: Angl. star > angl. street, ger. Straße, holl. straat, it. strada > angl. straight > angl. straighten. Angl. star > angl. street, ger. Straße, holl. straat, it. strada > angl. straight, strict, strictness, ger. Strickheit, lat. stricte, strictus, shq. strikt.
Egjipt. Ra > angl. road, route > angl. right, ger. richtig, lat. rectus  > gr. ορθο-, ορθός (anagrama)
Egjipt. Ra > angl. road, route > angl. right, ger. richtig, lat. rectus > ger. Recht, Richtigkeit. Shih angl. correctness. 
Egjipt. Ra > angl. road, fr. route > angl. right, ger. richtig, lat. rectus > angl. direct, it. dirigere, lat. dirigo, shq. drejtoj. Fjalë të prejardhura: angl. direction, director, shq. drejtim, drejtor, drejtues.
Egjipt. Ra > angl. road, route > ger. richten, Richtung. Njëlloj, Angl. star > angl. street, ger. Straße, holl. straat, it. strada > angl. steer, steering.
Egjipt. Ra > angl. road, route > ger. richten, Richtung. Njëlloj, Angl. star > angl. street, ger. Straße, holl. straat, it. strada > angl. steer, steering.
Egjipt. Ra – angl. right, ger. richtig, lat. rectus > angl. correct, lat. corrego, shq. korrigjoj. Fjalë të prejardhura: angl. correct, correction, corrector, shq. korrigjim, korrigjoj, korrigjuar, korrigjues.
Egjipt. Ra – angl. right, ger. richtig, lat. rectus > angl. erect, ger. errichten, it. reggere, lat. erigo. Fjalë të prejardhura: angl. erect, erection, redress, ger. errichten, it. erigere. Shih shq. ngre, ngritës, ngritje, ngritur, rrit, rritje.
Egjipt. Ra – angl. right, ger. richtig, lat. rectus > angl. direct, fr. dirigent, diriger,  it. dirigente, dirigere, lat. dirigo, rego, rector, rex. Lat. dirigo, rex > angl. rule, ruler, fr. régner, lat. regalis, regia, regius, port. reger, spanj. regir, sued, regera, shq. dirigjent, dirigjoj, dirigjues, drejtim, drejtohem, drejtoj, drejtuar, drejjtues. It. re > it. regalo (figura si Krishti) në kuptimin biblik > it. regalare, spanj. regular.
Modele fjalëformimi
Lat. dirigere, dirigo – lat. redigere, redigo (anagrama, rishkrime)
Angl. direction – angl. redaction, lat. redactio (anagrama, rishkrime)
Angl. redact, redactor, fr. rédacteur, rédaction, rédiger, nor. redactor, redaksjon, redigering, shq. redaksi, redaktim,  redaktoj, redaktor, redaktuar. Krhs. angl. redact – angl. read; angl. read – ger. reden?!
Fjalë të tjera të prejardhura
Lat. arrigo, corrigo, dirigo, erigo, porrigo, recorrigo, subrigo, suberigo.
assurgo, insurgo, exsurgo, resurgo
ar- + lat. rego > lat. arrigo,
cor- + lat. rego > angl. correct, lat. corrigo. Fjalë të tjera të prejardhura: angl. correction, lat. correctio, shq. korrektim, korrektues, korrigjim, korrigjoj, korrigjuar, korrigjues.
rector, regalis, regia, regina, regius, regno, regnum, rex.
di- + lat. rego > lat. dirigo,
e- + lat. rego > lat. erigo,
por- + lat. rego > lat. porrigo,
recor- + lat. rego > lat. recorrigo,
sub- + lat. rego > lat. subrigo,
Shih rectifiable, rectifiably, rectified, rectifier,
si dhe
ad- + lat. surgo > lat. assurgo, surrexi, surrectus, assurgere. Krhs. angl. arise, encrease, rise, it. crescere.
in- + lat. surgo > lat. insurgo
ex- + lat. surgo > lat. exsurgo
re- + lat. surgo > lat. resurgo
Fjalë të prejardhura:
angl. direct, direction, director, ger. abrichten, anrichten,  aufrichten,  ausrichten,  einrichten,  hinrichten,  Richter,  Richtfest,  richtig – angl. really,  Richtung,  unterrichten,  verrichten,  holl, aanrichten, africhten, oprichten, uitrichten, verrichten. Angl. right > shq. i caktuar (anagrama). Shq. i caktuar > shq. cak, caktim, caktoj, caktuar, caktues, përcaktim, përcaktoj, përcaktuar, përcaktues.
Por, ger. berichten,  zurichten < holl. – holl. voor te bereiden < voor ‘para’ + berei ‘bërë, bë’ + -ten.
Fjalë të prejardhura:
ger. Gericht,  shq. gatim, gatuaj, gatuar, përgatis, përgatitje, përgatitur. Shih angl. ready, ger. gerade
Modele fjalëformimi
Shq. yll > it. alto, alzare
egjipt. Ra > angl. grow. Njëlloj, angl.  growing, growth, it. crescere, crescita, shq. rrit, rritje, rritës, rritur.
Fjalë të tjera të prejardhura
Angl. Angl. address, dress, dresser, redress, redressing,  fr. dresser, it. indirizzare, indirizzarsi, indirizzo. Shih fr. dire, indiquer, it. dire, indicare, angl. indicate (1645), lat. index (1580), it. indice, shq. them.
Fjalë të tjera të prejardhura
Angl. dress, dressing
Modele fjalëformimi
Angl. right, ger. richtig, lat. rectus > ger. richten, Richtung > angl. direct, direction, fr. diriger, ger. dirigieren, holl. dirigeren, it. dirigere, direzione, lat. dirigo, directum, port. dirigir, spanj. dirigir, shq. drejtim, drejtoj, drejtuar, drejtues, ndreq, ndreqës, -ndreqës, ndreqje, ndrequr. Shq. orëndreqës.
Krhs. shq. ndreq - shq. dreq, angl. well – angl. ill. 
Modele fjalëformimi
Shq. yll > it. alto > fr. Altesse, it. Altezza
Egjipt. Ra > shq. krye > shq. kryetar
Egjipt. Ra > it. re, fr. roi, lat. rex, regis
Shq. yll > it. alto > it. alzare (il prezzo, etj.)
Egjipt. Ra > shq. në krye > shq. ngre (çmimin).
Egjipt. Ra > shq. në krye > angl. grow, fr. croître, it. crescere, shq. rritem. Njëlloj shq. ngre, ngrihem, ngritje, ngritur.
Modele fjalëformimi dhe fjalë të tjera të prejardhura
Angl. grow – angl. encrease
Angl. grow > angl. great, fr, grand, ger. groß, holl. groot, it. grande it. ingrossato, ingrossare
Angl. grow > angl. great, fr, grand. groß, holl. groot, it. grande, grosso > fr. grandeur, it. grandezza.
Egjipt Ra > shq. krye > shq. ngre krye, kryesi, kryesim, kryesoj, kryesuar, kryetar, vë në krye
Egjipt. Ra > shq. krye, kryetar
Egjipt Ra > it. re, fr. roi, lat. rex, regis
Modele fjalëformimi
Egjipt Ra > it. re, fr. roi, lat. rex, regis, shq. krye, kryetar > angl. encrease, gr. μακρύνω > angl. macro-, gr. μακρός.
Angl. decrease > gr. μικραίνω > angl. micro-, gr. μικρός > angl. mouse, mice, meio-, mio-, myo-, gr. vj. μῦς. Gr. vj. μῦς ka marrë kuptime si ‘mi’; ‘midhje’; ‘peshkaqen’; ‘muskul’, shq. mi.
Fjalë të prejardhura
… angl. encrease > gr. μακρύνω > gr. μακρινός, μακρινότατος, μακρινότερος, μακριούτσικος, μακροβιότητα, μακροβιοτική, μακροθυμία, μακρόθυμος, μακροπρόθεσμος, μακροσκελής, μακρόστενος, μακρούτσικος, μακροχρόνιος, μακρυά, μακρυμάνικος, μακρύς, μακρύτερα, μακρύτερος
… angl. decrease > gr. μικρός > μικράτα, μικρεμπόριο, μικροαντικείμενο, μικροαπατεώνας, μικροαστικός, μικροαστός, μικροατύχημα, μικρόβιο, μικροβιολογία, μικροβιολογικός, μικρογραφία, μικροδουλειά, μικροεπεξεργαστής, μικροεπιχειρηματίας, μικροζητήματα, μικροκαμωμένος, μικροκλοπή, μικρόκοσμος, μικροκύματα, μικροκυματικό, μικρολεπτομέρειες, μικρολογώ, μικροοργανισμός, μικροποσότητα, μικροπράγματα, μικροπρεπής, μικροπωλητής, μικροσκοπικός, μικροσκόπιο, μικρόσωμος, μικρόσωμος, μικρότερος, μικροτσίπ, μικροφίλμ, μικρόφωνο, μίκρωτος, σμικρύνω. Shih. Gr. μικοκροκαμωμένος, shq. kokë, kokërdhok, kokërr.
Modele fjalëformimi
Gr. μακρός = gr. μικρός njëlloj si
It. migliore = it. peggiore
Gr. μακρός, μικρός > gr. κοσμος.
Krhs. Shq. vjen > angl. revenue; angl. vjen > angl. diminish > angl. minus > gr. mi-. gr. μειωμένος, μειώνομαι, μειωνόμενος, μειώνω, μείωση, μειωτικός.
Modele fjalëformimi
Shq. yll > it. alto, altezza, alzare, allevare, allevamento, allevatore, alleviare, innalzamento, levare, lieve, lievemente, lievitare, lievitazione, si dhe it. alzabile, alzarsi, alzato, innalzare, innalzarsi rialzare, etj, lat. altus, levamentum, levatio, levatus, levigatus, levigo, levis, levo. Po kështu, kemi angl.
alleviate, alleviated, alleviation, elevate, elevated, elevation, leave, left, level, lift, relieve, relief.
Shiko se ç’kemi thënë për angl. high, fr. haut, ger. hoch, it. alto. Krhs. me angl. other, fr. autre, it. altro.
Modele fjalëformimi
Modele antonimie
It. levare – angl. lower. Shih Antonimi te Modele Fjalëformimi. Nga nocionet it. levare, levarsi, angl. lower rrjedh nocioni i përgjithshëm, që shpreh shq. lëviz. Kkrhs. Holl. oplopen, ger. laufen, Fjalë të prejardhura: shq. lavjerrës,  lëvizës,  lëvizje, lëvizur. Modele fjalëformimi
Shq. lavjerrës dhe shq. var, varem, varje, varur.
Shq. lavjerrës – shq. lëkundës, si dhe shq. lëkund, lëkundës, lëkundje, lëkundur
Shq. lëkund – shq. shkund.
Fjalë të prejardhura
Shq. shkundës, shkundje, shkundur.
# Egjipt. Ra > angl. origin, fr. origine, gr. αρχή, it. origine, lat. origo, shq. hyrje > angl. originate, generate , it. originare, originarsi.
Egjipt. Ra > angl. origin, fr. origine, gr. αρχή, it. origine, lat. origo, shq. hyrje > angl. originate > angl. arisen from > angl. grown from.
Modele fjalëformimi
Shih shq. bërë > angl. from, shq. prej, shq. vjen > ger. von, holl. van
Angl. arise from = angl. originate
Fjalë të prejardhura
Angl. arisen angl. arise, arose, arisen, rise, rising, shq. rrit, rritem, rritë, rritës, rritëse, rritje, rritshëm, rritur.
Egjipt. Ra > angl. crescent, decrease, increase, erect, erection, grew, grow, grown, growth, horizon, origin, originate, rise, rose, risen,  fr. croissance, croissant, croître, décroître,  it. crescere, cresciuto, port. crescer, spanj. crecer, shq. arrij, arrita, arritur, kre, krye, kryesi, kryesoj, kryesuar, kryetar.
Lat. cresco, crescere, crevi, cretum.
lat. ac-, ad- + lat.  cresco > lat.  accresco
lat. ad- + lat. cresco > lat. adcresco
lat. con- + lat. cresco > lat. concresco
lat. de- + lat. cresco > lat. decresco
lat. ex- + lat. cresco > lat. excresco
lat. in- + lat. cresco > lat. Incresco
Modele fjalëformimi
Angl. star > angl. street, ger. Straße, holl. straat, it. strada > angl. straight > angl. straighten.
Egjipt. Ra – angl. right, ger. richtig, lat. rectus > angl. erect, ger. errichten, it. reggere, lat. rego, shq. ngre, ngrihet.
Fjalë të prejardhura nga shq. ngre: shq. ngrihet, ngritës, ngritje, ngritur, rrit, rritje, si dhe kryengritje, kryengritës.
Modele fjalëformimi
Angl. grow – shq. ngrihet
Angl. grown > angl. great, greatness, fr. grossesse, ger. grob, groß , holl. groot, groein, it. grande, grandezza, grosso, ingrandire, rus. грубый, крупный, shq. ngre, ngrihem, ngritje, ngritur, rris, rritet.
It. grande > shq. rëndem, rëndet, i rëndë, rëndësi, rëndësishëm (i), rëndim, rëndohem, rëndoj, etj.
-crease, cresc-, -cret  Elemente fjalëformues latinë me kuptime ‘zmadhohem; rritem; shumëfishoj; shumoj’. Etim. Shq. yll > egjipt. Ra > gr. arqhi > angl. encrease > angl. great, ger. groß, holl. groot, it. grande > angl. arise, crescendo, crescent, decrease, excrescence, excrescent, increase, increaser, increasingly, increment, greatness, gross, row, growth, rise, fr. accroître, croissance, croissant, croître, crue, décroître, it. crescere.
Modele fjalëformimi
Ger. richten, lat. dirigo > angl. angl. accuracy, accurate, it. accurate, Fjalë të tjera të prejardhura: ger. Richtsschnur, Richtung.
Angl. right – angl. accurate
Angl. accurate – angl. secure, sure. Njëlloj ascertain, assert, assertion, certain, it. accertare, certo.
Angl. accurate – angl. secure, shq. i sigurtë. Shih angl. assess.
Angl. secure – angl. secret. Njëlloj, rus. закрытый – angl. secret, it. secreto, shq. sekret. Shih te shq. bërë.
Modele fjalëformimi
Angl. right, ger. recht > angl. ratifier, ratify, ratification, rectify, fr. ratifier, shq. ratifikim, ratifikoj, ratifikuar.
Modele fjalëformimi
Angl. right, ger. recht – lat. ratio, angl. reason, fr. raison, rus. разум, shq. arsye.
Angl. ratio – angl. ration, fr. ration, shq. racion.
Shq. racional, racionalizim, racionalizoj, racionalizuar, racionalizator,
Shq. racionim, racionoj, racionuar.
Angl. part – angl. portion
Angl. portion – shq. racion.
Angl. portion > angl. proportion.
Krhs. angl. right, ger. recht – gr. ακριβής;  βεβαίως.
Modele fjalëformimi
Angl. straight – angl. right, gr. ortho- > angl. rigid, rigidity, rough, roughness, it. rigidezza, rigidità, irrigidirsi, rigido, lat. rigidus > angl. hard, harsh, harshness,  raw, crude, rude, fr. cru, écru , it. crudo, crudezza, rudezza, rudo, lat. crudus > angl. cruel. cruelty;
Angl. right, ger. recht > angl. direct > gr. διορθώνω.
Angl. right, ger. recht > angl. correct, correction, ger. Korrektur, korrigieren.
Krhs. angl. rough, roughness, sharp, sharpness, it. aspro, aspramente, asprezza, inasprimento, inasprire, inasprirsi, shq. ashpër (i, e), ashpërsim, ashpërsoj, ashpërsuar;
Angl. right – angl. rigid
Angl. rigid - angl. hard, ger. hart
angl. hard, ger. hart – angl. rude, it. duro
 Angl. rude, It. rudo - angl. crude, it. crudo
Angl. crude – it. crudele. Njëlloj angl. raw. Egjipt. Ra > angl. origin > angl. raw; Egjipt. Ra > angl. road > angl. direct > angl. right > angl. rigid > angl. crude.
Angl. cruel – it. crudele (shih shq. them)
Angl. crude, it. crudo – angl. rude, lat. rudis.
Angl. rude, It. rudo - fr. dure, it. duro, lat. durus (anagrama). Fr. dure > çek. surový (alternime d- s: shih lat. semi – lat. demi).
Fjalë të ndërtuara me angl. crude: angl. crudeness, cruel, cruelly, cruelty, fr. cruel, cruellement, ger. grausam, grob, it. crudele, crudezza. Shih angl. grob – rus. грубый, крупный, ger. grob – ger. groß, ger. groß – fr. gros.  Kemi lidhje ndërtimi kuptimore, etimologjik dhe fjalëformues mes nocionit të të qënit i madh dhe kaba, i vrazhdë. Njëlloj edhe etimologjia e angl. coarse, harsh, harshness, etj.
Shq. yll > angl. ball > angl. bold, valiant, shq. ballas, ballë (në ballë të …).
Shq. ai > angl. audacious
Egjipt. Ra > angl. courageous, heroic, daring.
Fjalë të ndërtuara me angl. rude: angl. rudeness. Shih angl. bust, robust, it. forte
Fjalë të ndërtuara me fr. dure: angl. duration, during, endure, enduring, fr. durable, durant, dure, durée, durer, holl. dure, duren, duur, it. durare, duramente, durevole, durezza, duro, durometro, lat. durare, durus, durabilis, duresco, duritas, duriter, duritia, duro, durus, spanj. durar, shq. durim, duroj, duruar, duruar (i, e), si dhe angl. dirt, dirty, shq. ndyracak, ndyraman, ndyranak, ndyras, ndyrë (i), ndyrësi, ndyj, ndyhem.
Fjalë të ndërtuara me angl. crude, fr. crude, it. crudo: çek. surový
Angl. rough – shq. rrah, rrahje, rrahur; (në ligjërim) rraf, rrafje, rrafur,
Angl. right > angl. rigorous, rigor, uprightness, ger. Rigorismus, it. rigore, rigorista, rigoristico, rigorosità, rigoroso, lat. rigor;
Angl. right > angl. rigid, it. rigido, etj.
Modele fjalëformimi
Angl. star > angl. street, ger. Straße, holl. straat, it. strada > angl. strategy > angl. strategic, strategically, shq. strateg, strategjik;
Angl. star > angl. street, ger. Straße, holl. straat, it. strada > angl. steer, steering. Njëlloj, Egjipt. Ra > angl. road, route > ger. richten, Richtung.
Angl. star > angl. street, ger. Straße, holl. straat, it. strada > angl. straight
 Angl. star > angl. street, ger. Straße, holl. straat, it. strada > angl. straight > angl. straighten
Modele fjalëformimi
Egjipt. Ra > angl. road, route, angl. star > holl. straat > angl. street, ger. Straße, it. strada, lat. stratus > angl. straight > straighten > angl. distraught, gr. ξεστρατίζω  > angl. astray, stray. Shih angl. abstract, distracted, it. astratto, distratto < angl. extract < lat. extra.
# Angl. star > angl. street, ger. Straße, holl. straat, it. strada > angl. straight > angl. strict, it. stretto, lat. strictus
Modele fjalëformimi
Angl. star > angl. street, ger. Straße, holl. straat, it. strada > angl. straight, strict, strictness, ger. Strickheit, lat. stricte, strictus > it. stringere, lat. stringo > lat. astringo, circumstringo, constringo, destringo, distringo, obstringo, perstringo, praestringo, stringo, substringo > angl. astringent, constrain, constraint, constrict, constriction, restrain, restraint, restrict, restricted, restriction, restrictive, strain, strength, strengthen, strengthener, strengthening,  strengthless, strictness, stringency, strong, ger. stark, streng, Strenge, fr. contraindre, étreindre, étreint, étroit, strict, it. constringere, stringere, lat. astricto, astrictus, constringo, obstrictus, obstringere, obstringo, restricte, restringere, restringo, restrictim, restrictio, restrictus, strictio, strictivus, strictor, strictura, substrictior, substrictus, superstrictus, superstringo, port. estreito, rum. constrânge, strâmpt, strâmt, strâmta, strâmtoare, strâmtură, strânge, strimt, spanj. constreñir, estrecho, shq. shtrëngesë, shtrëngim, shtrëngoj, shtrënguar, shtrëngues. Krhs. Shq. shtrenjtë (i, e), shtrenjtohet, shtrenjtoj, shtrenjtësi, shtrenjtësim, shtrenjtësirë, shtrenjtuar.
Angl. star > … > stringency, it. stringent > angl. strenuous, strenuously,  strenuosity, it. strenuo;
Angl. straight – angl. strict, it. stretto > angl. strait, it. strettezza, stretto, strettoio, strettoia, struttura;
Angl. strict – angl. strong, ger. stark
Modele fjalëformimi
Angl. star > angl. street, ger. Straße, holl. straat, it. strada > angl. straight
Egjipt. Ra > angl. road, route > angl. right, ger. richtig, lat. rectus. 
Modele fjalëformimi
 Angl. star > … ger. stark
Egjipt. Ra > … > angl. hard, ger. hart, Härte;
# It. stringere, lat. stringo – angl. string
angl. string – angl, streak
angl. streak – angl. strap, strip, lat. stroppus
angl. strap, strip – angl. stripe, gr. στρόφος
angl. strip – angl. ribbon, rope, shq. rrip; rrjep, rrjepje, rrjepur (i, e).
angl. ribbon – angl. band, bind, ger. binden, holl. binden, dichtbinden, vastbinden, verbinden
angl. fasten (a strip), - holl vastbinden
Modele fjalëformimi
Angl. star > … > stringency, it. stringent; egjipt. Ra > …. > angl. urgent, urgency, shq. urgjent, urgjencë, urgjentisht.
Modele fjalëformimi
Alternime brenda vargut të star (shih Përmbledhje e Kodit të Gjuhës Shqipe)
angl. austere – angl. strict
angl. stern – angl. stringent
angl. stern - ger. streng
angl. strict – it. stretto
angl. strike – angl. stroke
angl. strike, struck, stricken
ger. stark – angl. strong
ger. streben - angl. strive, holl. strijven
ger. streng – angl. astringent, strict, stringent
it. stringere – shq. shtrëngoj
Krhs. angl. strive – angl. stride, ger. streiten dhe ger. bestreiten, bestritten, estreitbar, erstreiten, Mitstreiter, Streit, streitbar, Streiter, streitig
Angl. stride – angl. try
#  It. stringere – angl. strangle, strangulate, strangulation, it. strangolare;
Angl. strangle – it. stringere njëlloj si
Angl. sparkle – it. spargere.
# Angl. star > angl. street, ger. Straße, holl. straat, it. strada > angl. straight
Modele fjalëformimi
Egjipt. Ra – angl. right, ger. richtig, lat. rectus > ger. gerade > ger. gerademachen
Angl. star > angl. street, ger. Straße, holl. straat, it. strada > angl. straight > angl. straighten.
Angl. star > angl. street, ger. Straße, holl. straat, it. strada > angl. straight > strict, strictness, ger. Strickheit, lat. stricte, strictus.
Modele fjalëformimi
Egjipt. Ra > angl. road, route,
Angl. star > angl. street, ger. Straße, holl. straat, it. strada > lat. stratum, stratus, shq. shtrat > angl. stratify, stratification, stratosphere
Lat stratum, stratus +  shq. bërë, it. fare, etj. > angl. stratosphere, it. stratosfera > angl. sphere, shq. sferë.
Lat. stratum > lat. sterno, shq. shtrij, shtroj > shq. shtresë, shtresim, shtresoj, shtrirje, shtrirë, shtrojë, shtruar.
Modele fjalëformimi
Angl. star > angl. street, ger. Straße, holl. straat, it. strada > angl. strategy > angl. strategic, strategically, shq. strateg, strategjik;
Modele fjalëformimi
Angl. star > angl. street, ger. Straße, holl. straat, it. strada > angl. steer, steering. Njëlloj, Egjipt. Ra > angl. road, route > ger. richten, Richtung.
Angl. star > angl. street, ger. Straße, holl. straat, it. strada > angl. straight
 Angl. star > angl. street, ger. Straße, holl. straat, it. strada > angl. straight > angl. straighten
Modele fjalëformimi
Angl. star > angl. street, ger. Straße, holl. straat, it. strada > angl. straight > straighten > angl. distraught, gr. ξεστρατίζω  > angl. astray, stray. Shih angl. abstract, distracted, it. astratto, distratto < angl. extract < lat. extra.
Modele fjalëformimi
Angl. star > angl. street, ger. Straße, holl. straat, it. strada > angl. straight > angl. strict, it. stretto, lat. strictus
Modele fjalëformimi
Angl. star > angl. street, ger. Straße, holl. straat, it. strada > angl. straight, strict, strictness, ger. Strickheit, lat. stricte, strictus > it. stringere, lat. stringo > lat. astringo, circumstringo, constringo, destringo, distringo, obstringo, perstringo, praestringo, stringo, substringo > angl. astringent, constrain, constraint, constrict, constriction, restrain, restraint, restrict, restricted, restriction, restrictive, strain, strength, strengthen, strengthener, strengthening,  strengthless, strictness, stringency, strong, ger. stark, streng, Strenge, fr. contraindre, étreindre, étreint, étroit, strict, it. constringere, stringere, lat. astricto, astrictus, constringo, obstrictus, obstringere, obstringo, restricte, restringere, restringo, restrictim, restrictio, restrictus, strictio, strictivus, strictor, strictura, substrictior, substrictus, superstrictus, superstringo, port. estreito, rum. constrânge, strâmpt, strâmt, strâmta, strâmtoare, strâmtură, strânge, strimt, spanj. constreñir, estrecho, shq. shtrëngesë, shtrëngim, shtrëngoj, shtrënguar, shtrëngues. Krhs. Shq. shtrenjtë (i, e), shtrenjtohet, shtrenjtoj, shtrenjtësi, shtrenjtësim, shtrenjtësirë, shtrenjtuar.
Angl. star > … > stringency, it. stringent > angl. strenuous, strenuously,  strenuosity, it. strenuo;
Angl. straight – angl. strict, it. stretto > angl. strait, it. strettezza, stretto, strettoio, strettoia, struttura;
Angl. strict – angl. strong, ger. stark
Modele fjalëformimi
 Angl. star > … ger. stark
Egjipt. Ra > … > angl. hard, ger. hart, Härte;
# It. stringere, lat. stringo – angl. string
angl. string – angl, streak
angl. streak – angl. strap, strip, lat. stroppus
angl. strap, strip – angl. stripe, gr. στρόφος
angl. strip – angl. ribbon, rope, shq. rrip; rrjep, rrjepje, rrjepur (i, e).
angl. ribbon – angl. band, bind, ger. binden, holl. binden, dichtbinden, vastbinden, verbinden
angl. fasten (a strip), - holl vastbinden
Modele fjalëformimi
Angl. star > … > stringency, it. stringent; egjipt. Ra > …. > angl. urgent, urgency, shq. urgjent, urgjencë, urgjentisht.
Modele fjalëformimi
Alternime brenda vargut të star (shih Përmbledhje e Kodit të Gjuhës Shqipe)
angl. austere – angl. strict
angl. stern – angl. stringent
angl. stern - ger. streng
angl. strict – it. stretto
angl. strike – angl. stroke
angl. strike, struck, stricken
ger. stark – angl. strong
ger. streben - angl. strive, holl. strijven
ger. streng – angl. astringent, strict, stringent
it. stringere – shq. shtrëngoj
Krhs. angl. strive – angl. stride, ger. streiten dhe ger. bestreiten, bestritten, estreitbar, erstreiten, Mitstreiter, Streit, streitbar, Streiter, streitig
Angl. stride – angl. try
#  It. stringere – angl. strangle, strangulate, strangulation, it. strangolare;
Angl. strangle – it. stringere njëlloj si
Angl. sparkle – it. spargere.
# Nocioni i shtrembërimit
Modele fjalëformimi
Egjipt. Ra – angl. right, ger. richtig, lat. rectus
Angl. star > angl. street, ger. Straße, holl. straat, it. strada > angl. straight
Angl. star > angl. street, ger. Straße, holl. straat, it. strada > angl. straight > ant. angl. distort, it. distorcere, distorcersi, lat. distorquere, shq. shtrembëroj.
Fjalë të prejardhura
Angl. distort, distorted, distortion, it. distorcere, distorcersi, distorsione, distorto, lat. distorquere, distortum, distortus, shq. shtrembërim, shtrembërohem, shtrembëroj, shtrembëruar.
Lat. distorquere > it. torcere, lat. torqueo, torquere. It. torcere, shq. tjerr,  tjerrë, tjerrës, tjerrëse, tjerrje, tjerrmë, tjerrshëm, tjerrtar, tjerrur, thur, thurak, thuret, thurimë,  thurje, thurur.
Lat. distorquere > shq. shqyej, shqyerje, shqyer.
Lat.   torqueo > angl. tear, ger. zer-, shq. çjerr, gërryej, gërryerje, gërryer, gërryes. Me të njëjtën etimologji: lat. excavare, excavo, it. scavare.
Lat. distorquere = lat. excavare.
 Po këtë etimologji kanë edhe shq. tëharr, tëharrje. Fjalë të prejardhura me ndihmën e parashtesave at-, circum-, con-, ob-, prae-, per, re- : attorqueo, circumtorqueo, contorqueo, detorqueo, distorqueo, extorqueo, intorqueo, obtorqueo, pertorqueo, praetorqueo, retorqueo, torques / torquis, torsio, torta, torte, tortilis, tortio, tortivus, torto, tortor, tortum, tortura, tortus.
Modele fjalëformimi
Angl. writhe – it. torcere (anagrama). Angl. writhe rrjedh edhe nga angl. wreath, shq. rreth < lat. rota < egjipt. Ra. Njëlloj si shq. rreth – shq. thur.
Fjalë me të njëjtën etimologji: angl. tortuous, lat. tortula, tortuose, tortuositas, tortuosus. Shih it. tartaruga. Shih it. squarciare (squarciarsi, squarcio). Shih angl. rip, ripe, ger. reif, shq. rrjep, rropa, rrjepur; rrjepacak, rrjepacuk, rrjepë, rrjepës; rrjepje). It. squarciare (squarciarsi, squarcio) > angl. four, ger. vier, it. quarto, quattro, shq. katër > angl. scatter, shatter, shkatërroj.
Modele fjalëformimi
Egjipt. Ra > … > lat. circumvenio > angl. winding
Angl. star > … > angl. distort > angl. tortuous.
 Modele fjalëformimi
It. torcere > angl. torsion
It. torcere > it. storcere > it. storto.
lat. torqueo > angl. torque.
It. torcere > fr. tordre, shq. tjerr, tora, tjerrë; tjerrë, tjerrës, tjerrëse; tjerrje; tjerrmë; tjerrshëm (i); tjerrtar; thurr, thura, thurur; thurrje. Njëlloj, lat. torqueo kemi angl. tear, torn, ger. zer-, shq. çjerr, çora, çjerrë; çjerrë; çjerrës, çjerrje; çjerrmë; nxjerr, nxora, nxjerrë; nxjerrës; nxjerrje; ther, thera, therur, therje.
Angl. torque – angl. fork, dan. fork, fr. fourche, ger. Forke, Heuforke, holl. vork, it. forca, lat. furca rum. furcă, shq. furkë (ndërrime fonetike f –t). Njëlloj, angl. fork – shq. pirun (alternime brenda vargut të shq. bërë) > angl. pitchfork, bifurcus, furcifer, furcilla, furcillatus, furcillo, furcosus, furcula, trifurcus. Krhs. angl. brush, shq. furçë.
Modele fjalëformimi
Angl. tear – shq. ndarë, njëlloj si fr. taille – shq. ndaj. 
Angl. tear - shq. ndarë
Angl. torn < 1. angl. turn < fr. tour < angl. road, fr. route < egjipt. Ra, njëlloj si angl. star > lat. stratus > angl. straight > angl. distort > lat. distorquere > lat. torqueo > angl. tear. Nga këto dy rrugë fjalëformimi, përmes alternimit shq. ar (egjipt. Ra) – shq. yll kemi Përmes alternimit ar – yll kemi angl. tear, shq. ndarë – fr. taille (tailler), ger. teilen, shq. ndaj.
Modele fjalëformimi të tjera
fr. fin – gr. τέλος
angl. fine – gr. τέλειος
Angl. tail ‘bisht’ = gr. τέλος ‘ fund’.
Shih serb. deliti – angl. divide, serb. delo – ger. Teil. Ger. Teil – it. lato, lat. latus.
Krhs. Angl. shear – angl. share, angl, shear – angl. tear, angl. tear – ger. teilen.
Fjalë të prejardhura: ger. Teil, shq. thelë > it. lato > gr. hedra. Me ndihmën e dy rrënjëve ar dhe yll ne mbërrijmë tek barazimi angl. tear – shq. ndaj, ndarë (ndaj).  Fjalë të prejardhura: shq. ndaj, ndava, ndarë. Krhs. ndarë – angl. tear, torn – ger. zer-, ger. zerren.
Fjalë të ndërtuara me ndihmën e parash. gjermane ze-: zerarbeiten, zerbeißen, zerbersten, zerbomben, zerbrechen, zerbröckeln, zerbröseln, zerdrücken, zerfahren, zerfallen, zerfasern, zerfetzen, zerfleddern, zerfleischen, zerfließen, zerfressen, zergehen, zergliedern, zerhacken, zerhauen, zerkauen, zerkleinern, zerknautschen, zerknittern, zerknüllen, zerkratzen, zerkrümeln, zerlassen, zerlegen, zermahlen, zermalmen, zermanschen, zermatern, zermatschen, zermürben, zerpflücken, zerplatzen, zerquetschen, zerreiben, zerreißen, zerrütten, zerschellen, zerschlagen, zerschmelzen, zerschmettern, zerschneiden, zerschrammen, zersetzen, zerspalten, zersplittern, zersprengen, zerspringen, zerstampfen, zerstäuben, zerstören, zersägen, zerteilen, zertrampeln, zertrennen, zertreten, zertrümmern, zerwühlen, zerzausen.
Angl. straight > angl. distort., lat. distorquere > lat. torqueo, it. torcere, shq. tjerr. Shih formimin e shq. shtjell. Lat. torqueo, it. torcere, shq. tjerr > angl. tear, ger. zer-, shq. çjerr, ndarë. Po këtë etimologji kanë edhe shq. tëharr, tëharrje. Përmes alternimit ar – yll kemi angl. tear, shq. ndarë – fr. taille (tailler), ger. Teil (teilen), shq. ndaj. Fjalë të prejardhura: ger. Teil, shq. thelë > it. lato > gr. hedra.
Fjalë të ndërtuara me ndihmën e gr. hedra: dodecahedron (1560s), ephedra (1917), icosahedron (1560s), octahedron, polyhedron (1570), sanhedrim (1588), tetrahedron (1570).
Shih
Angl. seat, ger. Sitz, it. sede – gr. vj. ἕδρη
Lat. semi – = gr. vj. hemi-, ἡμι-, ἥμισυς = lat. demi-, demidium
Njëlloj, gr. vj. ἕδος, ἕζομαι.
Me ndihmën e dy rrënjëve ar dhe yll ne mbërrijmë tek barazimi angl. tear – shq. ndaj, ndarë (ndaj). > angl. tear  - shq. ndarë > shq. ndaj, ger. teilen. Nga lat. torqueo kemi angl. torture, it. tortura, shq. torturë, torturoj. Përmes alternimit ar – star kemi straight, it. stretto - fr. route. Përmes rishkrimit të route kemi fr. tour. Njëlloj, nga shq. yll > angl. cycle > angl. circle, it. circo > angl. circle, it. circolare, shq. qarkulloj. Egjipt. Ra > lat. circum, shq. qark, përqark > lat. rota, shq. rrotë > fr. route > fr. tour (rishkrim i route) > angl. turn > angl. return, fr. returner. Sinonim me angl. turn, return është gr. strofi e cila ndjek këtë rrugë fjalëformimi: angl. star > lat. stratus > angl. straight > angl. distort > lat. distorquere > gr. strofi. Shih angl. distort, distortion, torture, gr. strefo, strofi.
Angl straight > it. stretto.
Shih fr. tailler, ger. teilen, shq. ndaj dhe angl. retaliate, retaliation, retaliative, retaliatory, lat. retaliare, retaliatus. Shih zer- te Etimologji – lojra leksikore në gjuhët gjermanike.
# Fr. détruit, lat. detritus > angl. titer, titrant, titratable, titrate, titrated, titration, titrator > fr. titre > angl. title, lat. titulus.
Angl. destroy, destruct > angl. strike, ger. streichen
angl. construct – angl. destruct (Antonime)
angl. destruct > angl. strike down > strike, down
angl. down < un- dhe de-
un- + de- > undo > angl. do, done.
Angl. strike down – shq. shtrij poshtë
Angl. strike out – ger. streichen
Ger. Streich, Strich
Shih edhe stare, sto te Etimologji – lojra leksikore në gjuhën latine dhe ato neolatine, vargun -stendo-, -stens-, -stin-, tendo, -tendo, -ten-, -tent-, -tin-  te Etimologji – lojra leksikore në gjuhën latine dhe ato neolatine.
Modele fjalëformimi
Egjipt. Ra > angl. road, route, angl. star > holl. straat > angl. street, ger. Straße, it. strada, lat. stratus > angl. straight > ant. angl. distort. Angl. distort > lat. distorquere > lat. torqueo > it. torcere, shq. tjerr. Lat. torqueo > angl. tear, ger. zer-, shq. çjerr. Po këtë etimologji kanë edhe shq. tëharr, tëharrje. Ant. angl. distort. Fjalë të prejardhura: angl. distorted, distortion, lat. distortum. Lat distortum > lat. distorquere > it. torcere, torcersi, lat. torqueo. Fjalë të prejardhura me ndihmën e parashtesave at-, circum-, con-, ob-, prae-, per, re- : attorqueo, circumtorqueo, contorqueo, detorqueo, distorqueo, extorqueo, intorqueo, obtorqueo, pertorqueo, praetorqueo, retorqueo, torques / torquis, torsio, torta, torte, tortilis, tortio, tortivus, torto, tortor, tortum, tortura, tortus. Fjalë me të njëjtën etimologji: angl. tortuous, lat. tortula, tortuose, tortuositas, tortuosus. Shih it. tartaruga. Fjalë të tjera të prejardhura: 1. it. squarciare (squarciarsi, squarcio). Shih angl. rip, ripe, ger. reif, shq. rrjep, rropa, rrjepur; rrjepacak, rrjepacuk, rrjepë, rrjepës; rrjepje). It. squarciare (squarciarsi, squarcio) > angl. four, ger. vier, it. quarto, quattro, shq. katër >  angl. scatter, shatter, shkatërroj. 2. it. storcere > lat. torqueo > angl. torque; fr. tordre, it. torcere, shq. tjerr, tora, tjerrë; tjerrë, tjerrës, tjerrëse; tjerrje; tjerrmë; tjerrshëm (i); tjerrtar; thurr, thura, thurur; thurrje. Njëlloj, lat. torqueo kemi angl. tear, torn, ger. zer-, shq. çjerr, çora, çjerrë; çjerrë; çjerrës, çjerrje; çjerrmë; nxjerr, nxora, nxjerrë; nxjerrës; nxjerrje; ther, thera, therur, therje. Angl. tear – shq. ndarë, njëlloj si fr. taille – shq. ndaj.  Angl. tear, shq. ndarë < angl. torn < 1. angl. turn < fr. tour < fr. route < shq. ar, njëlloj si angl. star > lat. stratus > angl. straight > angl. distort > lat. distorquere > lat. torqueo > angl. tear. Nga këto dy rrugë fjalëformimi, përmes alternimit ar (Ra) – yll kemi Përmes alternimit ar – yll kemi angl. tear, shq. ndarë – fr. taille (tailler), ger. teilen, shq. ndaj.
Modele fjalëformimi të tjera
fr. fin – gr. τέλος
angl. fine – gr. τέλειος
Angl. tail ‘bisht’ = gr. τέλος ‘ fund’.
Shih serb. deliti – angl. divide, serb. delo – ger. Teil. Ger. Teil – it. lato, lat. latus.
Krhs. Angl. shear – angl. share, angl, shear – angl. tear, angl. tear – ger. teilen.
Fjalë të prejardhura: ger. Teil, shq. thelë > it. lato > gr. hedra. Me ndihmën e dy rrënjëve ar dhe yll ne mbërrijmë tek barazimi angl. tear – shq. ndaj, ndarë (ndaj).  Fjalë të prejardhura: shq. ndaj, ndava, ndarë. Krhs. ndarë – angl. tear, torn – ger. zer-, ger. zerren.
Fjalë të ndërtuara me ndihmën e parash. gjermane ze-: zerarbeiten, zerbeißen, zerbersten, zerbomben, zerbrechen, zerbröckeln, zerbröseln, zerdrücken, zerfahren, zerfallen, zerfasern, zerfetzen, zerfleddern, zerfleischen, zerfließen, zerfressen, zergehen, zergliedern, zerhacken, zerhauen, zerkauen, zerkleinern, zerknautschen, zerknittern, zerknüllen, zerkratzen, zerkrümeln, zerlassen, zerlegen, zermahlen, zermalmen, zermanschen, zermatern, zermatschen, zermürben, zerpflücken, zerplatzen, zerquetschen, zerreiben, zerreißen, zerrütten, zerschellen, zerschlagen, zerschmelzen, zerschmettern, zerschneiden, zerschrammen, zersetzen, zerspalten, zersplittern, zersprengen, zerspringen, zerstampfen, zerstäuben, zerstören, zersägen, zerteilen, zertrampeln, zertrennen, zertreten, zertrümmern, zerwühlen, zerzausen.
Angl. straight > angl. distort., lat. distorquere > lat. torqueo, it. torcere, shq. tjerr. Shih formimin e shq. shtjell. Lat. torqueo, it. torcere, shq. tjerr > angl. tear, ger. zer-, shq. çjerr, ndarë. Po këtë etimologji kanë edhe shq. tëharr, tëharrje. Përmes alternimit ar – yll kemi angl. tear, shq. ndarë – fr. taille (tailler), ger. Teil (teilen), shq. ndaj. Fjalë të prejardhura: ger. Teil, shq. thelë > it. lato > gr. hedra.
Fjalë të ndërtuara me ndihmën e gr. hedra: dodecahedron (1560s), ephedra (1917), icosahedron (1560s), octahedron, polyhedron (1570), sanhedrim (1588), tetrahedron (1570).
Shih
Angl. seat, ger. Sitz, it. sede – gr. vj. ἕδρη
Lat. semi – = gr. vj. hemi-, ἡμι-, ἥμισυς = lat. demi-, demidium
Njëlloj, gr. vj. ἕδος, ἕζομαι.
Me ndihmën e dy rrënjëve ar dhe yll ne mbërrijmë tek barazimi angl. tear – shq. ndaj, ndarë (ndaj). > angl. tear  - shq. ndarë > shq. ndaj, ger. teilen. Nga lat. torqueo kemi angl. torture, it. tortura, shq. torturë, torturoj. Përmes alternimit ar – star kemi straight, it. stretto - fr. route. Përmes rishkrimit të route kemi fr. tour. Njëlloj, nga shq. yll > angl. cycle > angl. circle, it. circo > angl. circle, it. circolare, shq. qarkulloj. Egjipt. Ra > lat. circum, shq. qark, përqark > lat. rota, shq. rrotë > fr. route > fr. tour (rishkrim i route) > angl. turn > angl. return, fr. returner. Sinonim me angl. turn, return është gr. strofi e cila ndjek këtë rrugë fjalëformimi: angl. star > lat. stratus > angl. straight > angl. distort > lat. distorquere > gr. strofi. Shih angl. distort, distortion, torture, gr. strefo, strofi.
Angl straight > it. stretto.
Shih fr. tailler, ger. teilen, shq. ndaj dhe angl. retaliate, retaliation, retaliative, retaliatory, lat. retaliare, retaliatus. Shih zer- te Etimologji – lojra leksikore në gjuhët gjermanike.
# Fr. détruit, lat. detritus > angl. titer, titrant, titratable, titrate, titrated, titration, titrator > fr. titre > angl. title, lat. titulus.
Angl. destroy, destruct > angl. strike, ger. streichen
angl. construct – angl. destruct (Antonime)
angl. destruct > angl. strike down > strike, down
angl. down < un- dhe de-
un- + de- > undo > angl. do, done.
Angl. strike down – shq. shtrij poshtë
Angl. strike out – ger. streichen
Ger. Streich, Strich

* * *

Shq. yll > angl. old, ger. alt
angl. star > rus. старший
angl. sun > angl. senior

* * *

Shq. yll > it. alto, lat. altus
Shq. yll > fr. altesse, it. Altezza
Shq. ai > angl. high, up, fr. haut, ger. auf, hoch, holl. hoogte, op
Shq. ai > angl. highness, ger. Hoheit
Egjipt. Ra > shq. krye, kryetar
Egjipt Ra > it. re, fr. roi, lat. rex
Modele fjalëformimi
Shq. bërë > rus. совершать 
Rus. совершать > rus. завершать,
Rus. завершать – serb. затворити.
Serb. затворен – serb. неотворен
Serb. затворен – rus. закрытый (alternime brenda vargut të shqipes bërë: kri – vor)
rus. закрытый – angl. secret, it. secreto, shq. sekret
rus. закрывать – angl. cover. Krhs. rus. за- (shih vargu i shq. jam) nga fjalë si rus. закрывать.
angl. cover – angl. over
angl. over - rus. вверху
angl. over – it. sopra, lat. super, supra
angl. super, lat. super, supra – angl. hip, hop, shq. hip, hipur, hopa
shq. hipur – gr. e vj. ἵππος, gr. e re ίππος
rus. вверху – rus. верховой
Modele fjalëformimi
Ger. oben - angl. over
Njëlloj, holl. overeind, si dhe angl. end, ending, weekend, ger. beenden, Ende, enden, etj.
Modele fjalëformimi
Angl. finish – been- te ger. beenden. Shih shq. vjen.
Modele fjalëformimi
Shq. bërë > mbaresë, mbarim, mbaroj, mbaruar, mbërrij, mbërritje, mbërritur
Shq. vjen > fr. fin, finir, it. fine, finire, shq. fund, përfundim, përfundoj, përfunduar.
Alternime ar – bërë
Shq. arrij – shq. mbërrij.
Shq. mbërrij = shq. mbaroj
Njëlloj edhe shq. arrij, arritje, arritur, rrit, rritje, rritur, etj.
Alternime ai – ar
angl. over - ger. oben
Ger. oben – çek. rovně
çek. rovně - spanj. arriba. Krhs. ger. heben, hochheben, erheben.
Shih edhe angl. arrival, arrive, ger. erreichen, it. arrivare, arrivo, shq. arrij, arritje, arritur, rrit, rritje, rritur, etj.. Krhs. pol. góra: do góry, góra: w górę. 
Alternime bërë – vjen
ber – ben: ger. über – ger. oben.
ver - ben: angl. over - ger. oben,
war, waar – ben: ger. oben, holl. boven – angl. upwards, holl. opwaarts
Shih Alternime brenda shqipes vjen ben – ven: ger. oben - holl. boven; Alternime brenda shqipes ai
o – ob: ger. oben - holl. boven
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Shq. yll > it. alto, lat. altus > angl. tall. Shih ger. toll, gr. telia.
Modele fjalëformimi
Shq. bërë > angl. over > shq. mirë. Shih vargun e shq. bërë.
Shq. bërë > πέρας.
Shq. vjen > fr. fin, it. fine > angl. fine
Shq. yll > it. alto, lat. altus > angl. tall  
Shq. yll > fr. loin > It. lontano > gr. τελεία, τελευταίος, τελικός, τέλος (anagrama, rishkrime).
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Shq. ai > angl. high, up, ger. hoch > ger. hochheben > ger. heben, oben, holl. boven.
Modele fjalëformimi
Shq. vë lart (it. mettere in alto) > fr. levée > fr. élevé.
Modele fjalëformimi
Shq. yll > it. levante. Etim. Le ‘yll; diell’ + -van ‘vjen’ + -, -te > fr. levant, it. levante, shq. lind, lindje ‘ana nga vjen dielli’. Krhs. Anadoll.
Lat. levare, levo, it. levare, fr. lever – angl. heave, upheave, ger. heben, hochheben.
it. alto – high, it. venire in alto – it. levare, venire in ‘angl. high’ > angl. heave.
Fr. lever > fr. levé, levée > fr. levier. Fr. lever > fr. élévage, élévateur, élévation, élévatoir, élève, élever, éleveur. Krhs. élevé – fr. élément, élémentaire.
Fjalë me të njëjtën etimologji:  shq. lëviz, lëvizje, lëvizës, lëvizur, si dhe lavjerrës, levë.  
Modele fjalëformimi
It. levare > ger. heben
Modele fjalëformimi
Angl. lift, fr. lever, it. levare > angl. heave, hoist, ger. heben, njëlloj si it. alto – angl. high, ger. hoch.
Shq. yll > fr. Altesse (p.sh. le roi Louis mbreti ‘Diell’), it. Altezza > it. alta, alto, lat. altus, fr. haute > angl. loud, ger. laut. Ger. laut = lat. audio. It. alto > it. alzare. Fjalë të prejardhura: angl. elevate, elevation, lift, fr. haut, hautesse, fr. élever, it. altitudine, alzare, elevare, innalzare, levare, rialzare, sollevare. It. ele- + vare = solle-, sole + vare. Fr. haut > fr. hautesse, gr. αυξάνω = ger. wachsen.
Shq. yll > fr. Altesse, it. Altezza > it. alto > angl. high, fr. haut, ger. hoch > angl. highness, fr. hautesse, ger. Hoheit. Yll > fr. Altesse, njëlloj si egjipt. Ra > it. re, fr. roi, lat. rex, regis. Yll > fr. Altesse > gr. πλούσιος, njëlloj si egjipt. Ra > it. re, fr. roi, lat. rex, regis >  angl. rich, richness, ger. reich, Reich, Reichtum.
Modele fjalëformimi
Shq. yll, ai > … > it. alto, fr. haut, angl. high, ger. hoch > ger. gehoben (inf. heben), shq. hip, hyp, hopa, angl. heave > gib гиб te rus. перегибать. Krhs. angl. hover, ger. heben – shq. gufon, shq. gufon – shq. fryhet.
Shih au- te Etimologji – lojra leksikore në gjuhën latine dhe ato neolatine, au- te Etimologji - lojra leksikore në gjuhën greke, hi-, ho-, wa- te Etimologji – lojra leksikore në gjuhët gjermanike. Shih –de- te Etimologji – lojra leksikore në gjuhën latine dhe ato neolatine.
Modele fjalëformimi
Nga fiziologjia e bimëve kemi këtë njëjtësi etimologjike
Angl. auxin = gr. αυξάνω
Shq. yll > fr. Altesse, Louis, it. Altezza, Luigi > angl. Highness, ger. Hoheit
fr. Altesse, it. Altezza > angl. Highness, ger. Hoheit > angl high, fr. haut, ger. hoch, it. alto.
Angl high, fr. haut, ger. hoch, it. alto > angl. auxin, augment, fr. augmenter, hausser, ger. wachsen, gr. αυξάνω, it. alzare, aumentare, lat. augere, augmentare.
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Shq. bën / vjen lart > angl. upheave, ger. hocheben. Angl. upheave > angl. upheaval, njëlloj si angl. arrive > angl. arrival.
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Shq. vjen lart, it. viene in alto > fr. levé,  levée > It. levare, fr. lever, lat. levare, levo
Shq. vjen lart, it. viene in alto > fr. levé,  levée > ger. heben, hochheben (alternime ai – yll: he, o - le)
Shq. vjen lart, it. viene in alto > fr. levé,  levée > angl. lift, lifting.
Shq. vjen lart, it. viene in alto > fr. levé,  levée > angl. lift, lifting > angl. load, reload, unload, upload, ger. laden, Ladung.
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Ger. heben – ger. Hebel
It. levare – angl. lever, fr. levier, it. leva, shq. levë
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
It. levare – angl. level.
Shih fr. relief, shq. reliev.
Modele fjalëformimi
Shq. vjen > it. invitare, invite
Shq. vjen lart, it. viene in alto > … ger. laden, Ladung > ger. eingeladen, einladen, Einladung.
Fjalë të prejardhura nga ger. hochheben: abheben, anheben, aufheben, erheben, Gewichtheben, hervorheben, Hebebühne, verheben.
Modele fjalëformimi
Shih angl. end, ger. beenden, Ende, etj..
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Shq. yll > it. alto. It. più alto > gr. υψηλότερο > gr. υψηλός > gr. υψίφωνος, υψοφοβία, υψωμένος, υψόμετρο, υψώνομαι, υψώνω, ψηλά, ψηλαφίζω, ψηλαφητός, ψηλαφώ, ψηλοκάβαλος, ψηλομύτα, ψηλομύτης, ψηλοτάκουνο, ψηλός, ψηλότερος, ψηλώνω, ύψιστος, ύψωμα, ύψωση.
Fjalë të ndërtuara me holl. op: hol. opnemen, opstaan, opspringen, opwaarts, etj..
Fjalë të ndërtuara me holl. hoog: holl. omhoog, etj.
Fjalë të ndërtuara me angl. over: angl. overable, overabstract, overabstracted, overabstracting, overabundance, overabundant, overaccentuate, overaccentuated, overaccentuating, overachieve, overachieved, overachievement, overachiever, overachieving, overact, overacted, overacting, overaction, overactive, overactivity, overadjustment, overage, overaged, overaggressive, overalert, overall, overalled, overamplified, overanalytical, overanalyze, overanalyzed, overanalyzing, overanxiety, overapplication, overapt, overarch, overarched, overarching, overarm, overarousal, overarrange, overarranged, overarranging, overarticulate, overarticulated, overarticulating, overassert, overasserted, overasserting, overassertion, overassertive, overassessment, overate, overattention, overawe, overawed, overawing, overbake, overbaked, overbaking, overbalance, overbalanced, overbalancing, overbear, overbearing, overbearingly, overbeat, overbeaten, overbeating, overbed, overbejeweled, overbet, overbetted, overbetting, overbid, overbidden, overbidder, overbidding, overbig, overbill, overbilled, overbilling, overbite, overbleach, overbleached, overbleaching, overblew, overblouse, overblow, overblowing, overblown, overboard, overboil, overboiled, overboiling, overbold, overbook, overbooked, overbooking, overbore, overborn, overborne, overborrow, overborrowed, overborrowing, overbought, overbreathing, overbred, overbrief, overbright, overbroad, overbrowse, overbrowsed, overbrowsing, overbrutal, overbuild, overbuilding, overbuilt, overburden, overburdened, overburdening, overburn, overburned, overburning, overburnt, overbusy, overbuy, overbuying, overcall, overcalled, overcalling, overcame, overcapacity, overcapitalization, overcapitalize, overcapitalized, overcapitalizing, overcareful, overcast, overcasted, overcasting, overcaution, overcautioned, overcautioning, overcentralization, overcentralize, overcentralized, overcentralizing, overcharge, overcharged, overcharging, overchill, overchilled, overchilling, overcivilized, overclaim, overclaimed, overclaiming, overclassification, overclassified, overclassify, overclassifying, overclean, overcleaned, overcleaning, overclear, overcleared, overclearing, overcloud, overclouded, overclouding, overcoach, overcoached, overcoaching, overcoat, overcold, overcome, overcomer, overcoming, overcommercialization, overcommercialize, overcommercialized, overcommercializing, overcommit, overcommitment, overcommitted, overcommitting, overcommunicate, overcommunicated, overcommunicating, overcommunication, overcompensate, overcompensated, overcompensating, overcompensation, overcompensatory, overcomplex, overcompliance, overcomplicate, overcomplicated, overcomplicating, overcompressed, overcompressing, overconcentration, overconcern, overconcerned, overconcerning, overconfidence, overconfident, overconfidently, overconservative, overconstruct, overconstructed, overconstructing, overconsume, overconsumed, overconsuming, overconsumption, overcontrol, overcontrolled, overcontrolling, overcook, overcooked, overcooking, overcool, overcooled, overcooling, overcorrect, overcorrected, overcorrecting, overcorrection, overcount, overcounted, overcounting, overcoy, overcram, overcrammed, overcramming, overcritical, overcrop, overcropped, overcropping, overcrowd, overcrowded, overcrowding, overcultivation, overcure, overcured, overcuring, overcut, overcutting, overdare, overdared, overdaring, overdear, overdeck, overdecked, overdecking, overdecorate, overdecorated, overdecorating, overdecoration, overdemanding, overdependence, overdependent, overdesign, overdesigned, overdesigning, overdetermined, overdevelop, overdeveloped, overdeveloping, overdevelopment, overdid, overdifferentiation, overdirect, overdirected, overdirecting, overdiscount, overdiscounted, overdiscounting, overdiversified, overdiversity, overdo, overdocument, overdocumented, overdocumenting, overdoer, overdog, overdoing, overdominance, overdominant, overdone, overdosage, overdose, overdosed, overdosing, overdraft, overdramatic, overdramatize, overdramatized, overdramatizing, overdrank, overdraw, overdrawing, overdrawn, overdressed, overdressing, overdrew, overdried, overdrink, overdrinking, overdrive, overdriven, overdriving, overdrove, overdrunk, overdry, overdrying, overdub, overdubbed, overdubbing, overdue, overdye, overdyed, overdyeing, overeager, overearnest, overeasy, overeat, overeaten, overeater, overeating, overed, overedit, overedited, overediting, overeducate, overeducated, overeducating, overeducation, overelaborate, overelaborated, overelaborating, overelaboration, overembellish, overembellished, overembellishing, overembellishment, overemote, overemoted, overemoting, overemotional, overemphasize, overemphasized, overemphasizing, overemphatic, overenamored, overencourage, overencouraged, overencouraging, overenergetic, overengineer, overengineered, overengineering, overenrolled, overentertained, overenthusiasm, overenthusiastic, overenthusiastically, overequipped, overestimate, overestimated, overestimating, overestimation, overevaluation, overexaggerate, overexaggerated, overexaggerating, overexaggeration, overexcite, overexcited, overexciting, overexercise, overexercised, overexercising, overexert, overexerted, overexerting, overexertion, overexpand, overexpanded, overexpanding, overexpansion, overexpectation, overexplain, overexplained, overexplaining, overexplicit, overexploit, overexploitation, overexploited, overexploiting, overexpose, overexposed, overexposing, overexposure, overextend, overextended, overextending, overextension, overextraction, overextrapolation, overextravagant, overexuberant, overfacile, overfamiliar, overfamiliarity, overfar, overfast, overfat, overfatigue, overfatigued, overfavor, overfavored, overfavoring, overfear, overfeared, overfearing, overfed, overfeed, overfeeding, overfertilization, overfertilize, overfertilized, overfertilizing, overfill, overfilled, overfilling, overfish, overfished, overfishing, overflew, overflight, overflow, overflowed, overflowing, overflown, overfly, overflying, overfocused, overfocusing, overfocussed, overfocussing, overfond, overfoul, overfree, overfulfill, overfulfilled, overfulfilling, overfull, overfund, overfunded, overfunding, overfussy, overgarment, overgeneralization, overgeneralize, overgeneralized, overgeneralizing, overgenerosity, overgenerously, overgild, overgilded, overgilding, overgilt, overgird, overgirded, overgirding, overgirt, overglad, overglamorize, overglamorized, overglamorizing, overglaze, overgoad, overgoaded, overgoading, overgovern, overgoverned, overgoverning, overgraze, overgrazed, overgrazing, overgrew, overgrow, overgrowing, overgrown, overgrowth, overhand, overhanded, overhanding, overhandle, overhandled, overhandling, overhang, overhanging, overhard, overharvest, overharvested, overharvesting, overhasty, overhate, overhated, overhating, overhaul, overhauled, overhauling, overhead, overheap, overheaped, overheaping, overhear, overheard, overhearing, overheat, overheated, overheating, overheld, overhigh, overhold, overholding, overholy, overhomogenize, overhomogenized, overhomogenizing, overhope, overhoped, overhoping, overhot, overhung, overhunt, overhunted, overhunting, overhype, overhyped, overhyping, overidealistic, overidealize, overidealized, overidealizing, overidentification, overidentified, overidentify, overidentifying, overidle, overimaginative, overimpressed, overimpressing, overindulge, overindulged, overindulgence, overindulgent, overindulging, overindustrialize, overindustrialized, overindustrializing, overinflate, overinflated, overinflating, overinflation, overinform, overinformed, overinforming, overing, overingenuity, overinsistent, overinsure, overinsured, overinsuring, overintellectualization, overintellectualize, overintellectualized, overintellectualizing, overintense, overintensity, overinterpretation, overinvestment, overissuance, overissue, overissued, overissuing, overjoy, overjoyed, overjoying, overjust, overkeen, overkill, overkilled, overkilling, overkind, overlabor, overlabored, overlaboring, overlade, overladed, overladen, overlading, overlaid, overlain, overland, overlap, overlapped, overlapping, overlarge, overlate, overlavish, overlax, overlay, overlaying, overleaf, overleap, overleaped, overleaping, overleapt, overlearn, overlearned, overlearning, overlend, overlending, overlength, overlengthen, overlengthened, overlengthening, overlent, overlet, overletting, overlewd, overlie, overlight, overlighted, overlighting, overlit, overliteral, overliterary, overlive, overlived, overliving, overload, overloaded, overloading, overlong, overlook, overlooked, overlooking, overlord, overlorded, overlording, overlordship, overloud, overlove, overloved, overloving, overlush, overly, overlying, overman, overmanage, overmanaged, overmanaging, overmanned, overmannered, overmanning, overmantel, overmany, overmaster, overmastered, overmastering, overmatch, overmatched, overmatching, overmature, overmaturity, overmedicate, overmedicated, overmedicating, overmedication, overmeek, overmelt, overmelted, overmelting, overmen, overmighty, overmild, overmilk, overmilked, overmilking, overmine, overmined, overmining, overmix, overmixed, overmixing, overmodest, overmodestly, overmodulated, overmuch, overmuscled, overnear, overneat, overnew, overnice, overnight, overnighted, overnighter, overnighting, overnourish, overnourished, overnourishing, overnutrition, overoperate, overoperated, overoperating, overopinionated, overoptimism, overoptimist, overoptimistic, overoptimistically, overorchestrate, overorchestrated, overorchestrating, overorganize, overorganized, overorganizing, overornament, overornamented, overornamenting, overpackage, overpackaged, overpackaging, overpaid, overparticular, overpassed, overpassing, overpast, overpay, overpaying, overpayment, overpedal, overpedaled, overpedaling, overpedalled, overpedalling, overpeople, overpeopled, overpeopling, overpersuade, overpersuaded, overpersuading, overpersuasion, overpert, overplaid, overplaided, overplan, overplanned, overplanning, overplant, overplanted, overplanting, overplay, overplayed, overplaying, overplied, overplot, overplotted, overplotting, overply, overplying, overpopulate, overpopulated, overpopulating, overpopulation, overpotent, overpower, overpowered, overpowering, overpoweringly, overpraise, overpraised, overpraising, overprecise, overprescribe, overprescribed, overprescribing, overprescription, overpressure, overprice, overpriced, overpricing, overprint, overprinted, overprinting, overprivileged, overprize, overprized, overprizing, overprocessed, overprocessing, overproduce, overproduced, overproducing, overproduction, overprogram, overprogramed, overprograming, overprogrammed, overprogramming, overpromise, overpromised, overpromising, overpromote, overpromoted, overpromoting, overproof, overproportion, overproportionate, overproportionately, overproportioned, overproportioning, overprotect, overprotected, overprotecting, overprotection, overprotective, overpump, overpumped, overpumping, overqualified, overran, overrank, overrash, overrate, overrated, overrating, overreach, overreached, overreacher, overreaching, overreact, overreacted, overreacting, overreaction, overrefined, overrefinement, overregulate, overregulated, overregulating, overregulation, overreliance, overreport, overreported, overreporting, overrepresentation, overrepresented, overrespond, overresponded, overresponding, overrich, overridden, override, overriding, overrife, overrigid, overripe, overrode, overrude, overruff, overruffed, overruffing, overrule, overruled, overruling, overrun, overrunning, oversad, oversale, oversalt, oversalted, oversalting, oversanguine, oversaturate, oversaturated, oversaturating, oversaturation, oversauce, oversauced, oversaucing, oversave, oversaved, oversaving, oversaw, overscale, overscaled, oversea, oversecretion, oversee, overseed, overseeded, overseeding, overseeing, overseen, overseer, oversell, overselling, oversensitive, oversensitivity, overseriously, overservice, overserviced, overservicing, overset, oversetting, oversew, oversewed, oversewing, oversewn, oversexed, overshadow, overshadowed, overshadowing, overshirt, overshoe, overshoot, overshooting, overshot, oversick, overside, oversight, oversimple, oversimplification, oversimplified, oversimplify, oversimplifying, oversimplistic, oversimply, oversize, oversized, overskirt, overslaugh, overslaughed, overslaughing, oversleep, oversleeping, overslept, overslip, overslipped, overslipping, overslipt, overslow, oversmoke, oversmoked, oversmoking, oversoak, oversoaked, oversoaking, oversoft, oversold, oversoon, oversophisticated, oversoul, overspecialization, overspecialize, overspecialized, overspecializing, overspeculate, overspeculated, overspeculating, overspeculation, overspend, overspender, overspending, overspent, overspill, overspin, overspread, overspreading, overstability, overstaff, overstaffed, overstaffing, overstate, overstated, overstatement, overstating, overstay, overstayed, overstaying, oversteer, overstep, overstepped, overstepping, overstimulate, overstimulated, overstimulating, overstimulation, overstir, overstirred, overstirring, overstock, overstocked, overstocking, overstory, overstrain, overstrained, overstraining, overstressed, overstressing, overstretch, overstretched, overstretching, overstrew, overstrewed, overstrewing, overstrewn, overstridden, overstride, overstriding, overstrike, overstriking, overstrode, overstruck, overstructured, overstrung, overstuff, overstuffed, overstuffing, oversubscribe, oversubscribed, oversubscribing, oversubscription, oversubtle, oversudsed, oversudsing, oversup, oversupped, oversupping, oversupplied, oversupply, oversupplying, oversure, oversweet, oversweeten, oversweetened, oversweetening, overswing, overswinging, overswung, overt, overtake, overtaken, overtaking, overtalk, overtalkative, overtalked, overtalking, overtame, overtart, overtask, overtasked, overtasking, overtax, overtaxation, overtaxed, overtaxing, overthin, overthink, overthinking, overthought, overthrew, overthrow, overthrowing, overthrown, overtighten, overtightened, overtightening, overtime, overtimed, overtiming, overtip, overtipped, overtipping, overtire, overtired, overtiring, overtly, overtoil, overtoiled, overtoiling, overtone, overtook, overtop, overtopped, overtopping, overtrade, overtraded, overtrading, overtrain, overtrained, overtraining, overtreat, overtreated, overtreating, overtreatment, overtrick, overtrim, overtrimmed, overtrimming, overtrump, overtrumped, overtrumping, overture, overtured, overturing, overturn, overturned, overturning, overurge, overurged, overurging, overuse, overused, overusing, overutilization, overutilize, overutilized, overutilizing, overvaluation, overvalue, overvalued, overvaluing, overview, overviolent, overvivid, overvoltage, overvote, overvoted, overvoting, overwarm, overwarmed, overwarming, overwary, overwater, overwatered, overwatering, overweak, overwear, overwearing, overweary, overween, overweened, overweening, overweeningly, overweigh, overweighed, overweighing, overweight, overweighted, overweighting, overwet, overwetted, overwetting, overwhelm, overwhelmed, overwhelming, overwhelmingly, overwide, overwily, overwind, overwinding, overwinter, overwintered, overwintering, overwise, overwithheld, overwithhold, overwithholding, overword, overwore, overwork, overworked, overworking, overworn, overwound, overwrite, overwriting, overwritten, overwrote, overwrought, hol. overeind.
Fjalë të ndërtuara me angl. up:  angl. upbeat, upbraid, upbringing, upcoming, opdate, upend, upfront, upgrade, upheaval, upheave, upheave, upload, etj.
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Shq. yll > it. alto > it. salto > fr. sauter, it. saltare, lat. salto , port. saltar m spanj. saltar > angl. exult, exultation, gr. αγαλλιάζω, αγαλλίαση, αναγαλλιάζω. Krhs. angl. glee, gleam,  joy, rejoice, jubilee. Krhs. angl. exuberance, exuberant dhe angl. over, ger. ober-, über, it. sovra-, lat. super-. 
It. saltare > elementet fjalëformues latine sali-, salt-, sult-. Fjalë të prejardhura: angl. assail, assailability, assailable, assailant, assailed, assault, assaulter, desultorily, desultoriness, desultory, exult, exultant, exultation, exultingly, insult, insult, insulter, insultingly, resile, resilience, resiliency, resilient, resiliently, resultant, resultantly, salacious, salaciously, salaciousness, sali-, salience, salient, salientian, salita, sallied, sally, salmon, salt-, saltant, saltarello, saltate, saltation, saltation, saltationism, saltations, saltativeness, saltatorious, saltatory, saltigrade, somersault, sult-, assault, assaulter, desultory, insult, resile, resilience, resiliency, resilient.
Nocioni i limitit
Nga mbiemra si it. alto, lat. altus si dhe angl. old, ger. alt rrjedh nocioni i limitit:
 lim-, -limin-, ultim-  Elemente fjalëformues latinë me kuptimin ‘kufi’. Etim. shq. yll > ger. alt, angl. old > angl. limit, it. ultimo, lat. ultimus. Njëlloj edhe shq. yll, ai, ajo (anë, send, etj.) > lat. ultra > ultim- > angl. limit, it. ultimo, lat. ultimus.
 Angl. limited, ultimate, lat. ultimus – angl. final, it. finale, lat. finalis (rishkrime). Fjalë të prejardhura: eliminate, elimination, illimitable, liminal, liminometer, liminoscope, limit, limitable, limitary, limitation, limited, limitless, preliminary, sublimate, sublimation, sublime, subliminal, subliminally, superliminal, supraliminal, unlimited, unlimitedness.
Fjalë të tjera të prejardhura: angl. antepenult, antepenultimate, penult, penultimate, ultimate, ultimately, ultimatum, ultimobranchial, ultimogeniture, it. penultima, ultima, ultimazione, ultimo, ultimamente, ultimare, ultimativo, ultimissima, ultimogenito, lat. ultimum, ultimus. Krhs. angl. final, last, limit, terminal.
Anagrama
It. ultimazione – it. mutilazione.
Modele antonimie
Angl. gr. eu- – ant. angl. ill, lame. Angl. lame - fr. mal, it. male (anagrama)
Ger. gelb – shq. gjelbërt i, e)
It. alto, lat. altus – angl. low, shq. ulët (i, e)
It. levare – angl. lower
 It. caldo – ant. angl. cold, ger. kalt, rus. холодный
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Angl. regal, reign, royal, royalty, fr. régner, reine, roi, royaume, royauté, it. re, regina, regnare, regno,  lat. regalis, regia, regno, regnum, port. rei, reinar, rum. rege, spanj. rey, reinar.
Krhs. Shq. bërë > shq. para > shq. i parë > angl. priest, it. prete, shq. mbret, mbretëri, princ, principatë.
It. prete > shq. mbret (ndërrime fonetike mb – p).

* * *

Shq. yll > it. alto > it. alzare
Shq. ai > angl. augment, fr. augmenter, it. aumentare.
Egjipt Ra > shq. krye > shq. kryesoj
Egjipt Ra > angl. encrease
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
# Aud-, audi-, audio-, audit-  Fjalë – rrënjë latine me kuptimin ‘dëgjim’.  Etim. : shq. yll > it. Altezza, fr. Altesse, hautesse > 1. it. alto, lat. altus, fr. haut. It. alto > ger. laut, lat. audi- > lat. audio > it. udire. Shih vargun e shqipes ai te Kodi i Gjuhës Shqipe.
ex- + audi- + -o > lat. exaudio
in- + audi- + -o > lat. inaudio
ob- + audi- + -o > lat. obaudio
sub- + audi- + -o > lat. subaudio
Fjalë të prejardhura: I. Shq. ai > parash. au- > lat. audio > angl. audible, audience, audio, audit, audition, auditorium, audiovisual, auditory, it. udire, udito, udienza, lat. audiens, audientia, auditio, auditor, auditus. Lat. audio > it. udire > fr. ouir > angl. ear, hear, ger. hören (aufhören, gehören, hörbar, Hörbereich, Hörbuch, Hörer, hörig, Hörnerv, Hörsaal, hörsam, Hörschärfe, Hörvermögen, Hörweite, mithören, überhören, zuhören), port. ouvir, rum. auzi, spanj. oír. Shih al- te Etimologji – lojra leksikore në gjuhën latine dhe ato neolatine, au- te Etimologji - lojra leksikore në gjuhën greke, wa- te Etimologji – lojra leksikore në gjuhët gjermanike.
# Aug-, auc-, auct-, aux-, auxano-, auxi-,  auxo- Elemente fjalëformues latinë me kuptime ‘shtoj; rrit; rritje; shtim’. Au- te angl. augment, it. aumentare, gr. αυξάνω = hau- te fr. hausser, al- te it. alzare = wa te angl. wax, ger. wachsen. Fr. augmenté = fr. élevé, men = ve (M = Ë). Shih gr. επαυξημένης. Krhs. fr. augmenter – fr. lever (alternime ai – yll). Fjalë të prejardhura: angl. augmentation, fr. hausse.
Angl. augment = angl. grow (alternime ai – ar)
Angl. augmentation – angl. growing

* * *

Shq. yll > fr. loin 
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Shq. Yll > fr. loin > fr. lointain, it. lontano > angl. elongation, length, long, fr. éloigné, éloignement, éloigner, élongation, long, longue, longeur, longuement, ger. lang, gr. vj. τῆλε, holl. lang, it. allontanare, allontanamento, allungare, allungamento, lontanamente, lunghezza, lungo, lat.longe, longitanus, longus, rus. далеко, shq. gjatë, gjatë(i), gjatësi, zgjat, zgjatem, zgjatoj, zgjatuar, zgjatues.  
It. lungo – shq. i gjatë, i glatë
It. lungo = rus. долгий
Rus.  про- + rus. долгий > rus. продлить = angl. prolong, ger. verlängern
Rus. продолжать = angl. prolongate
rus. продолжать < прод + -олжать
-олжать  < олжен + - prap. ать
-ать te rus. продолжать  = angl. –ate te prolongate
долгий < продолжение
-олжен- : long, longue, lungo etj.
It. lontano > rus. дальний, отдаленный, отдалённый, удаленный > fr. détailler, entailler, taille, taillé, tailler, tailleur, ger. abteilen, Abteilung, aufteilen, austeilen, erteilen (krhs. beurteilen, Urteil), einteilen, erteilen, Teil, teilen, unterteilen, urteilen, verteilen, zerteilen, zuteilen, hebr. havdala, holl. deel, delen, it. dettagliare, dettaglio, distogliere,  ritagliare, ritaglio, ritogliere, stogliere, tagliare, taglio, talea, togliere, rus. водораздел, дальше, отдел (Abteilung, department), дележ, деление, делить, делиться, оделять – austeilen, отделать, отделаться, отделение, отделить, отделиться, отделкаотделять, отделяться, подразделять, раздел, разделение, разделять, разделяться, распределять, serb-kroat. deliti, dodeliti, izdeliti, odeliti, podeliti, razdeliti, delo – holl. deel, sloven. oddelenije.
Latinishtja mitto ( < shq. vë, vendos, vendoset) lidh etimologjikisht grup e fjalëve paraardhëse me grupin tjetër të fjalëve që vijojnë si: ger. ermitteln, melden, Meldung, mitteilen, Mitteilung, vermitteln ‘mediate’, Vermittler, Vermittlung, holl. (afmelden, aanmelden, mededelen, meedelen, melden, melding, taal, tellen, vermelden, vertellen.
# Angl. telegraph = heb. dilug-rav “kërcim i gjatë?! Shih gadol Yisrael, gadol BeYisrael, gedolei Yisrael.
# Angl. last ‘i fundit’ = gr. τέλος ‘fund’ (rishkrime, anagrama). Me të njëjtën etimologji: gr. τελειώνω, τέλος. Shih angl. tail, shq. dal, dola, dalë, dalje.
Shq. lindje – it. levante. Në gjuhën shqipe kemi shq. dalje = shq. lindje (metateza të njëra – tjetrës). Lindjes grekët i thonë Ανατολή dhe mbarimit τέλος. Në gjuhën shqipe dalje, përveç kuptimit “lindje” si tek dalja e diellit, ajo merr dhe kuptimin e fundit si te “dalje e një rezultati”, prandaj dhe metateza e saj greke τέλος ka marrë kuptimin e “fundit”.
Krhs. Gr. Ανατολή – shq. Anadoll, it. alba – it. Albania.
Greqishtja τέλος është metatezë me angl. last “i fundit”, njëlloj si italishtja posto me greqishten topos, për të cilën ju kemi folur më parë.
Në shkencat e natyrës dhe në filozofi, përveç konceptit të fundësisë njihet edhe koncepti i pafundësisë, të cilat në anglisht shprehen me mbiemrin last “i fundit” dhe lasting, long-lasting, everlasting “që zgjat shumë, pafundësisht”.
Etimologjikisht, angl. ever = over, por, ever don të thotë gjithmonë, ndërsa over i jep shprehjes “it is over” kuptimin “merr fund”.
Fjalë të prejardhura: gr. ανατολή, ανατολή (ηλίου), ανατολικός, Ανατολίτης, ανατολίτικος, Ανατολίτισσα, αποτέλεσμα, επιτέλεση, επιτελείο, επιτέλεση, επιτελικός, επιτέλους, επιτελώ, επίτευγμα, επίτευξη, επιτεύξιμα, επιτεύξιμος, τελεία, τέλεια(!), τελειομανής, τελειοποίηση, τελειοποιώ, τέλειος, τελειότητα, τελειόφοιτη, τελειόφοιτος, τελείωμα, τελειωμένος, τελειωμός, τελειώνω, τελείως, τελειώσει, τελειωτικός, τέλεση, τελεσίδικος, τελεσιουργός, τελετών, τελευταίος, τελευτή, τελικά, τελικός, τελικώς, τελίτσα.
Modele fjalëformimi të tjera
fr. fin – gr. τέλος
angl. fine – gr. τέλειος
Angl. tail ‘bisht’ = gr. τέλος ‘ fund’.
Shih serb. deliti – angl. divide, serb. delo – ger. Teil. Ger. Teil – it. lato, lat. latus.
Krhs. Angl. shear – angl. share, angl, shear – angl. tear, angl. tear – ger. teilen.
Angl. lateral, littoral, it. dilazionare, dilazione, dilatare, dilatarsi, dilatazione, lato, laterale, litorale.
 It. dimettere ka të njëjtën etimologji me  it. dividere, lat. divido. Shih angl. dismantle, it. smentire; angl. dismantle, dismount – it. smontare.
Krhs edhe  angl. communicate, communication, emit, emission, message, messenger, mission, transmit, it trasmettere, lat. transmitto.
Krhs. fr. éloignement, éloigner – angl. align, alignment, line, fr. ligne, it. allineare, allinearsi, allineato, allineamento, linea.

* * *

Shq. yll > angl. well, gr. ευ-.
Shq. yll > angl. ill (antonime)
Fjalë të prejardhura
Shq. yll > angl. ill, shq. i ligur > angl. languid, languidness, languish, languor, it. languire, languore, shq. lëngatë, lëngim, lëngoj, ligaç, ligat, ligatet, ligatë, ligem,  ligështi, ligështim, ligështohem, ligështoj, ligështuar. Njëlloj edhe shq. ilaç.
Modele fjalëformimi
–bol- < angl. ill, shq. i ligur < ... > rus. болевой, болезненный, болезнь, болельщик, болельщица, больница, больничный, больно, больной, болячка.
Modele fjalëformimi
Shq. plagë - πλαχ te gr. ευσπλαχνίζομαι
Shq. (e kam shpirtin) plagë – gr. ευσπλαχνίζομαι
Shq. (e kam shpirtin) plagë – rus. Я плохо себя чувствую
It. piaga, shq. plagë > shq. plagos, plagosje, plagosem
Njëlloj edhe angl. plague.
Krhs. it. piaga – it. flagello (alternime vjen – bal, bel, bil, …)
It. flagello – it. affligere
It. afliggere – angl. afflict
Angl. afflict – angl. affect, affettare
Angl. affect – it. influenzare, influire
Krhs. rus. mor – it. morte
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Shq. yll > angl. ill > pol. zly, rus. злой. Krhs. Shq. yll > angl. gold, çek. zlato
Shq. yll > shq. lig (i) > ligësi, ligësisht, ligësoj
Angl. ill > angl. ill-minded. Krhs. Ill-disposed (Byron sipas Dictionary,com)
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Shq. yll > angl. jealous, jealosy, it. gelosia, geloso, shq. zili, ziliqar.
Shq. yll > angl. ill > angl. ailing, ailment, illness
Shq. yll > angl. ailing, ill > angl. hallucination
Shq. yll > angl. ill > angl. illusion, illusive, etj.
 Angl. ill > ger. schlecht, schlimm, verschlechtern > shq. keq, keq (i), keqas, keqbesim, keqbërës, keqësim, keqësohem, keqësoj, keqësues, përkeqësim, përkeqësohem, përkeqësoj, përkeqësues, përkeqësuar.
Modele fjalëformimi
Angl. zeal – shq. zili (zhvendosje kuptimi). Njëlloj zileps, ziliqar, zilisem, zileps, zilepsem, zilepsem.
Angl. zealous – rus. желательный. Shih rus. благожелательный te Modele Fjalëformimi.
Rus. желательный – angl. eligible
Modele fjalëformimi
Angl. (I feel) ill > rus. жаль > bulg. жал, съжаление, rus. жалость.
Modele antonimie
Angl. well, gr. eu- – ant. angl. ill, lame. Angl. lame - fr. mal, it. male (anagrama).
Ger. gelb – shq. gjelbërt i, e)
It. alto, lat. altus – angl. low, shq. ulët (i, e)
It. levare – angl. lower
 It. caldo – ant. angl. cold, ger. kalt, rus. холодный
Modele të tjera fjalëformimi:
angl.  – fr. belle, lat. bellus, port. belo, spanj. bello.
angl. better, ger. besser, holl. beter – rum. bucuros
rum. bucuros - shq. bukur, bukurosh
shq. bukur – shq. mirë.
Fjalët e mësipërme që shprehin mirësi, bukuri dhe lumturi kanë rrënjë të njëjtë etimologjike.
angl.  > fr. belle > fr. beau > angl. beautify, beauty, beautiful. Fr. belle > angl. embellish, fr. embelli, embellir, embellissement.
angl.  > gr. βελτιώνω, βελτιστοποιημένος, βελτιστοποιώ.   

* * *

Shq. yll > fr. Il
Shq. ai > angl. he, gr. αυτός
Egjipt. Ra > ger. er
Shq. jam > fr. en, on, rus. он, она, они
Modele fjalëformimi
Shih vargun e shqipes jam.

* * *

Shq. yll > fr. il
Shq. yll = shq. ai
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
# Shq. ai > angl. eye, ger. Auge > ger. Augenblick. Shih angl. sun – geg. syni, shq. syri si Sirius.
# Shq. ai > gr. αυγό, αβγό > lat. ovum > angl. ovule, it. uovo > angl. egg.

* * *

Shq. yll > it. altro
Shq. ai > fr. autre, angl. other, shq. jetër, tjetër
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
# Fjalë të ndërtuara me angl. other: angl. another, otherwise.
Fjalë të ndërtuara me it. altro > it. altresì, altrettanto, altrieri, altrimenti, altroché, altrove, altrui, altruism, d'altronde. Krhs. it. altro – angl. else, dhe fr. il est.
# Shq. yll, ai, ajo (anë, send, etj.) > lat. alter, it. altro > it. oltre
Shq. yll, ai, ajo (anë, send, etj.) > lat. ultra > ultim- > angl. limit, it. ultimo, lat. ultimus. Njëlloj edhe shq. yll > ger. alt, angl. old > angl. limit, it. ultimo, lat. ultimus.
Angl. limited, ultimate, lat. ultimus – angl. final, it. finale, lat. finalis (rishkrime).
# Yll = shq. ai. Shq. yll > fr. il. Shq. ai, ajo (anë) > angl. other, fr. autre, it. altro, lat. alter, shq. jetër, tjetër. Fjalë të prejardhura: angl. alterate, alteration, shq. tjetërsim, tjetërsoj, tjetërsuar.
# Shq. ai, ajo (anë) > angl. other, fr. autre, it. altro, lat. alter > it. oltre > lat. ultra.
Shq. ai, ajo (anë) > angl. other, fr. autre, it. altro, lat. alter > it. oltre > lat. ultra > angl. lateral, litoral, it. lato, laterale, litorale.

* * *

Shq. Ai
Vargu i shqipes ai: ab, ae, ai, af, an, ap, au, av, aw, ba, bo, che, chi, e, ei, eye, en, fa, fo, ge, he, hy, I, ia, Ich, ja, ky, ma, mo, o, ob, of, on, op, ou, ov, ow, pa, po, që, que, qui, es, ua, ui, ub, up, va, (vi), vo, wa, who, which, wo si dhe shkurtimet e tyre e, i, j, o, p, f, u, v, ë, y.
Nga shqipja ai rrjedhin vargjet:
a) it. altro, gr.  auto- (αὐτo-), autos (αὐτός), fr. autre, angl. other (si dhe rus. drugij, shq. jetër, tjetër).
b) fr. en, on, ger. es, lat. eius, is, rus. on, ona, ono, oni
c) angl. out, out-, çek. od-, holl. uit, uit-, ger. aus, aus-, gr. apo, ap-, apo-, ec-, ecto-, ek-, eks-, ekso, ekso-, ekto-, lat. a-, ab-, abs-, e-, ef-, ex-, nor. av, av-, ut, ute, shq. jashtë, jashtë-, sued. av, ut, rus. вы -, воз-, од-, от-, ото-
d) angl. what, who, which, whose, whom, fr. ce, ceci, ce que, ce qui, cet, cette, ceux, ceux-ci, ceux que, ceux qui, ici, que, qui, quoi, gr. εκεί, εκείνη, εκείνος, it. che, chi, qui, qua, lat. qui (cuius, cui, quem, quo), quae (cuius, cui, quam, qua), quod (cuius, cui, quod, quo), …, PIE *kʷis, *kʷih₂, *kʷid, shq. ky, kjo, këta, këto, këtu, këndej, që, q’, rus. kto.
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Shq. ai > shq. ajo njëlloj si
Fr. il > fr. elle
It. lui > it. lei
Angl. he – angl. she (gjymtyrë të vargut të shq. jam)
Fr. en – fr. on (gjymtyrë të vargut të shq. jam)
Ger. es – lat. is (gjymtyrë të vargut të shq. jam)
Rus. он > rus. она (gjymtyrë të vargut të shq. jam)
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Shq. ai > shq. ajo
Shq. ai > gr. αυτός > it. autore > angl. author, cause, lat. auctor > angl. authorize, authorization, authorization, authority, fr. auteur,
Shq. ai > gr. αυτός > it. autore > angl. factor. Shih shq. bërë: Shq. bërë, heb. bara, fr. faire, it. fare, etj. > it. fatto > ….
Angl. actor – angl. factor. Shih prapa. em. –tor si te lat. amator, auctor, bellator, benefactor, pastor, piscator, pistor, viator, victor.
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Shq. ai > fa- > angl. father, ger. Vater, holl. vader, it. padre, gr. πατέρας, lat. pater, pers. pedar. Njëlloj edhe angl. Peter, fr. Pierre, it. Pietro, rus. Петр. Shih ndërrimet b, f, p, u, v, w – m, n në Kodin e Shqipes.
Shq. bërë – fr. père
It. fare – angl. father
Shq, ai > ma- > angl. mother, ger. Mutter, gr. μητέρα, holl. moeder, pers. madar, rus. мать.
Angl. mother – shq. motër (zhvendosje kuptimi)
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
vod-, -vod- < angl. water <  lat. conduco = rus. водить < it. conducente = angl. leader = serb. вођа, водитељ = shq. hoxhë, turq. hoca < … > rus. вода, водный, водяной, производить, производство, разводнять. Shih vjed. Rus. везти, вести – rus. водить si rus. нести – rus. носить. Shih vargun -vjed-, -vjez-, -vjes-, -vod-, -voz-.
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
-voz-. Shih duco te Etimologji – Lojra leksikore në gjuhën latine dhe ato neolatine, hodja te Etimologji – Lojra leksikore në gjuhët semitike,   
Fr. elevation – rus. возвышение
Fr. élevé  – rus. возвышенный
Rus. воз- < ger. aus. shih vargjet e krijuara me shqipen ai.
вы - < 1. parashtesë që rrjedh nga shq. ai si te holl. uit, 2. shq.  vjen. Njëlloj edhe gr. epi-, shq. mbi, mbi-.
-шенный prapashtesë e përbërë nga
-шен – it. -zione < shq. qenë
-ный = -en. Shih vargun e shq. jam.
Fjalë të prejardhura: rus. возвышенный, высокий, высоко, высший
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Shq. qes, qit (nxjerr) jashtë - angl. excite. Njëlloj, angl. excitable, excitation, excited, excitement, exciting,  exciter, it. eccitabile, eccitamento, eccitante, eccitarsi, eccitato, eccitare, eccitatore, eccitazione, shq. qitës, qitje, qitur.
angl. excite – ang. incite. Njëlloj, angl. incite, shq. cyt, nxit, si dhe angl. incentive, it. incentivante, incentivare, incentivazione, incentivo, shq. ngut, ngutas, ngutem, ngutësi, ngutje, nngutshëm, ngutur, nxit, nxitem, nxitës, nxitim, nxitimthi, nxitje, nxitohem, nxitoj, nxituar. Angl. incite – angl. excite, si dhe angl. excitement.
Angl. incite - angl. entice.

* * *

Shq. ai > fr. autre, it. altro, angl. other, shq. jetër, tjetër
Shq. ai > lat. externus > lat. aeternus > angl. aeon
Vargu i shqipes ai: ab, ae, ai, af, an, ap, au, av, aw, ba, bo, che, chi, e, ei, eye, en, fa, fo, ge, he, hy, I, ia, Ich, ja, ky, ma, mo, o, ob, of, on, op, ou, ov, ow, pa, po, që, que, qui, es, ua, ui, ub, up, va, (vi), vo, wa, who, which, wo si dhe shkurtimet e tyre e, i, j, o, p, f, u, v, ë, y.
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
aetern-, etern-  Elemente fjalëformues në latinisht. Shq. ai > angl. aeon, age, aged, eon, aye, gr. vj. αἰές, αἰεί, αἰώνιος, lat. aeternus. Shih edhe shq. yll = shq. ai > lat. e-, ex- > lat. extra-, exter-, extro-, it. estra- > it. esterno, lat. externus > lat. aeternus. Fjalë të prejardhura: angl. eternal, eternally, eternity. Shih vargun e shqipes ai te Kodi i Gjuhës Shqipe. Shih aevum, evum te Etimologji - lojra leksikore në gjuhën latine dhe ato neolatine.
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
aevum, evum  Shq. yll = shq. ai. Shq. ai > angl. aeon, age, aged, eon, aye, gr. vj. αἰές, αἰεί, lat. aeternus. Krhs. angl. always. Lat. aeternus > lat. aeterno, aeternitas. Njëlloj edhe Krhs. angl. longevity. Krhs. angl. ever dhe forever me gr. hebe-, ivi-, ku kemi alternime të shqipeve bërë dhe vjen. Këtej rrjedhin ger. je (ant. nie) PIE *aiw-. Fjalë të prejardhura: angl. ever, forever, longeval, lat. aeternalis, Shih gr. hebe-, ivi- te Etimologji - lojra leksikore në gjuhën greke, aevum, evum; etern-; aeternus te Etimologji - lojra leksikore në gjuhën latine dhe ato neolatine. Shih angl. coetaneous, coeternal, coeternally, coeval, coaeval, coevally.
Elementi fjalëformues -evi- te longevity = fr. vie = lat. aevum, evum. Shq. vi gjallë, it. vigilia > fr. vie > it. vita. Fr. vie, it. vita > fr. vivre, it. vivere, lat. vivo. Krhs. shq. pi, lat. bibere, shq. kam, ka, lat. habere. It. medio + fr. vie > angl. medieval, it. evo, medievale, medioevo, medioevale. Krhs. angl. longeval, longevity. Fjalë të prejardhura: angl. medievaldom, medievalism, medievalist, medievalize, primaeval, primeval. Shih aetern-, etern- te Etimologji - lojra leksikore në gjuhën latine dhe ato neolatine.
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
v, vo  Parafj. ruse = parafj. ruse y < ndajf. fr. où < ndajf. & lidh. shq. ku < …. Me të njëjtën etimologji edhe fr. au, rus. в, во. Parafj. angl. at = nyjen angl. the, parafj. fr. au = nyjen fr. le, parafj. it. al = nyjen it. il, dhe jo à + la > fr. au, siç pretendohet.


* * *

Shq. At
Vargu i shqipes at: ad, adh, at, ath, od, ot, ud, ut.

* * *

Shq. yll > shq. kalë, it. cavallo, lat. caballus
Shq. ai > lat. ecus, equos, equus
Shq. at > gr. e vj. άτι,  shq. at ‘kalë’, turq. at
egjipt. Ra > angl. horse

* * *

 Nga shqipet yll, ai dhe ar dhe togfjalëshi q’jam kanë rrjedhur vargjet :
a) chan, cham, chen, chin, chun,
b) co-, col-, com-, con-, cor-, cum-, kom-,
c) sam, san, schein, scin,  schon, schoen, sem, sen, sim, sin, sis, so, som, son, soz, sum, sun, sus, sus, syl, syn, sys, sham, shan, shem, shen, shim, shin, shom, shon, shum, shun, zhon.
Modele fjalëformimi
Shq. ai > lat. co-, con- > angl. counter-, fr. contre, it. contra-, contro, contro-, lat. contra, port. contra, rum. contra, spanj. contra, njëlloj si shq. ai + -x, q’ është > gr. ec-, ecto-, ek-, eks-, ekso, ekso-, ekto-, ektro-, lat. e-, ef-, ex-, extra-, exter-, extro-, apo shq. yll > it. altro.
Modele fjalëformimi dhe fjalë të prejardhura
Lat. contra + it. stare, sto > it. contrastare, contrasto
It. contrastare, contrastato > angl. counterstate
Angl. counterstatement > shq. kundërshtim
It. contrastare > shq. kundërshtuar

* * *

Nga shqipet ai, ar dhe yll dhe togfjalëshi q’jam rrjedhin elementet fjalëformues -cogn-, cogn-, cogni-, cogno-, connai-, connoi-, cono-,-erken-, -gni, -gno-, gno-, -gnomic, -gnomical, -gnomonic, -gnomy, gnos-, -gnosia, -gnosia, -gnostic-,  -gnostic, -gnosis, gnoto-, -gnoto,  -kne-, -kno-, njoh-, -segn-, -sign-, -techno, -zna-,
Modele fjalëformimi
Shqipja ai, al > o (au, al), e (ai)
Shqipja ai, al > o, e > -cogen-, -gne-, -gno-, -erken-, -kne-, -kno-, njoh, -zna-
Shqipja ai, al > o, e > -cogen-, -gne-, -gno-, -erken-, -kne-, -kno-, njoh, -zna- > it. angl. sign, it. segno, rus. знак, shq. shenjë
Shqipja ai, al > o, e > -cogen-, -gne-, -gno-, -erken-, -kne-, -kno-, njoh, -zna- > angl. seal, sign, signal, it. segno, segnale, sigillo, ger. Siegel, Zeichen, lat. signale, signalis, signum, rus. знак, shq. sinjal, shenjë.
Fjalë të prejardhura
Angl. known (announce, announcement, byname, cognize, connotation, denominate, denomination, denounce, denunciation, eponym, homonym, know, knowable, knowledge, misname, name, nickname, note, notary, notation, noun, pronoun, pronounce, pronunciation, pseudonym, recognize, recognition, renounce, surname), sign (design, designation, resign, resignation, signal, signature).
Bulg. име, наименование, название, обозначение, понятие, знаменитост, именувам, наименувам, назовавам (по име), посочвам (за пример), назначавам.
Dan. efternavn, kende, navn, slægtsnavn
Fr. announcer, connaître, connaissance, connaisseur, dénommer, désigner, nom, nommer, prénom, renom, surnommer, surnom.
Ger. Aufnahme ( etimologjikisht dhe kuptimisht = Aufzeichnung), aufnehmen, erkennen (auskennen (sich), bekennen, kennen, kennenlernen, Kenntniss, Kennzeichen, kennzeichnen, kennzeichnend, verkennen), Geburtsname, Mädchenname, Name, namens, Namenstag, namentlich, namhaft, nennen, benennen, Zeichen (Abzeichen, abzeichnen, Anführungszeichen, Anzeichen, Anzeige, aufzeichnen, Aufzeichnung Auslassungszeichen, Ausrufezeichen, auszeichnen, Auszeichnung, bezeichnen, bezeichnend, Bezeichnung, Bücherverzeichnis, Fragezeichen, Heimverzeichnis, Inhaltsverzeichnis, Kennzeichen, kennzeichnen, kennzeichnend, Nachname, Name, zeichnen, verzeichnen, Quellenverzeichnis, Schriftzeichen, Siegel, Telefonverzeichnis, Tonträgerverzeichnis, Unterverzeichnis, unterzeichnen, versiegeln, Verzeichnis, zeichnen, zeichnungsberechtigt, Zeigefinger, zeigen, Zuname
Gr. αγνόηση, άγνοια, αγνός, αγνότερος, αγνότητα, αγνοώ, αγνωστικιστής, αγνωστικιστικός, άγνωστος, γνωμάτευση, γνώμη, γνωμικό, γνωρίζομαι, γνωρίζω, γνωριμία, γνώριμος, γνώρισμα, γνώσεις, γνώση, γνώστης, γνωστικά, γνωστικός, γνωστοποίηση, γνωστοποιώ, γνωστός, γνώστρια, επώνυμο, επονομάζω, κατανόηση, κατανοητός, κατανοώ, κατονομάζω, ομώνυμο, όνομα, ονομάζω, προσωνυμία.
Holl. erkennen (bekennen, herkennen, kenmerk, kennen, ontkennen, toekennen, verkennen), naam (achternaam, artiestennaam, benaming, benoemen, bijnaam, doopnaam, familienaam, koosnaam, naambord, naamdag, naamgenoot, naamloos, naamval, naamwoord, noemen, nomen, plaatsnaam, schuilnaam, straatnaam, voornaam), teken (betekenen, gedenkteken, ondertekenen, optekenen, tekening, tekenkunst, tekenen, tekentje, wonderteken)
Isl. kenna, nafn.
It. annunciatore, annunciazione, annuncio, annunziare, annunciarsi, annunziamento, annunziatore, annunziazione, annunzio, cognoscere, cognome, conoscenza, denominare, denominazione, denuncia, denunciamento, denunciare, denunciatore, denunciazione, denunzia, denunziamento, denunziare, denunziatore, denunziazione, nome, nominare, nota, notare, notaio, notamento, notazione, noto, nunziare, nunziatura, nunzio, pronunziare, rinunziare, rinunzia, rinunziamento, rinunziatore), segno.
It. segno > it. designare, disegnare, dis